รู้จักภาวะหัวใจและหลอดเลือดบกพร่องจากซิฟิลิสระยะที่สาม ภัยเงียบที่ซ่อนตัวอยู่นานนับสิบปี

ทำไมโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ถึงทำร้ายหัวใจเราได้

หลายคนอาจจะคุ้นเคยว่าซิฟิลิสเป็นเรื่องของผิวหนังหรือระบบสืบพันธุ์ แต่จริงๆ แล้วเจ้าเชื้อแบคทีเรียตัวร้ายนี้มีความสามารถในการเดินทางผ่านกระแสเลือดไปทำลายอวัยวะสำคัญทั่วร่างกายได้ โดยเฉพาะหัวใจและหลอดเลือดใหญ่ หากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่ได้รับการรักษา เชื้อจะค่อยๆ กัดกินโครงสร้างหลอดเลือดจนนำไปสู่ ภาวะหัวใจและหลอดเลือดบกพร่องจากซิฟิลิสระยะที่สาม ซึ่งมักจะแสดงอาการให้เห็นหลังจากได้รับเชื้อมาแล้วเป็นเวลา 10 ถึง 30 ปี

กลไกการทำลายหลอดเลือดอย่างช้าๆ ที่เราไม่ทันตั้งตัว

เมื่อเชื้อซิฟิลิสเข้าสู่ระยะที่สาม มันจะเข้าไปทำลายชั้นกลางของผนังหลอดเลือดแดงใหญ่ (Aorta) ที่คอยส่งเลือดออกจากหัวใจโดยตรง ทำให้ผนังหลอดเลือดสูญเสียความยืดหยุ่นและเกิดการอักเสบเรื้อรัง เมื่อเวลาผ่านไปผนังหลอดเลือดจะเริ่มอ่อนแอและปูดพองออกมา หรือที่เราเรียกว่าหลอดเลือดโป่งพอง นอกจากนี้ยังส่งผลกระทบต่อลิ้นหัวใจที่ทำหน้าที่ปิดกั้นเลือด ทำให้เกิดภาวะลิ้นหัวใจรั่วตามมาได้

สัญญาณเตือนที่ร่างกายพยายามบอกเรา

ในระยะนี้อาการมักไม่ชัดเจนจนกว่าจะเกิดความเสียหายรุนแรง แต่จะมีสัญญาณเตือนบางอย่างที่ควรเฝ้าระวัง:

• อาการเจ็บหน้าอกหรือแน่นหน้าอกโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน
• อาการเหนื่อยง่ายผิดปกติ แม้เพียงการทำกิจกรรมเบาๆ
• อาการไอแห้งๆ เรื้อรัง หรือเสียงแหบโดยไม่มีอาการเจ็บคอ (เกิดจากหลอดเลือดที่โป่งพองไปกดทับเส้นประสาท)
• อาการบวมที่บริเวณขาหรือเท้า ซึ่งอาจบ่งบอกว่าการทำงานของหัวใจเริ่มมีปัญหา

วิธีรักษาที่ต้องอาศัยการวินิจฉัยแม่นยำ

การตรวจหาภาวะนี้มักเริ่มต้นจากการตรวจเลือดดูระดับภูมิคุ้มกันต่อเชื้อซิฟิลิส ร่วมกับการตรวจเอกซเรย์ทรวงอก หรือการตรวจด้วยคลื่นเสียงสะท้อนหัวใจ (Echocardiogram) เพื่อดูว่ามีความผิดปกติที่หลอดเลือดใหญ่หรือลิ้นหัวใจหรือไม่ หากพบว่ามีการติดเชื้อ แพทย์จะมุ่งเน้นการให้ยาปฏิชีวนะกลุ่มเพนิซิลลินเพื่อกำจัดเชื้อต้นเหตุ และในกรณีที่หลอดเลือดมีความเสียหายรุนแรงจนเสี่ยงต่อการแตกหรือมีการทำงานของลิ้นหัวใจล้มเหลว แพทย์อาจจำเป็นต้องพิจารณาการผ่าตัดซ่อมแซมหลอดเลือดหรือเปลี่ยนลิ้นหัวใจร่วมด้วย

การป้องกันที่ดีที่สุดคือการตรวจและรักษาแต่เนิ่นๆ

ภาวะหัวใจและหลอดเลือดบกพร่องจากซิฟิลิสระยะที่สาม เป็นสิ่งที่ป้องกันได้หากเราตรวจพบเชื้อซิฟิลิสตั้งแต่ระยะแรกหรือระยะที่สอง ซึ่งในตอนนั้นการรักษาด้วยยาเพียงไม่กี่ครั้งก็สามารถกำจัดเชื้อได้หมดสิ้น การมีเพศสัมพันธ์ที่ปลอดภัยและการตรวจคัดกรองโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์เป็นประจำ จึงไม่ใช่แค่การดูแลตัวเอง แต่เป็นการปกป้องหัวใจและหลอดเลือดให้แข็งแรงในระยะยาว