ทำไมเราถึงรู้สึกด้อยค่าลง และวิธีเรียกความมั่นใจให้กลับมาเป็นตัวของตัวเอง

รู้สึกไม่ดีกับตัวเองบ่อยๆ ใช่ไหม ลองมาดูกันว่าเกิดอะไรขึ้น

หลายครั้งที่หมอตรวจคนไข้ในคลินิก ไม่ใช่แค่เรื่องร่างกายเท่านั้นที่น่าห่วง แต่เรื่องของจิตใจก็สำคัญไม่แพ้กัน หลายคนเดินเข้ามาปรึกษาด้วยอาการเหนื่อยล้าทางความรู้สึก บอกว่าตัวเองไม่มีดีอะไรเลย ทั้งที่ในสายตาคนอื่นเขามีความสามารถมากมาย ปรากฏการณ์ การลดลงของความภาคภูมิใจในตนเอง หรือ Self-esteem ที่ถดถอยลงนี้ ไม่ใช่เรื่องเล่นๆ และไม่ใช่เรื่องผิดที่คุณจะรู้สึกแบบนั้น แต่มันคือสัญญาณที่ร่างกายและจิตใจกำลังบอกให้เราหันกลับมาดูแลตัวเองให้มากขึ้น

สัญญาณเตือนที่บอกว่าความภาคภูมิใจในตัวเองกำลังลดต่ำลง

เมื่อระดับความเคารพในตัวเองเริ่มลดลง มักจะมีร่องรอยให้สังเกตเห็นผ่านความคิดและการกระทำในชีวิตประจำวัน หากคุณพบว่าตัวเองมีอาการเหล่านี้บ่อยๆ อาจถึงเวลาที่ต้องเริ่มปรับจูนความคิดกันใหม่แล้ว

• ชอบตำหนิตัวเองรุนแรงเมื่อทำพลาดเพียงเล็กน้อย
• กลัวการถูกตัดสินจากคนรอบข้างจนไม่กล้าลงมือทำอะไรใหม่ๆ
• เปรียบเทียบชีวิตตัวเองกับภาพความสำเร็จของคนอื่นในโซเชียลมีเดียอยู่ตลอด
• รู้สึกว่าคำชมของคนอื่นเป็นเรื่องโกหกหรือไม่จริงใจ
• มักจะโทษตัวเองเป็นคนแรกเมื่อเกิดปัญหาขึ้น

อะไรเป็นตัวการทำให้เรามองตัวเองแย่ลง

สาเหตุไม่ได้เกิดขึ้นจากเรื่องเดียว แต่มักเป็นผลกระทบสะสมจากประสบการณ์ชีวิตและสภาพแวดล้อม เช่น การถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างรุนแรงในวัยเด็ก การเผชิญกับความล้มเหลวที่ฝังใจ หรือแม้แต่ค่านิยมของสังคมยุคปัจจุบันที่พยายามขีดเส้นมาตรฐานความสำเร็จไว้สูงเกินเอื้อม จนทำให้คนที่ไปไม่ถึงจุดนั้นรู้สึกว่าตัวเองสอบตกในชีวิตไปเสียดื้อๆ

ปรับทัศนคติใหม่ เริ่มต้นสร้างคุณค่าจากภายใน

การสร้างความภาคภูมิใจในตัวเองไม่ใช่เรื่องของการหลอกตัวเองว่าเราเก่งที่สุด แต่มันคือการยอมรับความจริงว่าเรามีทั้งจุดแข็งและจุดอ่อน ซึ่งทั้งสองอย่างนี้ประกอบกันเป็นมนุษย์คนหนึ่งที่มีค่า ลองทำตามขั้นตอนเหล่านี้ดู

เปลี่ยนวิธีคุยกับตัวเองในใจ

ลองจินตนาการว่าถ้าเพื่อนสนิททำพลาด คุณจะด่าเขาด้วยถ้อยคำรุนแรงเหมือนที่คุณด่าตัวเองไหม แน่นอนว่าเรามักจะปลอบใจเพื่อนดีกว่าตัวเราเอง ลองเปลี่ยนจากการตำหนิเป็นการให้กำลังใจแบบที่เพื่อนที่ดีคนหนึ่งจะได้รับ

หยุดมองหาความสมบูรณ์แบบที่ไม่มีอยู่จริง

ความสำเร็จแบบไร้ที่ติเป็นเพียงภาพลวงตา การยอมรับว่าความผิดพลาดคือส่วนหนึ่งของกระบวนการเรียนรู้จะช่วยลดแรงกดดันในใจได้มหาศาล ความเป็นมนุษย์ที่เรียบง่ายและมีความสุขกับสิ่งที่มีนั้น มีค่ามากกว่าความสมบูรณ์แบบที่แลกมาด้วยความทุกข์

เมื่อไหร่ที่ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

หากการลดลงของความภาคภูมิใจในตนเองเริ่มส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิต เช่น ไม่อยากออกไปเจอผู้คน การทำงานมีปัญหา หรือมีความรู้สึกดิ่งลึกจนกระทบต่อสุขภาพจิตในระยะยาว การได้พูดคุยกับจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาไม่ใช่เรื่องน่าอาย แต่เป็นการหาเครื่องมือมาช่วยให้คุณกลับมามองเห็นคุณค่าในตัวเองได้ชัดเจนขึ้น หมออยากให้มองว่านี่คือการดูแลตัวเองอีกรูปแบบหนึ่งที่คุ้มค่าที่สุด