ลูกน้อยวัยขวบปีแรก จำเป็นต้องกินอาหารเสริมธาตุเหล็กแค่ไหน หมอมีคำตอบ

ช่วงที่นั่งตรวจพัฒนาการเด็กที่คลินิก คุณแม่หลายคนมักจะกังวลเรื่องน้ำหนักตัว ส่วนสูง และการกินอาหารของลูกน้อย แต่มีสารอาหารตัวหนึ่งที่สำคัญมากๆ และมักจะถูกมองข้ามไปบ่อยๆ นั่นก็คือธาตุเหล็กครับ โดยเฉพาะในเด็กช่วงขวบปีแรกที่เป็นช่วงสมองกำลังพัฒนาอย่างรวดเร็ว

คุณพ่อคุณแม่รู้ไหมครับว่า ทำไมเด็กเล็กถึงเสี่ยงขาดธาตุเหล็กกันจัง วันนี้หมอจะมาเล่าให้ฟังแบบเข้าใจง่าย เหมือนเวลาที่เราคุยกันที่ห้องตรวจครับว่า เจ้าสารอาหารตัวนี้มีความจำเป็นกับลูกรักมากแค่ไหน และเราจะดูแลเจ้าตัวเล็กอย่างไรดี

ทำไมเด็กเล็กถึงต้องการธาตุเหล็กมากกว่าผู้ใหญ่อย่างเรา

ย้อนกลับไปตอนที่น้องอยู่ในท้อง แม่ส่งต่อธาตุเหล็กให้ลูกเก็บสะสมไว้ที่ตับ ตั้งแต่ช่วงสามเดือนสุดท้ายก่อนคลอด เจ้าตุนนี้นี่แหละครับที่จะเป็นเสบียงสำคัญให้ลูกใช้ในช่วงสี่ถึงหกเดือนแรกของชีวิต

แต่พอเด็กอายุเข้าเดือนที่หก น้ำหนักตัวจะเพิ่มขึ้นเร็วมาก ปริมาณธาตุเหล็กที่เคยสะสมไว้เริ่มหมดลง ในขณะเดียวกัน นมแม่หรือนมผงเริ่มไม่เพียงพอกับความต้องการที่พุ่งสูงขึ้นตามการเติบโต หากไม่ได้รับเสริมจากอาหารหรือตัวยา โอกาสที่น้องจะเกิดภาวะซีดหรือโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กก็สูงมาก ซึ่งจะส่งผลต่อพัฒนาการทางสมองและการเรียนรู้ในระยะยาวอย่างเลี่ยงไม่ได้

เด็กวัยไหนบ้างที่หมอแนะนำให้กินอาหารเสริมธาตุเหล็ก

ไม่ใช่เด็กทุกคนที่จะต้องโดนบังคับกินยาเสริมธาตุเหล็กนะครับ หมอจะแบ่งกลุ่มตามคำแนะนำทางการแพทย์ให้เข้าใจง่ายดังนี้

• เด็กที่กินนมแม่อย่างเดียว: แนะนำให้เริ่มกินอาหารเสริมธาตุเหล็กชนิดหยด ตั้งแต่อายุครบ 4 เดือน ในปริมาณที่แพทย์กำหนด เพื่อป้องกันภาวะพร่องธาตุเหล็กที่มักเกิดขึ้นตอน 6 เดือน
• เด็กที่กินนมผง: ส่วนใหญ่ในนมผงจะมีปริมาณธาตุเหล็กเสริมอยู่แล้วในระดับหนึ่ง แต่ถ้าน้องกินน้อยหรือไม่ยอมกินเลย คุณหมออาจพิจารณาเสริมให้เป็นรายบุคคล
• เด็กคลอดก่อนกำหนด: กลุ่มนี้สะสมธาตุเหล็กในท้องแม่ได้น้อยกว่าปกติ จำเป็นต้องได้รับธาตุเหล็กเสริมเร็วกว่ากำหนดเดิม มักเริ่มตั้งแต่ช่วงอายุ 1 เดือนเลยทีเดียว

อาหารตามวัยที่มีธาตุเหล็กสูง ช่วยลูกน้อยห่างไกลภาวะซีด

พอเด็กอายุครบ 6 เดือน นอกจากการกินนมแล้ว การเริ่มกินอาหารเสริมหรืออาหารตามวัยเป็นอีกหนึ่งกุญแจสำคัญ อาหารมื้อแรกๆ ของลูกควรมีธาตุเหล็กเป็นส่วนประกอบหลัก

คุณแม่สามารถเลือกวัตถุดิบใกล้ตัวมาทำอาหารให้ลูกได้ เช่น ตับหมูหรือตับไก่บด เนื้อสัตว์สุกบดละเอียด ไข่แดง รวมถึงผักใบเขียวเข้ม แม้ธาตุเหล็กจากพืชจะดูดซึมได้น้อยกว่าเนื้อสัตว์ แต่ถ้าเราบีบน้ำมะนาวเล็กน้อยลงในอาหารเพื่อเพิ่มวิตามินซี ก็จะช่วยให้ร่างกายลูกน้อยดูดซึมธาตุเหล็กได้ดีขึ้นมากๆ

วิธีป้อนยาธาตุเหล็กให้ลูกรัก แบบไม่เป็นศึกหนัก

ปัญหาคลาสสิกที่คุณแม่บ่นให้ฟังประจำคือ ยาธาตุเหล็กชนิดน้ำเชื่อมหรือชนิดหยดมันกินยาก มีกลิ่นคาว และบางทียังทำให้ฟันของลูกเป็นคราบสีดำด้วย

หมอมีเทคนิคง่ายๆ มาแนะนำครับ คือการใช้หลอดหยดสอดเข้าไปที่กระพุ้งแก้มด้านในทีละน้อย เพื่อไม่ให้โดนปุ่มรับรสที่โคนลิ้นโดยตรง และควรป้อนหลังมื้ออาหารหรือก่อนนอน จากนั้นให้ดื่มน้ำตามมากๆ หรือแปรงฟันให้สะอาดทันทีเพื่อป้องกันคราบสีดำที่ฟัน

สัญญาณเตือนแบบไหน ที่แปลว่าลูกกำลังขาดธาตุเหล็ก

ถ้าคุณแม่สังเกตเห็นว่าลูกดูเหนื่อยง่าย อ่อนเพลีย ไม่ค่อยมีแรงเล่นเหมือนเคย ผิวพรรณซีดเซียว เยื่อบุตาขาวซีด เล็บมือเล็บเท้าเปราะหักง่าย หรือในเด็กบางคนอาจมีพฤติกรรมแปลกๆ เช่น ชอบกินดิน กินกระดาษ อาการเหล่านี้คือเสียงเตือนจากร่างกายว่าควรพามาพบแพทย์เพื่อตรวจเลือดเช็กระดับความเข้มข้นของเลือดอย่างละเอียด