ภาวะกระเปาะที่ผนังลำไส้ใหญ่เกิดการอักเสบหรือเลือดออก: เรื่องใกล้ตัวที่คนวัยเลข 4 ขึ้นไปควรรู้

ทำไมจู่ๆ ถึงปวดท้องด้านซ้ายล่างอย่างรุนแรง

เวลาที่มีคนไข้เดินเข้ามาปรึกษาด้วยอาการปวดท้องกะทันหัน โดยเฉพาะบริเวณท้องน้อยด้านซ้าย พร้อมกับมีไข้หรือถ่ายเป็นเลือด หมอมักจะนึกถึงภาวะหนึ่งที่พบได้บ่อยขึ้นเรื่อยๆ ในสังคมปัจจุบัน นั่นคือ ภาวะกระเปาะที่ผนังลำไส้ใหญ่เกิดการอักเสบหรือเลือดออก หรือที่ทางการแพทย์เรียกว่า Diverticulitis หลายคนอาจไม่เคยได้ยินชื่อมาก่อน แต่จริงๆ แล้วมันคือการที่ผนังลำไส้ใหญ่ของเราเกิดเป็นกระเปาะเล็กๆ ยื่นออกมาเหมือนไส้ติ่งเล็กๆ หลายอัน ซึ่งเมื่อไรที่เศษอาหารหรือกากใยไปติดค้างอยู่ข้างในนั้น จนเกิดการอักเสบหรือติดเชื้อ อาการปวดทรมานก็จะตามมาทันที

กระเปาะพวกนี้เกิดขึ้นมาในลำไส้เราได้อย่างไร

ถ้าให้เปรียบเทียบง่ายๆ เหมือนยางรถยนต์ที่เริ่มเสื่อมสภาพและมีรอยบวมปูดออกมา ลำไส้ใหญ่ของเราก็เช่นกัน เมื่ออายุมากขึ้น ผนังกล้ามเนื้อลำไส้เริ่มไม่แข็งแรงเท่าเดิม ประกอบกับแรงดันภายในลำไส้จากการขับถ่ายที่ผิดปกติ หรือการได้รับกากใยไม่เพียงพอ ทำให้แรงดันนั้นผลักให้ผนังลำไส้ดันออกมาเป็นถุงเล็กๆ เรียกว่า Diverticula ส่วนใหญ่คนที่มีภาวะนี้มักไม่มีอาการอะไรเลย จนกว่าจะเกิดการอักเสบขึ้นมาจริงๆ

เมื่อไหร่ที่ภาวะนี้กลายเป็นเรื่องอันตราย

อาการที่หมออยากให้สังเกตและห้ามละเลยคือ

• อาการปวดท้องน้อยด้านซ้ายแบบเฉียบพลัน ปวดบิดรุนแรง
• มีไข้ หนาวสั่น ซึ่งเป็นสัญญาณบอกว่ามีการติดเชื้อเกิดขึ้นแล้ว
• การขับถ่ายเปลี่ยนแปลงไป เช่น ท้องผูกสลับท้องเสีย
• พบเลือดสดๆ ออกมาพร้อมกับการถ่ายอุจจาระ ซึ่งเป็นสัญญาณว่ามีการฉีกขาดหรืออักเสบจนเส้นเลือดฝอยในกระเปาะนั้นแตกออก

การตรวจวินิจฉัยและขั้นตอนการรักษาที่หมอต้องทำ

เมื่อคนไข้มาถึงมือหมอ ขั้นตอนแรกคือการซักประวัติและตรวจร่างกายอย่างละเอียด หากสงสัยภาวะนี้ หมอมักจะส่งตรวจด้วยการเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ช่องท้อง หรือที่เรียกว่า CT Scan เพื่อดูว่ามีการอักเสบตรงไหน รุนแรงแค่ไหน มีหนองหรือมีการทะลุของลำไส้ร่วมด้วยหรือไม่ สำหรับการรักษา หากอาการไม่รุนแรง การใช้ยาปฏิชีวนะร่วมกับการปรับอาหารและพักลำไส้ก็เพียงพอ แต่ถ้าหากมีการอักเสบหนักจนเกิดฝีหนองหรือลำไส้ทะลุ การผ่าตัดอาจกลายเป็นเรื่องที่หลีกเลี่ยงไม่ได้

ป้องกันไม่ให้กระเปาะเหล่านี้สร้างปัญหาในอนาคตได้อย่างไร

หัวใจสำคัญของการดูแลลำไส้คือ การลดแรงดันในลำไส้ใหญ่ ด้วยวิธีง่ายๆ ดังนี้

• เน้นรับประทานอาหารที่มีกากใยสูง เช่น ผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี เพื่อให้อุจจาระนุ่มและขับถ่ายได้ง่าย
• ดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอต่อความต้องการของร่างกายในแต่ละวัน
• หลีกเลี่ยงการกลั้นอุจจาระ เพราะจะทำให้เกิดแรงดันสะสมในลำไส้เพิ่มขึ้น
• หมั่นออกกำลังกายสม่ำเสมอ เพื่อกระตุ้นการทำงานของลำไส้ให้เป็นปกติ

ภาวะนี้ไม่ใช่เรื่องน่ากลัวจนเกินไปหากเราสังเกตตัวเองและดูแลระบบขับถ่ายให้ดีอยู่เสมอ แต่ถ้าวันไหนที่รู้สึกปวดท้องผิดปกติ หรือมีเลือดปนออกมากับอุจจาระ อย่ารอช้าที่จะเข้ามาพบหมอเพื่อตรวจเช็คให้แน่ใจครับ