เจาะลึกผลข้างเคียงจากการใช้ยาปฏิชีวนะ ทำไมกินแล้วถึงท้องเสียและคลื่นไส้

กินยาฆ่าเชื้อทีไรทำไมต้องท้องเสียทุกที

เวลาที่หลายคนป่วยเป็นหวัด เจ็บคอ หรือท้องเสีย แล้วหมอจ่ายยาปฏิชีวนะหรือที่รบกวนเรียกติดปากว่ายาฆ่าเชื้อกลับบ้านไปกิน หลายคนมักจะเริ่มมีอาการปวดท้อง ท้องเสีย หรือคลื่นไส้ตามมา นั่นไม่ใช่เพราะโรคกำเริบหรอก แต่มันคือ ผลข้างเคียงจากการใช้ยาปฏิชีวนะ ที่เกิดขึ้นได้บ่อยมากเวลาที่ยาเข้าไปทำงานในร่างกายของเรา

สาเหตุหลักเป็นเพราะว่ายาปฏิชีวนะไม่ได้เลือกฆ่าเฉพาะเชื้อแบคทีเรียตัวร้ายที่ทำให้เราป่วยเท่านั้น แต่มันดันไปกวาดล้างแบคทีเรียตัวดีในลำไส้ที่คอยช่วยย่อยอาหารและดูแลภูมิคุ้มกันไปด้วย สมดุลในลำไส้ก็เลยพังลง ส่งผลให้ระบบย่อยอาหารรวนจนเกิดอาการท้องเดินตามมานั่นเอง

ผลข้างเคียงจากยาฆ่าเชื้อแต่ละกลุ่มที่ต้องรู้ทัน

ยาปฏิชีวนะมีหลายกลุ่มและแต่ละตัวก็ออกฤทธิ์ต่างกัน ทำให้ผลข้างเคียงที่แสดงออกมามีความเฉพาะตัวที่แตกต่างกันไป มาดูกกันว่ายากลุ่มไหนมักจะมีอาการอะไรแอบแฝงอยู่บ้าง

ยากลุ่มเพนิซิลลินและกลุ่มอม็อกซีซิลลิน: ระวังเรื่องผื่นคันและอาการแพ้

ยากลุ่มนี้เป็นยาเบสิกที่คุ้นเคยกันดี แต่สิ่งที่ต้องระวังให้มากที่สุดคืออาการแพ้ยา ซึ่งอาจจะแสดงออกแค่ผื่นแดงคันตามตัว หรือในบางคนที่มีอาการแพ้รุนแรงอาจจะมีอาการหน้าบวมหายใจไม่ออก ซึ่งถ้ามีอาการเหล่านี้ต้องหยุดยาและรีบไปโรงพยาบาลทันที นอกจากนี้ยังอาจทำให้เกิดอาการคลื่นไส้หรือติดเชื้อราในช่องคลอดได้ง่ายขึ้นด้วย

ยากลุ่มอะซิโทรมัยซิน: ปวดท้องวนไปและระวังเรื่องหัวใจ

เวลาที่ได้ยาแก้อักเสบกลุ่มนี้ มักจะมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน หรือปวดเกร็งท้องค่อนข้างชัดเจนในช่วงวันแรกๆ ที่เริ่มกินยา และในทางการแพทย์ยังพบว่ายากลุ่มนี้อาจมีผลกับคลื่นไฟฟ้าหัวใจในบางคนที่มีโรคประจำตัว ดังนั้นจึงควรใช้ภายใต้คำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด

ยากลุ่มฟลูออโรควิโนโลน: ปวดข้อต่อและเสี่ยงเส้นเอ็นอักเสบ

ยาในกลุ่มนี้มักใช้กับโรคติดเชื้อที่ค่อนข้างดื้อยา แต่ผลข้างเคียงค่อนข้างน่ากลัวตรงที่มันอาจทำให้เกิดอาการปวดตามข้อต่อ กล้ามเนื้ออ่อนแรง หรือในกรณีที่แจ็กพ็อตจริงๆ อาจทำให้เส้นเอ็นอักเสบหรือฉีกขาดได้ โดยเฉพาะในผู้สูงอายุหรือคนที่ต้องใช้ข้อต่อในการทำงานหนัก

วิธีรับมือกับอาการข้างเคียงเพื่อให้กินยาได้อย่างสบายใจ

การหยุดยาเองกลางคันเพราะกลัวผลข้างเคียงเป็นเรื่องที่อันตรายมาก เพราะอาจทำให้เชื้อดื้อยาได้ ทางที่ดีควรจัดการกับอาการเหล่านี้ด้วยวิธีที่ถูกต้อง

• กินยาหลังอาหารทันทีเพื่อลดอาการระคายเคืองกระเพาะอาหารและอาการคลื่นไส้
• เสริมด้วยการกินโยเกิร์ตหรือจุลินทรีย์ชนิดดีโพรไบโอติก เพื่อช่วยเติมแบคทีเรียดีกลับคืนสู่ลำไส้
• ดื่มน้ำเปล่าให้มากๆ เพื่อช่วยให้ร่างกายขับของเสียและช่วยลดการระคายเคียงในทางเดินปัสสาวะ
• สังเกตอาการผิดปกติอย่างใกล้ชิด เช่น ถ้ามีผื่นขึ้น ท้องเสียรุนแรง หรือหายใจติดขัด ต้องรีบปรึกษาแพทย์ทันที

การใช้ยาปฏิชีวนะควรเป็นไปตามความจำเป็นและอยู่ภายใต้คำสั่งของแพทย์หรือเภสัชกรเท่านั้น ไม่ควรหาซื้อมากินเองตามร้านขายยาทั่วไป เพราะนอกจากจะไม่ช่วยรักษาโรคที่เกิดจากไวรัสแล้ว ยังเสี่ยงกับผลข้างเคียงที่ไม่จำเป็นอีกด้วย