ลูกหายใจคร่อกแคร่อก: รับมืออย่างไรเมื่อเจ้าตัวเล็กเจอภาวะเสมหะอุดกั้นทางเดินหายใจ

เสียงคร่อกแครกที่มากับเสียงร้องของลูก: สัญญาณเตือนที่พ่อแม่ต้องฟัง

เวลาอุ้มลูกน้อยแล้วได้ยินเสียงหายใจดังคร่อกแครกในลำคอ หรือรู้สึกเหมือนมีอะไรติดอยู่ข้างในตลอดเวลา ยิ่งเวลาเขานอนหลับแล้วหายใจแรงจนอกบุ๋ม คนเป็นพ่อแม่ย่อมใจคอไม่ดี วิ่งวุ่นหาผ้าอุ่นมาเช็ดตัวหรือพยายามหาทางช่วยลูกกันยกใหญ่

อาการเหล่านี้มักเกิดจากภาวะเสมหะอุดกั้นทางเดินหายใจในเด็กเล็ก ซึ่งเป็นเรื่องที่เจอได้บ่อยมากๆ ในช่วงวัยขวบปีแรก เนื่องจากหลอดลมของพวกเขายังเล็กและนิ่มมาก แถมยังไม่รู้วิธีไอหรือขับเสมหะออกเหมือนผู้ใหญ่ เวลาไม่สบายหรือมีน้ำมูกไหลลงคอ เสมหะจึงไปขวางทางเดินหายใจได้ง่าย ทำให้ลูกหายใจลำบากและหงุดหงิดงอแง

ทำไมเด็กเล็กถึงเคลียร์เสมหะออกเองไม่ได้

หลายคนสงสัยว่าทำไมลูกถึงดูทรมานจังเวลาเสมหะติดคอ เหตุผลหลักมาจากสรีระร่างกายของทารกครับ รูจมูกแคบ หลอดลมสั้นและอ่อนนุ่ม กลไกการไอเพื่อขับของเหลวยังทำงานได้ไม่ดีเท่าที่ควร

เมื่อเกิดการติดเชื้อหวัดเล็กๆ น้อยๆ เยื่อบุทางเดินหายใจจะบวมขึ้นและผลิตเมือกออกมามากกว่าปกติ เมือกเหล่านี้พอกหนาขึ้นกลายเป็นเสมหะเหนียว เมื่อลมหายใจผ่านช่องทางที่แคบอยู่แล้ว เสียงคร่อกแครกจึงดังขึ้น และถ้าเหนียวมากๆ ก็จะเกิดการอุดกั้น ทำให้ลูกหายใจติดขัด ดูดนมได้น้อยลง และนอนไม่สนิท

วิธีสังเกตอาการเมื่อลูกรักเริ่มหายใจติดขัดจากเสมหะ

การแยกแยะเสียงหายใจปกติกับเสียงเสมหะสำคัญมาก ลองสังเกตอาการเหล่านี้ร่วมด้วย

• ได้ยินเสียงคร่อกแครกในลำคอหรือหน้าอกชัดเจนตอนหายใจ
• ลูกหายใจเร็วกว่าปกติ ปีกจมูกบานเวลาหายใจเข้า
• สังเกตเห็นซี่โครงหรือกล้ามเนื้อหน้าท้องบุ๋มลงไปทุกครั้งที่หายใจเข้าแรงๆ
• กินนมได้น้อยลง ดูดนมแม่หรือขวดนมได้แป๊บเดียวก็ต้องปล่อยเพราะเหนื่อยหอบ
• ตื่นกลางดึกบ่อย ร้องกวนเพราะแน่นจมูกและหายใจไม่สะดวก

การดูแลลูกน้อยเบื้องต้นที่บ้านเพื่อช่วยละลายเสมหะ

เมื่อเจอภาวะนี้ พ่อแม่สามารถช่วยบรรเทาอาการให้ลูกรู้สึกดีขึ้นได้ด้วยวิธีง่ายๆ ดังนี้

หยอดน้ำเกลือช่วยล้างจมูกและลดความเหนียวของเมือก

การใช้น้ำเกลือหยอดจมูก (Normal Saline Solution) เป็นวิธีที่ปลอดภัยและได้ผลดี ช่วยเจือจางน้ำมูกและเสมหะที่ข้นให้ไหลออกได้ง่ายขึ้น ก่อนให้นมหรือก่อนนอน ลองหยอดน้ำเกลือข้างละ 1-2 หยด จะช่วยให้ทางเดินหายใจโล่งขึ้นทันที

เพิ่มความชื้นในอากาศให้ห้องนอน

อากาศที่แห้งเกินไปจะทำให้เสมหะเหนียวข้นยิ่งขึ้น การเปิดเครื่องทำความชื้นในห้องนอน หรือพาเข้าไปอยู่ในห้องน้ำที่มีไอน้ำอุ่นจากการอาบน้ำ จะช่วยให้เยื่อบุทางเดินหายใจชุ่มชื้นขึ้น และช่วยให้เสมหะอ่อนตัวลง

อุ้มลูกตั้งตรงและช่วยเคาะปอดเบาๆ

เวลาอุ้มให้นำศีรษะของลูกตั้งขึ้นหรือแนบอก และใช้มือทำเป็นอุ้งมือเคาะเบาๆ ที่บริเวณหลังช่วงบน (สลับซ้ายขวา) เพื่อช่วยให้เสมหะที่เกาะอยู่ตามผนังหลอดลมหลุดออกมาได้ง่ายขึ้น แต่ต้องทำด้วยความนุ่มนวลและทำหลังมื้อนมอย่างน้อยหนึ่งชั่วโมงเพื่อป้องกันการอาเจียน

สัญญาณเตือนอันตรายแบบไหนที่ต้องรีบพาไปโรงพยาบาล

แม้ว่าอาการส่วนใหญ่จะดีขึ้นได้ด้วยการดูแลเบื้องต้น แต่ถ้ามีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย อย่ารอช้า รีบพาไปพบแพทย์ทันที

• ริมฝีปาก เล็บมือ หรือผิวหนังเริ่มมีสีเขียวคล้ำ (แสดงว่าร่างกายขาดออกซิเจน)
• ลูกซึมลงมาก ปลุกตื่นยาก หรือไม่ยอมตอบสนองเลย
• หายใจหอบแรงมากจนอกบุ๋มลึกอย่างเห็นได้ชัด
• มีไข้สูงร่วมด้วย โดยเฉพาะในเด็กอายุต่ำกว่า 3 เดือน
• ปฏิเสธการกินนมและน้ำอย่างสิ้นเชิงจนเสี่ยงต่อภาวะขาดน้ำ

การดูแลเด็กเล็กที่มีปัญหาเรื่องทางเดินหายใจต้องอาศัยความใส่ใจและความใจเย็นของคนในครอบครัว สังเกตอาการอย่างใกล้ชิด และหากไม่แน่ใจว่าควรใช้วิธีไหน การปรึกษากุมารแพทย์เพื่อตรวจเช็กอย่างละเอียดคือทางเลือกที่ปลอดภัยที่สุดสำหรับลูกน้อย