ลูกชักคาตา! ตั้งสติให้ทันกับ สิ่งที่ควรทำและไม่ควรทำขณะเด็ก กำลังมีอาการชัก

ลูกชักกระตุกต่อหน้าต่อตา นาทีชีวิตที่พ่อแม่ต้องตั้งสติให้ไว

เสียงร้องตกใจของคนในบ้าน ตามมาด้วยภาพลูกน้อยตาค้าง ตัวเกร็ง หรือชักกระตุกไม่รู้ตัว เป็นวินาทีที่หัวใจคนเป็นพ่อเป็นแม่แทบสลาย ความกลัวและความตกใจพรั่งพรูเข้ามาพร้อมกันจนทำอะไรไม่ถูก ในห้องตรวจของคลินิก หมอต้องเจอคุณพ่อคุณแม่ที่อุ้มลูกวิ่งหน้าตาตื่นเข้ามาด้วยอาการแบบนี้อยู่บ่อยครั้ง

อาการชักในเด็ก ไม่ว่าจะมีสาเหตุมาจากไข้สูง (ที่เรียกติดปากว่าไข้ชัก) หรือโรคประจำตัวอย่างลมชัก เป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้กระทันหันและไม่มีสัญญาณเตือนล่วงหน้า สิ่งสำคัญที่สุดไม่ใช่แค่การหายามาแก้ แต่คือการรู้ว่าในวินาทีวิกฤตนั้น สิ่งที่ควรทำและไม่ควรทำขณะเด็ก กำลังชักมีอะไรบ้าง เพราะการช่วยเหลือที่ผิดวิธีอาจอันตรายกว่าตัวโรคเสียอีก

ตั้งสติให้มั่น แล้วจับลูกนอนตะแคงทันที

สิ่งแรกที่ต้องทำเมื่อเห็นลูกชักคือการสูดหายใจลึกๆ ดึงสติกลับมา แล้วมองรอบตัวว่าปลอดภัยไหม จากนั้นให้รีบจับตัวลูกนอนตะแคงทันที

• ทำไมต้องนอนตะแคง: การให้เด็กนอนตะแคงจะช่วยให้น้ำลาย เสมมหะ หรืออาเจียนไหลออกมาทางมุมปากได้สะดวก ป้องกันไม่ให้สิ่งเหล่านี้ไหลย้อนกลับลงไปอุดกั้นทางเดินหายใจ ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของการสำลักและขาดอากาศหายใจ
• จัดท่าทางให้ปลอดภัย: หาผ้าหนաբดมารองศีรษะลูกเพื่อกันกระแทกกับพื้นหรือวัตถุรอบตัว คลายเสื้อผ้า กระดุม หรือผ้าพันคอให้หลวม เพื่อให้หายใจได้โล่งขึ้น

เรื่องต้องห้ามเด็ดขาด! สิ่งที่ห้ามทำเด็ดขาดเวลาลูกชัก

ด้วยความหวังดีและความตกใจ หลายคนมักทำตามความเชื่อที่บอกต่อกันมา ซึ่งในทางการแพทย์ยืนยันตรงกันว่าเป็นเรื่องอันตรายและห้ามทำเด็ดขาด

• ห้ามเอานิ้ว ช้อน หรือผ้า ยัดใส่ปากลูกเด็ดขาด: ความเชื่อที่ว่าเด็กจะกัดลิ้นตัวเองตอนชักเป็นความเข้าใจผิด การพยายามงัดปากหรือยัดอะไรเข้าไป นอกจากจะทำให้ฟันหัก เศษวัตถุหลุดลงคออุดทางเดินหายใจแล้ว ยังเสี่ยงต่อนิ้วของคุณพ่อคุณแม่เองที่จะโดนกัดจนบาดเจ็บรุนแรง
• ห้ามล็อกตัวหรือจับลูกกดให้นิ่ง: กล้ามเนื้อที่กำลังเกร็งและกระตุกมีแรงมากกว่าที่เราคิด การไปฝืนกดหรือตรึงแขนขาไว้อาจทำให้กระดูกหัก กล้ามเนื้อฉีกขาด หรือได้รับบาดเจ็บหนักกว่าเดิม
• ห้ามป้อนยาหรือน้ำใดๆ ขณะกำลังชัก: ในช่วงที่กำลังชัก ระบบกลืนของลูกยังทำงานไม่ปกติ การป้อนน้ำ ยาลดไข้ หรืออาหารลงไป จะทำให้สำลักเข้าปอด เกิดปอดอักเสบติดเชื้อตามมาได้

จดจำลักษณะอาการและเวลา เพื่อเป็นข้อมูลให้หมอ

ในจังหวะที่ลูกกำลังชักและเราจัดท่าทางให้ปลอดภัยเรียบร้อยแล้ว หน้าที่สำคัญอีกอย่างคือการเป็นผู้สังเกตการณ์ที่ดี

ลองดูนาฬิกาแล้วจับเวลาดูว่า อาการชักกินเวลานานแค่ไหน เด็กชักแบบเกร็งทั้งตัว หรือกระตุกเฉพาะแขนขาข้างใดข้างหนึ่ง ลูกมีอาการตาเหลือก ลอย หรือริมฝีปากเขียวคล้ำร่วมด้วยไหม ข้อมูลเหล่านี้มีความแม่นยำและมีประโยชน์มากเวลามารักษาต่อที่คลินิกหรือโรงพยาบาล เพราะช่วยให้หมอวิเคราะห์โรคได้ตรงจุดมากขึ้น

อาการแบบไหนที่ต้องรีบพาซิ่งไปโรงพยาบาลทันที

อาการชักในเด็กส่วนใหญ่ (เช่น ไข้ชักธรรมดา) มักจะหยุดได้เองภายใน 2 ถึง 3 นาที ลูกจะดูเพลียๆ แล้วหลับไป แต่มีบางสถานการณ์ที่คุณพ่อคุณแม่ต้องตัดสินใจพาไปห้องฉุกเฉินโรงพยาบาลใกล้บ้านทันที

• อาการชักกินเวลานานเกิน 5 นาทีแล้วยังไม่มีทีท่าจะหยุด
• ชักติดต่อกันหลายครั้งโดยที่ยังไม่รู้สึกตัวตื่นขึ้นมาคั่นกลาง
• มีไข้สูงร่วมกับคอแข็ง หายใจหอบเหนื่อย หรืออาเจียนพุ่งไม่หยุด
• เป็นการชักครั้งแรกในชีวิตของเด็ก หรือเด็กมีโรคประจำตัวที่อันตราย

ความรู้และการตั้งสติในยามฉุกเฉิน คือเกราะป้องกันที่ดีที่สุดสำหรับลูกน้อย จำไว้เสมอว่าปล่อยให้เขาชักในท่าที่ปลอดภัย คอยดูเวลา และห้ามเอานิ้วยัดปาก แค่นี้ก็ช่วยให้ลูกผ่านช่วงเวลาวิกฤตไปได้อย่างปลอดภัยแล้วครับ