ทำความรู้จักยาแก้ปวดและลดการอักเสบกลุ่มไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs) ให้ใช้เป็นและปลอดภัย

การใช้ยาแก้ปวดและลดการอักเสบในกลุ่มที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ คืออะไร

เวลาปวดกล้ามเนื้อ ปวดข้อ หรืออักเสบจากการออกกำลังกาย หลายคนมักนึกถึงยาชื่อคุ้นหูอย่าง ไอบูโพรเฟน หรือ ไดโคลฟีแนค ยาเหล่านี้อยู่ในกลุ่มที่เรียกว่า NSAIDs หรือยากลุ่มที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ ซึ่งมีฤทธิ์เด่นในการลดไข้ แก้ปวด และลดการอักเสบโดยเฉพาะ ต่างจากยาพาราเซตามอลที่เน้นแค่แก้ปวดลดไข้แต่ไม่มีฤทธิ์ลดการอักเสบ

กลไกการทำงานของยาที่คนไข้ควรรู้

เวลาเราบาดเจ็บ ร่างกายจะหลั่งสารชนิดหนึ่งที่เรียกว่า โปรสตาแกลนดิน ออกมา ซึ่งเป็นตัวการทำให้เกิดอาการปวด บวม และแดง ยาในกลุ่มนี้จะเข้าไปยับยั้งเอนไซม์ที่เป็นต้นเหตุของการสร้างสารดังกล่าว เมื่อตัวต้นเหตุถูกบล็อก อาการปวดและอักเสบจึงทุเลาลงได้อย่างรวดเร็ว

กินยากลุ่มนี้อย่างไรให้ปลอดภัยต่อกระเพาะอาหาร

จุดอ่อนที่สำคัญที่สุดของยาในกลุ่มนี้คือ ผลข้างเคียงต่อระบบทางเดินอาหาร ยาจะเข้าไปลดกลไกการปกป้องผนังกระเพาะอาหาร ทำให้เกิดอาการระคายเคือง แสบท้อง หรือในกรณีที่ใช้ต่อเนื่องนานๆ อาจเสี่ยงต่อแผลในกระเพาะอาหารได้

• ต้องรับประทานหลังอาหารทันทีเพื่อลดการระคายเคือง
• ควรดื่มน้ำตามหนึ่งแก้วเต็มๆ เพื่อให้ยาละลายและไม่ค้างในหลอดอาหาร
• หลีกเลี่ยงการใช้ยาต่อเนื่องกันเป็นเวลานานโดยไม่มีคำสั่งจากแพทย์

ใครบ้างที่ควรหลีกเลี่ยงหรือไม่ควรใช้ยาเอง

ไม่ใช่ทุกคนที่จะใช้ยาในกลุ่มนี้ได้อย่างสบายใจ โดยเฉพาะกลุ่มเสี่ยงดังต่อไปนี้ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรทุกครั้ง

• ผู้ที่มีประวัติโรคกระเพาะอาหารหรือลำไส้อักเสบ
• ผู้ป่วยโรคไต เนื่องจากยาจะถูกขับออกทางไต หากไตทำงานไม่ดี ยาจะสะสมและเป็นอันตราย
• ผู้ป่วยโรคหัวใจและหลอดเลือด รวมถึงผู้ที่มีความดันโลหิตสูงที่ยังควบคุมไม่ได้
• ผู้ที่มีประวัติแพ้ยาในกลุ่มนี้ หรือเคยมีอาการหอบหืดจากการใช้ยาแอสไพริน

วิธีสังเกตอาการแพ้ยาที่ต้องหยุดใช้ทันที

แม้จะเป็นยาที่ใช้กันทั่วไป แต่ถ้ามีอาการผิดปกติเกิดขึ้นหลังจากกินยา ต้องหยุดทันทีและรีบไปพบแพทย์ เช่น มีผื่นคันตามตัว ผิวหนังบวมแดง หน้าบวม หรือมีอาการหายใจไม่ออก แน่นหน้าอก เพราะนั่นเป็นสัญญาณเตือนว่าร่างกายกำลังต่อต้านยาอย่างรุนแรง

เมื่อไหร่ที่ควรปรึกษาหมอแทนการซื้อยาเอง

หากปวดต่อเนื่องเกิน 3-5 วันแล้วอาการไม่ดีขึ้น หรือปวดรุนแรงจนรบกวนชีวิตประจำวัน การซื้อยาแก้ปวดและลดการอักเสบในกลุ่มไม่ใช่สเตียรอยด์มารับประทานเองอาจไม่ใช่วิธีแก้ปัญหาที่ตรงจุด เพราะอาการปวดบางอย่างเกิดจากสาเหตุซ่อนเร้นที่ต้องอาศัยการตรวจร่างกายโดยละเอียด การได้รับคำแนะนำจากแพทย์จะช่วยให้เลือกใช้ยาได้ถูกประเภทและปลอดภัยที่สุด