ความดันโลหิตสูงกับภัยเงียบที่ดวงตา: ภาวะจอประสาทตาเสื่อมที่คุณควรรู้

หลายคนไม่เคยรู้ว่าความดันสูงส่งผลถึงดวงตาได้มากกว่าที่คิด

เวลาคุยกับคนไข้ในห้องตรวจ หลายท่านมักกังวลเรื่องโรคไตหรือโรคหัวใจจากความดันโลหิตสูง แต่มีน้อยคนนักที่จะทราบว่า ดวงตาก็เป็นอวัยวะสำคัญที่ได้รับผลกระทบโดยตรงจากแรงดันเลือดที่สูงเกินไปจนเกิด ภาวะจอประสาทตาเสื่อมจากความดัน ขึ้นมาได้โดยที่เราไม่รู้ตัว เพราะในระยะแรกมักไม่มีอาการเตือนให้เจ็บปวดอะไรเลย

กลไกที่เลือดแรงดันสูงกำลังทำลายหลอดเลือดในดวงตา

ดวงตาของเรามีเส้นเลือดฝอยขนาดเล็กกระจายอยู่หนาแน่นเพื่อหล่อเลี้ยงจอประสาทตา เมื่อความดันโลหิตในร่างกายสูงต่อเนื่อง เส้นเลือดเหล่านี้จะเกิดการตอบสนองเพื่อป้องกันตนเองจนผนังหลอดเลือดหนาตัวขึ้น ทำให้รูของหลอดเลือดแคบลง เลือดไปเลี้ยงจอประสาทตาได้น้อยลง หรือในบางรายอาจเกิดการรั่วซึมของสารน้ำและเลือดออกมา ทำให้จอประสาทตาบวมและสูญเสียการทำงานไปในที่สุด

สัญญาณเตือนที่ดวงตากำลังฟ้องว่าความดันคุณเริ่มคุมไม่อยู่

ถึงแม้ภาวะนี้จะไม่เจ็บ แต่ร่างกายอาจส่งสัญญาณเตือนผ่านการมองเห็นได้ หากคุณสังเกตพบอาการดังต่อไปนี้ ควรปรึกษาแพทย์ทันที:

• การมองเห็นเริ่มมัวลงอย่างช้าๆ หรือมัวแบบเฉียบพลัน
• เห็นภาพซ้อนหรือภาพบิดเบี้ยว
• มีจุดดำหรือเงาดำบังการมองเห็น
• อาการปวดหัวรุนแรงร่วมกับการมองเห็นที่ผิดปกติ ซึ่งอาจเป็นสัญญาณของภาวะความดันโลหิตสูงขั้นวิกฤต

ทำไมเราถึงต้องตรวจตาควบคู่ไปกับการคุมความดัน

การตรวจสุขภาพตาโดยจักษุแพทย์ด้วยการขยายม่านตาดูจอประสาทตาเป็นวิธีเดียวที่จะเห็นความเสียหายที่เกิดขึ้นจริง แพทย์จะสามารถประเมินระดับความรุนแรงได้ว่าหลอดเลือดมีการตีบแคบ หรือมีการบวมของขั้วประสาทตามากน้อยเพียงใด ซึ่งผลการตรวจนี้สามารถสะท้อนความเสียหายของหลอดเลือดทั่วร่างกายได้ดีไม่แพ้การตรวจหัวใจหรือไตเลย

วิธีป้องกันจอประสาทตาพังด้วยการปรับพฤติกรรม

ข่าวดีคือเราสามารถชะลอหรือป้องกันความเสียหายนี้ได้หากคุมความดันได้ตั้งแต่เนิ่นๆ:

• กินยาลดความดันให้ตรงเวลาและห้ามหยุดยาเองเด็ดขาด แม้จะรู้สึกว่าเป็นปกติแล้วก็ตาม
• ลดอาหารเค็มจัดเพื่อควบคุมปริมาณโซเดียมในเลือด
• ออกกำลังกายสม่ำเสมอเพื่อลดแรงต้านทานของหลอดเลือด
• หมั่นตรวจเช็คความดันโลหิตด้วยตนเองที่บ้านอย่างสม่ำเสมอ
• พบจักษุแพทย์เพื่อตรวจสุขภาพจอประสาทตาอย่างน้อยปีละหนึ่งครั้งหากทราบว่าตนเองเป็นโรคความดันโลหิตสูง

การดูแลดวงตาไม่ใช่เรื่องไกลตัว หากเราควบคุมระดับความดันโลหิตให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐานได้ตั้งแต่วันนี้ เราก็จะรักษาการมองเห็นที่คมชัดไปได้อีกนานครับ