เยื่อหุ้มสมองอักเสบติดเชื้อ: โรคร้ายใกล้ตัวที่มาไวและอันตรายกว่าที่คิด

ไข้สูง ปวดหัว คอแข็ง สามอาการเตือนภัยที่หมออยากให้จำให้ขึ้นใจ

เวลาที่คนไข้เดินเข้ามาในห้องตรวจแล้วบ่นว่าปวดหัวรุนแรงร่วมกับมีไข้สูง สิ่งแรกๆ ที่หมอมักจะนึกถึงและต้องรีบแยกโรคให้ The Fast ก็คือภาวะเยื่อหุ้มสมองอักเสบติดเชื้อครับ โรคนี้ไม่ใช่แค่เรื่องของการปวดหัวไมเกรนธรรมดา แต่มันคือการอักเสบของเนื้อเยื่อชั้นบางๆ ที่ห่อหุ้มสมองและไขสันหลังของเรา ซึ่งถ้าปล่อยไว้ช้าเกินไป เชื้อโรคอาจลุกลามเข้าสู่เนื้อสมองและเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ในเวลาอันรวดเร็ว

เชื้อโรคตัวร้ายมาจากไหน และทำไมถึงจู่โจมเราได้ง่ายจัง

หลายคนอาจสงสัยว่าอยู่ดีๆ เชื้อโรคพวกนี้เล็ดลอดเข้าไปในเยื่อหุ้มสมองของเราได้อย่างไร หลักๆ แล้วเจ้าตัวการแบ่งออกเป็นสองกลุ่มใหญ่ๆ คือเชื้อแบคทีเรียและเชื้อไวรัส

ไวรัสตัวแสบที่มักมากับช่วงเปลี่ยนฤดู

การติดเชื้อไวรัสส่วนใหญ่จะมีความรุนแรงน้อยกว่าแบบแบคทีเรีย มักมาตามอากาศหรือการสัมผัสคล้ายโรคหวัดทั่วไป คนไไข้ส่วนใหญ่จะหายได้เองหากพักผ่อนเพียงพอ แต่ก็ยังทำให้ทรมานจากอาการปวดหัวและไข้สูงได้หลายวัน

แบคทีเรียมรณะที่ต้องรีบให้ยาปฏิชีวนะด่วน

นี่คือกลุ่มที่หมอกลัวที่สุดครับ เชื้อแบคทีเรียบางตัวมีความรุนแรงสูงมาก สามารถเดินทางผ่านกระแสเลือดหรือลามมาจากโพรงจมูกและไซนัสเข้าสู่สมองได้โดยตรง หากเป็นชนิดนี้ อาการจะทรุดลงอย่างรวดเร็วภายในไม่กี่ชั่วโมงจนถึงหลักวัน

สัญญาณเตือนภัยแบบไหนที่ฟ้องว่าเยื่อหุ้มสมองกำลังมีปัญหา

อาการของโรคนี้มักจะมาแบบฉับพลันและรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ ลองเช็กดูว่าตัวเองหรือคนใกล้ตัวมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วยหรือไม่

• ไข้สูงเฉียบพลัน: ตัวร้อนจัดแบบกินยาลดไข้แล้วอาจจะไม่ค่อยลง
• ปวดศีรษะรุนแรงแบบที่ไม่เคยเป็นมาก่อน: เป็นความปวดที่ตื้อ ลึก และทรมานมาก
• คอแข็งก้มคอไม่ลง: นี่คือสัญญาณคลาสสิก เวลาพยายามก้มคอคางจะชิดอกไม่ได้เพราะตึงและเจ็บมาก
• ซึมลง สับสน หรือเพ้อ: เริ่มจำคนรอบตัวไม่ได้ ตอบสนองช้า หรือพูดจาไม่ค่อยรู้เรื่อง
• แพ้แสงและเสียง: โดนแสงแดดหรือเสียงดังนิดหน่อยก็รู้สึกหงุดหงิดและปวดหัวเพิ่มขึ้น
• มีผื่นขึ้นตามตัว: ในบางกรณีที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรียบางชนิด อาจพบจุดเลือดออกหรือผื่นสีแดงม่วงตามผิวหนัง

เมื่อไหร่ที่ต้องรีบพาคนไข้ส่งโรงพยาบาลทันทีไม่ต้องรอ

ถ้าสังเกตเห็นอาการปวดหัวรุนแรงร่วมกับมีไข้สูง และเริ่มมีอาการคอแข็งหรือซึมลง แม้แต่นิดเดียว อย่ารอดูอาการอยู่ที่บ้านเด็ดขาดครับ ให้รีบพาไปพบแพทย์ที่ห้องฉุกเฉินทันที เพราะในกรณีที่เป็นเยื่อหุ้มสมองอักเสบจากแบคทีเรีย ทุกนาทีที่ช้าไปหมายถึงความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้น ทั้งความพิการทางสมองหรืออันตรายถึงชีวิต

การวินิจฉัยของแพทย์และการรักษาที่ต้องแข่งกับเวลา

เมื่อมาถึงมือหมอแล้ว นอกจากซักประวัติและตรวจร่างกายอย่างละเอียดแล้ว สิ่งสำคัญที่จะยืนยันโรคนี้ได้อย่างแม่นยำคือการเจาะน้ำไขสันหลัง ซึ่งหมอจะใช้เข็มเล็กๆ แทงบริเวณหลังส่วนล่างเพื่อนำน้ำที่หล่อเลี้ยงสมองและไขสันหลังมาตรวจหาเชื้อโรค การเจาะนี้ไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิด และมีความจำเป็นอย่างยิ่งเพื่อให้รู้ว่าเป็นเชื้อชนิดไหน จะได้ให้ยาฆ่าเชื้อที่ตรงจุดและรวดเร็วที่สุดครับ