ลูกชักคาตา พ่อแม่ต้องทำอย่างไร? สิ่งที่ควรทำและไม่ควรทำขณะเด็กกำลังมีอาการชักเพื่อความปลอดภัย

เชื่อว่าภาพเหตุการณ์ตอนที่ลูกน้อยเกิดอาการชักขึ้นมาแบบกะทันหัน เป็นหนึ่งในฝันร้ายที่น่ากลัวที่สุดสำหรับคนเป็นพ่อเป็นแม่ หลายคนพอเห็นลูกตัวเกร็ง ตาค้าง หรือกระตุกไม่หยุด สติก็มักจะหลุดและทำอะไรไม่ถูกด้วยความตกใจกลัว ความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนมักจะทำให้เราเผลอทำในสิ่งที่เป็นอันตรายต่อตัวเด็กโดยไม่รู้ตัว

ในฐานะหมอที่เคยเจอเหตุการณ์แบบนี้ที่ห้องฉุกเฉินอยู่บ่อยครั้ง ผมเข้าใจดีว่ามันน่ากลัวแค่ไหน วันนี้เรามาคุยกันแบบพี่น้องเล่าให้ฟังครับว่า เมื่อเกิดเหตุการณ์นี้ขึ้นจริงๆ สิ่งไหนคือสิ่งที่พ่อแม่สิ่งที่ควรทำและไม่ควรทำขณะเด็กควรจำให้ขึ้นใจ เพื่อช่วยชีวิตและประคับประคองลูกรักให้ผ่านพ้นนาทีวิกฤตไปได้อย่างปลอดภัยที่สุด

ตั้งสติให้มั่นแล้วจัดท่าลูกให้นอนตะแคง

สิ่งแรกที่สำคัญที่สุดคือการตั้งสติครับ แม้จะยากแค่ไหนก็ตาม เมื่อลูกเริ่มชัก ให้รีบจับตัวลูกนอนตะแคงทันที ไม่ว่าจะนอนอยู่บนเตียง บนพื้น หรือโซฟา การนอนตะแคงมีความสำคัญมากเพราะจะช่วยให้ น้ำลาย เสมหะ หรืออาเจียน ไหลออกมาทางมุมปากได้เอง ช่วยป้องกันไม่ให้ของเหลวเหล่านี้ไหลย้อนกลับลงไปอุดกั้นทางเดินหายใจ ซึ่งเป็นอันตรายถึงชีวิต

เก็บสิ่งรอบตัวให้พ้นทาง และอย่าฝืนงัดงะร่างกายลูก

ขณะที่กล้ามเนื้อกำลังเกร็งกระตุก พ่อแม่หลายคนพยายามเข้าไปล็อกตัวลูกให้นิ่ง หรือพยายามฝืนงัดกรามให้อ้าออกเพราะกลัวลูกกัดลิ้น ขอบอกตรงนี้เลยครับว่า ห้ามทำเด็ดขาด! การไปฝืนดึงหรือกดแขนขาที่กำลังเกร็ง อาจทำให้กระดูกหักหรือกล้ามเนื้อฉีกขาดได้ ส่วนเรื่องการกัดลิ้น ในทางการแพทย์ ช่วงที่ชักลิ้นมักจะถูกดันออกมาด้านหน้า โอกาสที่เด็กจะกัดลิ้นตัวเองจนขาดนั้นน้อยมาก การพยายามเอานิ้วหรือช้อนยัดเข้าไปในปากลูก นอกจากจะทำให้ฟันหักแล้ว นิ้วของคุณพ่อคุณแม่นั่นแหละครับที่จะขาดหรือบาดเจ็บเสียเอง

ไม่มีอะไรต้องยัดเข้าปากทั้งสิ้น

ต่อเนื่องจากข้อที่แล้ว ขอเน้นย้ำอีกครั้งว่า ห้ามเอาช้อน ผ้า ไม้ หรือแม้แต่นิ้วมือของตัวเองยัดเข้าไปในปากเด็กเด็ดขาดเพื่อกันกัดลิ้น ความเชื่อที่ว่าต้องหาอะไรมางัดปากตอนชักเป็นความเข้าใจที่ผิดและอันตรายมาก เพราะสิ่งแปลกปลอมเหล่านี้อาจหลุดลงไปติดคอเด็ก ทำให้ขาดอากาศหายใจเสียชีวิตได้เร็วยิ่งกว่าตัวอาการชักเสียอีก

จับเวลาดูอาการและห้ามป้อนยาเด็ดขาด

ในระหว่างที่ลูกกำลังชัก ให้มองนาฬิกาและจับเวลาดูว่าอาการชักกินเวลานานแค่ไหน อาการชักจากไข้ส่วนใหญ่มักจะหยุดได้เองภายในสองถึงสามนาที นอกจากนี้ ห้ามป้อนน้ำ ยาลดไข้ หรืออาหารใดๆ ทั้งสิ้นในขณะที่เด็กยังชักอยู่หรือยังสะลืมสะลือ เพราะกลไกการกลืนยังทำงานไม่ปกติ อาจทำให้สำลักเข้าไปในปอดได้

เช็ดตัวลดไข้เบาๆ เมื่ออาการชักสงบลง

หลังจากที่อาการชักหยุดลงแล้ว และเด็กเริ่มรู้สึกตัวดีขึ้น หากมีอาการไข้ร่วมด้วย ให้ใช้น้ำอุ่นหรือน้ำอุณหภูมิห้องเช็ดตัวเพื่อช่วยลดความร้อนในร่างกาย ไม่ควรใช้น้ำเย็นจัดหรือน้ำแข็งเช็ดเด็ดขาด เพราะจะทำให้เส้นเลือดหดตัว ความร้อนระบายออกไม่ได้ และอาจทำให้เด็กหนสั่นหนักขึ้นไปอีก

อาการแบบไหนที่ต้องรีบพาซิ่งไปโรงพยาบาลทันที

ไม่ใช่ทุกเคสที่ชักแล้วต้องนอนโรงพยาบาล แต่มีบางสถานการณ์ที่คุณแม่ต้องรีบพาไปหาหมอโดยด่วน ได้แก่:

• อาการชักกินเวลานานเกิน 5 นาทีโดยไม่หยุด
• ชักติดต่อกันหลายครั้งโดยที่ยังไม่รู้สึกตัวตื่นขึ้นมาคั่นกลาง
• เป็นการชักครั้งแรกในชีวิตของเด็ก
• หลังชักแล้วเด็กซึมมาก หายใจลำบาก หรือมีอาการผิดปกติทางร่างกายร่วมด้วย

การเตรียมตัวและมีความรู้ที่ถูกต้อง จะช่วยเปลี่ยนสถานการณ์ที่น่ากลัวให้กลายเป็นความปลอดภัยได้ครับ จำง่ายๆ ว่า นอนตะแคง ห้ามยัดอะไรเข้าปาก จับเวลา และรีบไปพบแพทย์เมื่อจำเป็นครับ