ทำไมเราถึงรู้สึกด้อยค่าลง และวิธีดึงความมั่นใจให้กลับมาเป็นปกติ

รู้สึกไม่เก่งและไม่ดีพอ สัญญาณเตือนของการลดลงของความภาคภูมิใจในตนเอง

หลายครั้งที่คนไข้เข้ามาปรึกษาด้วยอาการความเครียดหรือภาวะซึมเศร้า สิ่งหนึ่งที่ผมพบว่าเป็นต้นตอสำคัญคือ การลดลงของความภาคภูมิใจในตนเอง หรือที่เรียกกันว่า Self-esteem ซึ่งไม่ใช่เรื่องของความมั่นใจเพียงอย่างเดียว แต่มันคือการที่เราเริ่มมองเห็นคุณค่าในตัวเองน้อยลง จนส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน

สาเหตุที่ทำให้ความรู้สึกดีกับตัวเองค่อยๆ หายไป

ในมุมมองทางสุขภาพจิต การที่คนเราเริ่มรู้สึกแย่กับตัวเองไม่ได้เกิดขึ้นเพียงชั่วข้ามคืน แต่มักสะสมมาจากหลายปัจจัย

• การเปรียบเทียบชีวิตตัวเองกับผู้อื่นในสื่อสังคมออนไลน์มากเกินไป
• การได้รับคำวิจารณ์เชิงลบหรือการถูกลดทอนคุณค่าจากคนรอบข้างซ้ำๆ
• ภาวะหมดไฟจากการทำงานหรือความล้มเหลวที่ฝังใจ
• การตั้งมาตรฐานให้ตัวเองสูงจนเกินไปจนไม่มีวันทำได้สำเร็จ

สัญญาณเตือนที่บ่งบอกว่าคุณกำลังสูญเสียความภาคภูมิใจในตนเอง

หากคุณเริ่มสังเกตเห็นพฤติกรรมเหล่านี้บ่อยครั้ง อาจถึงเวลาที่ต้องหันกลับมาดูแลจิตใจตัวเองอย่างจริงจัง

• ชอบตำหนิตัวเองรุนแรงเมื่อทำผิดพลาดแม้เป็นเรื่องเล็กน้อย
• กลัวการลองทำสิ่งใหม่เพราะกลัวความล้มเหลว
• ไม่กล้าปฏิเสธผู้อื่นแม้ตนเองจะลำบาก เพราะต้องการการยอมรับ
• รู้สึกเปราะบางต่อคำวิจารณ์ของคนรอบข้างจนเสียศูนย์

วิธีปรับมุมมองเพื่อสร้างความมั่นใจให้กลับคืนมา

เลิกเปรียบเทียบชีวิตคนอื่นกับพื้นที่ส่วนตัวของเรา

โลกโซเชียลมีเดียมีไว้ให้คนโชว์ด้านที่ดีที่สุดของชีวิต การเอาภาพเหล่านั้นมาเป็นมาตรฐานวัดค่าชีวิตตัวเองคือกับดักที่ทำร้ายจิตใจได้เร็วที่สุด จงโฟกัสที่ความก้าวหน้าของตัวเองเทียบกับตัวเองในอดีตก็เพียงพอแล้ว

ใจดีกับตัวเองให้เหมือนที่ใจดีกับเพื่อนสนิท

เวลาเพื่อนทำผิดพลาด เรามักจะปลอบโยนและให้กำลังใจ แต่พอเป็นตัวเอง เรากลับใช้คำพูดรุนแรงทิ่มแทง ลองปรับวิธีคิดใหม่ หากเกิดความผิดพลาด ให้บอกตัวเองว่าเราเป็นมนุษย์ที่มีโอกาสพลาดได้และเรียนรู้จากมัน

ให้คุณค่ากับการลงมือทำ ไม่ใช่แค่ผลลัพธ์

อย่าตัดสินคุณค่าของตัวเองผ่านความสำเร็จหรือเงินทองเพียงอย่างเดียว แต่ให้มองเห็นความพยายามและความตั้งใจในการก้าวผ่านแต่ละวัน เพราะนั่นคือหัวใจสำคัญของการสร้างความมั่นคงทางอารมณ์ในระยะยาว

เมื่อไหร่ที่ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

หากการลดลงของความภาคภูมิใจในตนเองเริ่มกลายเป็นอุปสรรคในการทำงาน การเข้าสังคม หรือมีความคิดอยากทำร้ายตัวเอง การพบจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาไม่ใช่เรื่องน่าอาย แต่เป็นการให้โอกาสตัวเองได้กลับมามองเห็นคุณค่าภายในที่แท้จริงอีกครั้ง