แยกให้ออก: เลือดสดๆ ตอนเบ่งอุจจาระ แบบไหนริดสีดวง แบบไหนมาจากลำไส้ใหญ่

เวลาเข้าห้องน้ำแล้วเห็นเลือดติดกระดาษชำระหรือหยดลงในโถส้วม เชื่อว่าร้อยทั้งร้อยต้องใจหายวาบกันทุกคน หลายคนกังวลไปไกลกลัวว่าเป็นโรคร้ายแรง ทั้งที่ความจริงแล้ว ต้นตอของเลือดมักจะมาจากสองจุดหลักๆ ที่มีความรุนแรงและวิธีดูแลต่างกันฟ้ากับเหว นั่นคือโรคริดสีดวงทวาร และปัญหาจากลำไส้ใหญ่ส่วนปลาย

ลักษณะเด่นของเลือดจากริดสีดวงทวารที่สังเกตได้ง่าย

ถ้านึกถึงริดสีดวงทวาร ภาพจำที่คุ้นเคยคือเลือดสีแดงสดหยดติ๋งๆ หลังจากอุจจาระก้อนใหญ่ผ่านไป หรืออาจจะเห็นติดอยู่บนผิวของก้อนอุจจาระแบบไม่ได้ผสมเนื้อเข้าเป็นเนื้อเดียวกัน จุดสำคัญคือ เลือดมักจะออกเฉพาะตอนที่เราเบ่ง หรือตอนที่ก้อนอุจจาระเสียดสีกับหัวริดสีดวงที่บวมอยู่ข้างใน

อาการร่วมอื่นๆ ที่มักมาคู่กับริดสีดวง

นอกจากเรื่องเลือดสดแล้ว คนที่เป็นริดสีดวงมักจะคลำเจอติ่งเนื้อนุ่มๆ ที่ขอบทวารหนัก บางทีก็ยุบเข้าไปเองได้หลังเบ่ง หรือบางรายอาจต้องใช้นิ้วดันกลับเข้าไป อาการเจ็บ คัน หรือระคายเคืองรอบปากทวารก็เป็นอีกหนึ่งสัญญาณเตือนที่ชัดเจนว่าเจ้าก้อนเนื้อนี้กำลังอักเสบอยู่

ความแตกต่างเมื่อเลือดมาจากลำไส้ใหญ่ส่วนปลาย

ทีนี้ลองเปลี่ยนมาดูอีกกรณีหนึ่ง ซึ่งความแตกต่างระหว่างเลือดจากริดสีดวงกับลำไส้ใหญ่นั้นอยู่ที่รายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ แต่สำคัญมาก เลือดที่มาจากลำไส้ใหญ่ส่วนปลายหรือไส้ตรง มักจะมีลักษณะที่ปะปนมากับอุจจาระ ไม่ได้หยดใสสะอาดเหมือนกรณีแรก บางครั้งอาจเห็นมูกเลือดปนออกมาด้วย หรืออุจจาระมีกลิ่นคาวเลือดที่ชัดเจนกว่าปกติ

สัญญาณเตือนภัยจากลำไส้ใหญ่ที่ต้องระวัง

ถ้าปัญหาอยู่ที่ลำไส้ใหญ่ ไม่ว่าจะเป็นติ่งเนื้อในลำไส้ แผลอักเสบ หรือแม้แต่เนื้องอก เลือดที่ออกมาอาจไม่ได้มาพร้อมกับอาการเจ็บปวดตอนเบ่งเสมอไป บางคนถ่ายอุจจาระบ่อยขึ้นสลับกับท้องผูก รู้สึกเหมือนถ่ายไม่สุด หรือรูปร่างของอุจจาระเปลี่ยนไปจากเดิม เช่น เรียวเล็กเหมือนดินสอ อาการเหล่านี้คือสิ่งสะท้อนว่าระบบทางเดินอาหารส่วนล่างกำลังส่งสัญญาณความผิดปกติบางอย่าง

วิธีสังเกตเบื้องต้นด้วยตัวเองก่อนไปพบแพทย์

การลองสังเกตลักษณะของเลือด สี และอาการร่วมถือเป็นก้าวแรกที่ดี แต่ในทางการแพทย์เราไม่แนะนำให้วินิจฉัยโรคด้วยตัวเอง เพราะบางครั้งริดสีดวงทวารและโรคในลำไส้ใหญ่อาจเกิดขึ้นพร้อมกันได้ การใช้กล้องส่องตรวจลำไส้ใหญ่จึงเป็นวิธีเดียวที่จะยืนยันสาเหตุที่แท้จริงได้อย่างแม่นยำ

เมื่อไหร่ที่ควรวางใจ และเมื่อไหร่ควรไปหาหมอทันที

หากเป็นเลือดสดหยดเล็กน้อยร่วมกับมีอาการท้องผูกเรื้อรัง การปรับพฤติกรรมการกิน ดื่มน้ำให้ and เพิ่มกากใยอาจช่วยบรรเทาอาการได้ แต่ถ้าหากมีเลือดออกปริมาณมาก เวียนหัว หน้ามืด อ่อนเพลีย หรือมีน้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ นี่ไม่ใช่เรื่องของริดสีดวงธรรมดาแล้ว ควรรีบมาพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุที่แท้จริงและรับการรักษาอย่างถูกวิธีทันที