กินยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs อย่างไรให้ปลอดภัยและไม่พังไต

การใช้ยาแก้ปวดและลดการอักเสบในกลุ่มที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ คืออะไรกันแน่

หลายคนมักคุ้นเคยกับการซื้อยาแก้ปวดมากินเองเวลาปวดฟัน ปวดประจำเดือน หรือปวดกล้ามเนื้อ ซึ่งส่วนใหญ่ยาที่ได้มามักไม่ใช่แค่ยาพาราเซตามอล แต่เป็นยาในกลุ่มที่ชื่อว่า NSAIDs หรือเรียกเต็มๆ ว่า ยาต้านการอักเสบชนิดที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ ยาพวกนี้มีจุดเด่นคือลดการอักเสบได้ดีกว่าพาราฯ มาก ช่วยลดอาการบวม แดง ร้อน และบรรเทาปวดได้เร็ว แต่เหรียญย่อมมีสองด้านเสมอครับ ยาที่ดีก็มาพร้อมความเสี่ยงที่เราต้องรู้จักวิธีใช้ให้เป็น

กลไกการทำงานของยาที่คนไข้ควรรู้

เมื่อร่างกายเราเกิดการบาดเจ็บ เนื้อเยื่อจะหลั่งสารที่เรียกว่า พรอสตาแกลนดิน ออกมา ซึ่งสารตัวนี้แหละที่ทำหน้าที่ส่งสัญญาณให้สมองรับรู้ว่าปวดและเป็นตัวการที่ทำให้เกิดการอักเสบ ยาในกลุ่มนี้จะเข้าไปยับยั้งการสร้างสารตัวดังกล่าว ทำให้เราหายปวดและลดอาการบวมได้ แต่พรอสตาแกลนดินอีกส่วนหนึ่งในร่างกายกลับทำหน้าที่ปกป้องเยื่อบุในกระเพาะอาหารและควบคุมการไหลเวียนเลือดไปที่ไตด้วย ดังนั้นเมื่อเรากินยาเข้าไปมากเกินไป จึงส่งผลกระทบต่อระบบทางเดินอาหารและไตของเราโดยตรง

ยาที่มักเจอบ่อยในชีวิตประจำวัน

ยาในกลุ่มนี้มีหลายชื่อที่พวกเราคุ้นหู เช่น ไอบูโพรเฟน (Ibuprofen), ไดโคลฟีแนค (Diclofenac), นาพรอกเซน (Naproxen) หรือแม้แต่ยาบางตัวที่ใช้บ่อยในอาการปวดข้อ ความเสี่ยงของการใช้ยาเหล่านี้ไม่ได้ขึ้นอยู่กับว่ายาราคาถูกหรือแพง แต่อยู่ที่ระยะเวลาการกินและความถี่ในการใช้มากกว่า

สัญญาณเตือนที่บอกว่าเราอาจใช้ยามากเกินไป

การใช้ยาแก้ปวดและลดการอักเสบในกลุ่มที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ติดต่อกันนานๆ หรือใช้ในปริมาณที่สูงเกินความจำเป็น มักส่งผลเสียที่สังเกตได้ดังนี้

• มีอาการปวดท้อง จุกเสียด หรือแสบร้อนกลางอกคล้ายโรคกระเพาะ
• อุจจาระมีสีดำผิดปกติ ซึ่งอาจเป็นสัญญาณของการมีเลือดออกในกระเพาะอาหาร
• อาการบวมที่เท้าหรือข้อเท้า ซึ่งบ่งบอกว่าไตเริ่มทำงานหนักหรือมีการคั่งของเกลือและน้ำ
• ปัสสาวะน้อยลงหรือมีสีเข้มผิดปกติ

เทคนิคกินยาให้ได้ผลดีและลดความเสี่ยง

ถ้าคุณจำเป็นต้องใช้ยาเหล่านี้จริงๆ ให้ยึดหลักการดังนี้ครับ: หนึ่ง กินหลังอาหารทันทีและดื่มน้ำตามมากๆ เพื่อลดการระคายเคืองกระเพาะอาหาร สอง ไม่ควรกินต่อเนื่องนานเกิน 5-7 วันหากไม่ได้รับคำแนะนำจากแพทย์ สาม หากมีโรคประจำตัว เช่น โรคไต โรคหัวใจ หรือโรคกระเพาะอาหาร ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรทุกครั้งก่อนซื้อยามาทานเอง สี่ หลีกเลี่ยงการกินยาหลายชนิดในกลุ่มเดียวกันพร้อมกัน เพราะจะยิ่งเพิ่มพิษต่อตับและไตโดยไม่ได้ช่วยให้หายปวดมากขึ้นเลย

เมื่อไหร่ที่ควรวางยาแล้วรีบไปพบแพทย์

หากอาการปวดไม่ดีขึ้นภายใน 3 วัน หรือมีอาการอื่นๆ ร่วมด้วย เช่น มีไข้สูง อาเจียนรุนแรง หรือถ่ายเป็นเลือด อย่าพยายามซื้อยาแก้ปวดมาทานเองเพิ่มเด็ดขาด การปวดเรื้อรังอาจเป็นสัญญาณของโรคอื่นๆ ที่การใช้ยาเพียงอย่างเดียวไม่สามารถรักษาได้ การได้รับคำวินิจฉัยที่ถูกต้องจากแพทย์จะปลอดภัยและคุ้มค่ากับสุขภาพในระยะยาวมากกว่าครับ