เจาะลึกปัญหาภาวะข้อเข่าล็อคและเหยียดขาได้ไม่สุด: เกิดจากอะไรและดูแลตัวเองอย่างไร

ทำไมจู่ๆ เข่าถึงล็อค จนเหยียดขาออกไม่ได้

หลายคนเคยเจอเหตุการณ์ที่อยู่ดีๆ ก็รู้สึกเหมือนมีอะไรมาขัดอยู่ในเข่า จะยืดขาออกให้สุดก็ทำไม่ได้ จะงอก็ปวดตึงไปหมด บางครั้งต้องเขย่าขาหรือขยับไปมาอยู่นานกว่าจะคลายออก อาการที่เรียกว่า ภาวะข้อเข่าล็อคและเหยียดขาได้ไม่สุด นี้ ไม่ใช่เรื่องปกติที่ควรปล่อยผ่านครับ เพราะมันมักเป็นสัญญาณเตือนว่ามีบางอย่างผิดปกติอยู่ภายในข้อเข่าของเราแล้ว

กลไกภายในเข่าที่ทำให้เกิดอาการล็อค

ลองนึกภาพข้อเข่าของเราเหมือนบานพับประตูที่มีกระดูกอ่อนคอยรองรับการเคลื่อนไหว แต่เมื่อมีสิ่งแปลกปลอมหรือเนื้อเยื่อบางอย่างที่หลุดออกมา หรือฉีกขาดไปขัดขวางจังหวะการเคลื่อนที่ของบานพับนั้น ก็จะทำให้เกิดอาการติดขัดเหมือนมีเศษทรายเข้าไปติดอยู่ในกลไก โดยสาเหตุหลักมักมาจากสามส่วนนี้

หมอนรองกระดูกฉีกขาดตัวการสำคัญ

หมอนรองกระดูกในเข่าเปรียบเสมือนโช้คอัพ ถ้ามันฉีกขาดจากอุบัติเหตุหรือความเสื่อม ส่วนที่ฉีกขาดอาจพับลงมาขวางทางเดินของกระดูก ทำให้เกิดอาการล็อคขึ้นมาทันทีเมื่อพยายามจะเหยียดขา

เศษกระดูกหรือกระดูกอ่อนหลุดลอยอยู่ในข้อ

ในกรณีที่ผิวข้อเสื่อมหรือเคยบาดเจ็บรุนแรง อาจมีเศษกระดูกหรือเศษกระดูกอ่อนหลุดออกมาลอยอยู่ในน้ำไขข้อ เมื่อเศษพวกนี้เข้าไปติดในร่องข้อต่อขณะที่เราขยับ จะทำให้เข่าล็อคอย่างกะทันหัน

พังผืดภายในข้อหนาตัวผิดปกติ

บางครั้งภาวะนี้เกิดจากพังผืดที่อยู่ภายในข้อหนาตัวขึ้นจนไปขัดขวางการเคลื่อนไหวปกติ มักพบในผู้ที่เคยบาดเจ็บเรื้อรังหรือเคยผ่าตัดเข่ามาก่อน

อาการแบบไหนที่เตือนว่าต้องรีบมาหาหมอ

หากคุณเริ่มมีอาการเหล่านี้ อย่ารอให้หายเองครับ

• เข่าล็อคจนเหยียดตรงไม่ได้สนิทและมีอาการปวดรุนแรงร่วมด้วย
• มีอาการเข่าบวมร้อนหลังจากที่เข่าล็อค
• รู้สึกเหมือนมีอะไรเคลื่อนที่ไปมาหรือติดขัดอยู่ในข้อเวลาเดิน
• เข่าอ่อนแรงหรือทรุดลงขณะยืนหรือเดิน

ขั้นตอนการตรวจรักษาของแพทย์

เมื่อมาพบแพทย์ ผมจะเริ่มจากการตรวจร่างกายเพื่อทดสอบความมั่นคงของข้อเข่าและดูแนวการเคลื่อนไหว หากสงสัยว่ามีความเสียหายภายใน จะมีการส่งตรวจเพิ่มเติมด้วยการเอกซเรย์เพื่อดูสภาพกระดูก หรือการทำเอ็มอาร์ไอ (MRI) เพื่อดูรายละเอียดของเส้นเอ็น หมอนรองกระดูก และกระดูกอ่อน ซึ่งเป็นวิธีที่ชัดเจนที่สุดในการวินิจฉัย

วิธีดูแลเข่าเบื้องต้นและการป้องกันไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำ

ในระหว่างที่รอพบแพทย์หรืออยู่ในช่วงพักฟื้น การถนอมเข่าเป็นเรื่องสำคัญที่สุดครับ

• หยุดกิจกรรมที่ต้องกระแทกหรือหมุนบิดเข่ารุนแรง
• หลีกเลี่ยงการนั่งพับเพียบ นั่งขัดสมาธิ หรือนั่งยองๆ เพราะท่าเหล่านี้จะกดทับข้อเข่าและหมอนรองกระดูกอย่างมาก
• บริหารกล้ามเนื้อรอบเข่าด้วยท่าที่เน้นการเกร็งกล้ามเนื้อโดยไม่ต้องงอเข่า เพื่อช่วยพยุงข้อต่อให้มั่นคง
• ควบคุมน้ำหนักตัว เพราะน้ำหนักที่เกินเป็นภาระหนักโดยตรงต่อผิวข้อเข่า

ภาวะเข่าล็อคไม่ใช่เรื่องไกลตัว แต่หากได้รับการวินิจฉัยที่ถูกต้องและดูแลอย่างเหมาะสม ไม่ว่าจะด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม การทำกายภาพบำบัด หรือการผ่าตัดส่องกล้องในกรณีที่จำเป็น ก็จะช่วยให้คุณกลับมาเดินเหินได้สะดวกและใช้ชีวิตได้อย่างปกติครับ