ภาวะปอดแฟบ คืออะไร ทำไมหายใจแล้วถึงรู้สึกเหนื่อยผิดปกติ

ภาวะปอดแฟบเกิดขึ้นได้อย่างไรในทางปฏิบัติ

หลายคนอาจเคยได้ยินชื่อภาวะนี้จากผลเอกซเรย์ปอดแล้วเกิดความกังวลใจ จริงๆ แล้วภาวะปอดแฟบไม่ใช่โรคติดต่อ แต่เป็นภาวะที่เนื้อปอดส่วนหนึ่งหรือทั้งหมดสูญเสียปริมาตรอากาศไป ทำให้ถุงลมในปอดแฟบตัวลง เปรียบเทียบให้เห็นภาพง่ายๆ เหมือนลูกโป่งที่เคยพองลมอยู่ดีๆ เกิดลมรั่วหรือลมถูกรีดออกจนแบนติดกัน ทำให้การแลกเปลี่ยนออกซิเจนในร่างกายทำได้ไม่เต็มที่อย่างที่ควรจะเป็น

สัญญาณเตือนที่บ่งบอกว่าปอดของเราอาจกำลังมีปัญหา

อาการของภาวะนี้ไม่ได้เกิดขึ้นแบบฉับพลันเสมอไป ขึ้นอยู่กับความรุนแรงและขนาดของปอดที่แฟบลง โดยทั่วไปคนไข้มักจะมาด้วยอาการเหล่านี้

• หายใจหอบเหนื่อย รู้สึกอึดอัดเหมือนหายใจไม่สุด
• มีอาการไอแห้งๆ หรือไอต่อเนื่องโดยไม่ทราบสาเหตุ
• หายใจเร็วและตื้นกว่าปกติ
• ในรายที่รุนแรงอาจพบอาการเจ็บหน้าอกเวลาหายใจเข้าลึกๆ หรือมีภาวะริมฝีปากและเล็บเขียวคล้ำจากการขาดออกซิเจน

สาเหตุที่ทำให้ปอดแฟบได้โดยที่เราไม่รู้ตัว

สาเหตุหลักที่หมอพบบ่อยในคลินิกสามารถแบ่งออกเป็นกลุ่มใหญ่ๆ ดังนี้

เมื่อมีสิ่งแปลกปลอมหรือก้อนเนื้อมาขวางทางเดินหายใจ

เป็นการอุดกั้นทางเดินหายใจ ทำให้อากาศไม่สามารถเดินทางลงไปเลี้ยงถุงลมปอดได้ มักเกิดจากการสำลักอาหาร เมล็ดผลไม้ หรือในผู้ป่วยที่มีก้อนเนื้องอกหรือต่อมน้ำเหลืองโตไปกดทับหลอดลม

ภาวะแทรกซ้อนหลังการผ่าตัดช่องท้องหรือทรวงอก

เป็นเหตุผลที่พบบ่อยมาก เพราะหลังผ่าตัดคนไข้มักเจ็บแผลทำให้ไม่กล้าหายใจเข้าลึกๆ หรือไม่กล้าไอเอาเสมหะออกมา ทำให้เกิดเสมหะค้างในหลอดลมจนอุดตันและกลายเป็นปอดแฟบในที่สุด

แรงกดจากภายนอกปอด

เกิดจากภาวะที่มีน้ำหรือลมรั่วเข้าไปอยู่ในช่องเยื่อหุ้มปอดมากเกินไป จนไปกดเบียดเนื้อปอดให้แฟบลง เช่น ในผู้ป่วยอุบัติเหตุที่ซี่โครงหักจนปอดทะลุ หรือผู้ป่วยโรคหัวใจที่มีน้ำท่วมปอดและลามไปถึงช่องเยื่อหุ้มปอด

ขั้นตอนการตรวจวินิจฉัยของแพทย์

เมื่อสงสัยว่ามีภาวะปอดแฟบ หมอจะเริ่มจากการฟังเสียงปอดด้วยหูฟังเพื่อดูว่าเสียงลมหายใจลดลงหรือไม่ จากนั้นจะส่งตรวจเอกซเรย์ทรวงอก ซึ่งเป็นวิธีที่แม่นยำที่สุดในการดูว่าปอดแฟบไปที่จุดไหนและรุนแรงเพียงใด หากยังไม่ชัดเจนหรือสงสัยสาเหตุอื่น หมออาจพิจารณาให้ทำเอกซเรย์คอมพิวเตอร์หรือการส่องกล้องเข้าไปดูในหลอดลมเพื่อหาสิ่งอุดกั้น

วิธีรักษาและการฟื้นฟูปอดให้กลับมาทำงานปกติ

เป้าหมายสำคัญของการรักษาคือการเปิดทางเดินหายใจให้กลับมาโล่งเหมือนเดิม

• การทำกายภาพบำบัดปอด: ฝึกหายใจเข้าลึกๆ และการไออย่างถูกวิธีเพื่อขับเสมหะ
• การใช้ยา: กรณีมีเสมหะเหนียวข้น หมอจะให้ยาละลายเสมหะร่วมด้วย
• การส่องกล้องหลอดลม: ใช้ในกรณีที่มีสิ่งแปลกปลอมอุดกั้นหรือมีเสมหะอุดตันแน่นจนไอไม่ออก
• การรักษาที่ต้นเหตุ: หากเกิดจากแรงกดจากน้ำหรือลม หมอจำเป็นต้องใส่สายระบายเพื่อเอาอากาศหรือน้ำออกจากช่องเยื่อหุ้มปอด เพื่อให้ปอดขยายตัวกลับมาได้อีกครั้ง

เมื่อไหร่ที่ต้องเฝ้าระวังและรีบมาหาหมอทันที

หากมีอาการหายใจลำบากเฉียบพลัน ปากเขียวคล้ำ เหนื่อยหอบจนพูดเป็นประโยคไม่ได้ หรือมีอาการไข้สูงร่วมกับการเจ็บหน้าอกมาก อย่ารอให้หายเองเด็ดขาด เพราะภาวะปอดแฟบที่ปล่อยไว้นานอาจนำไปสู่การติดเชื้อในปอดหรือภาวะปอดอักเสบเรื้อรังได้