เจาะลึกเรื่อง การใช้ยาแก้ปวดและลดการอักเสบใน กลุ่มที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs) ให้ปลอดภัย

ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs คืออะไร ทำไมถึงช่วยลดการอักเสบได้ดี

เวลาที่มีอาการปวดบวมจากกล้ามเนื้ออักเสบ ปวดข้อ หรือแม้แต่ปวดฟัน หลายคนมักนึกถึงยาแก้ปวดกลุ่มที่เรียกว่า NSAIDs หรือชื่อเต็มคือ Non-steroidal Anti-inflammatory Drugs ยาในกลุ่มนี้ไม่ได้มีหน้าที่แค่ระงับความรู้สึกปวดเหมือนพาราเซตามอลเพียงอย่างเดียว แต่ยังมีคุณสมบัติในการลดกระบวนการอักเสบในร่างกายได้โดยตรง ซึ่งถือเป็นตัวช่วยหลักของหมอเวลาเจอคนไข้ที่มีอาการบวมแดงหรือปวดจากการบาดเจ็บครับ

ทำไมต้องระวังเป็นพิเศษเมื่อใช้ยาแก้ปวดกลุ่มนี้

ด้วยความที่ยาตัวนี้ออกฤทธิ์แรงและส่งผลต่อร่างกายหลายระบบ การกินแบบไม่ระวังจึงนำมาซึ่งปัญหาใหญ่ได้ โดยเฉพาะเรื่องผลข้างเคียงที่หมอเจอบ่อย คืออาการระคายเคืองกระเพาะอาหาร การใช้ยากลุ่มนี้ต่อเนื่องนานๆ หรือกินตอนท้องว่าง มีโอกาสสูงที่จะทำให้เกิดแผลในกระเพาะอาหาร หรือมีเลือดออกในทางเดินอาหารได้ นอกจากนี้ยังต้องระวังเรื่องผลต่อการทำงานของไตและความดันโลหิตในคนไข้กลุ่มเสี่ยงด้วย

กินอย่างไรให้ปลอดภัยและลดผลข้างเคียงต่อกระเพาะอาหาร

หลักการง่ายๆ ที่หมอแนะนำคนไข้เสมอคือ การใช้ยาเท่าที่จำเป็นและใช้ในระยะเวลาที่สั้นที่สุดเท่าที่จะทำได้ รวมถึงข้อควรปฏิบัติที่สำคัญได้แก่:

• กินยาหลังอาหารทันทีเพื่อลดการระคายเคืองกระเพาะอาหาร
• ดื่มน้ำตามมากๆ เพื่อช่วยให้ยาผ่านเข้าสู่ระบบและขับออกได้ตามปกติ
• หลีกเลี่ยงการซื้อยาทานเองติดต่อกันเกิน 5-7 วัน โดยไม่ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
• ไม่ควรทานยาซ้ำซ้อนหลายชนิดในกลุ่มเดียวกัน เพราะจะยิ่งเพิ่มโอกาสเกิดผลข้างเคียงรุนแรง

ใครบ้างที่ควรหลีกเลี่ยงการใช้ยา NSAIDs

ไม่ใช่ทุกคนที่จะใช้ยากลุ่มนี้ได้อย่างสบายใจครับ หากคนไข้มีประวัติโรคประจำตัวบางอย่าง หมอจะแนะนำให้หลีกเลี่ยงหรือเลี่ยงไปใช้ยาตัวอื่นแทน เช่น:

• คนไข้ที่มีโรคกระเพาะอาหารหรือเคยมีประวัติเลือดออกในทางเดินอาหาร
• คนไข้ที่มีภาวะไตเสื่อมหรือไตทำงานไม่เต็มที่
• ผู้ที่มีโรคหัวใจและหลอดเลือด รวมถึงผู้ที่มีความดันโลหิตสูงที่ยังคุมอาการไม่ได้
• สตรีมีครรภ์ โดยเฉพาะในช่วงไตรมาสสุดท้าย
• ผู้ที่แพ้ยาในกลุ่มแอสไพรินหรือยาในกลุ่ม NSAIDs ชนิดอื่นมาก่อน

เมื่อไหร่ที่ต้องหยุดยาและรีบมาพบแพทย์

หากใช้ยาไปแล้วเริ่มมีอาการผิดปกติเกิดขึ้น ต้องรีบหยุดยาและเข้ามาพบหมอทันทีโดยไม่ต้องรอให้หมดแผง อาการที่ว่านั้นได้แก่ อาการปวดท้องรุนแรง ถ่ายอุจจาระเป็นสีดำเหมือนยางมะตอย ซึ่งบ่งบอกถึงภาวะเลือดออกในทางเดินอาหาร อาการบวมที่ขาหรือเท้าอย่างผิดปกติ ปัสสาวะน้อยลง หรือมีผื่นคันตามตัวและหายใจไม่ออก ซึ่งเป็นสัญญาณของการแพ้ยาครับ