กินอะไรส่งผลอย่างไร: เมื่อภาวะโภชนาการและสารอาหารที่มีผลต่อพฤติกรรมเราได้มากกว่าที่คิด

หลายคนอาจไม่เคยสังเกตว่า อารมณ์แปรปรวนในวันนี้อาจมาจากอาหารที่กินเมื่อวาน

เวลาเราหงุดหงิด เครียด หรือไม่มีสมาธิ หลายคนมักโทษเรื่องงานหรือปัญหาชีวิต แต่ในฐานะหมอ ผมอยากชวนให้ลองมองย้อนกลับไปที่จานอาหารครับ เพราะภาวะโภชนาการและสารอาหารที่มีผลต่อพฤติกรรมนั้นมีความเชื่อมโยงกันอย่างลึกซึ้ง ระบบสมองของเราไม่ได้ทำงานแยกขาดจากร่างกาย สิ่งที่คุณทานเข้าไปเปรียบเสมือนเชื้อเพลิงและสารตั้งต้นในการผลิตสารสื่อประสาทที่ควบคุมอารมณ์และนิสัยใจคอของเราโดยตรง

ทำไมอาหารขยะถึงทำให้เราคุมอารมณ์ไม่อยู่

อาหารที่มีน้ำตาลสูงหรือไขมันทรานส์มักทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดพุ่งสูงและดิ่งลงอย่างรวดเร็ว เมื่อน้ำตาลในเลือดตกต่ำ สมองจะส่งสัญญาณความเครียดออกมา ทำให้เราเกิดอาการหงุดหงิดง่าย ขาดสมาธิ หรือมีอารมณ์แปรปรวน นอกจากนี้ การทานอาหารแปรรูปที่ขาดสารอาหารจำเป็นอย่างต่อเนื่อง ยังส่งผลให้สมองขาดวัตถุดิบในการสร้างสารความสุขอย่างเซโรโทนิน ส่งผลโดยตรงต่อพฤติกรรมการตอบสนองต่อสิ่งเร้าของเรา

สารอาหารกลุ่มไหนบ้างที่ช่วยให้สมองไบรท์และอารมณ์ดี

ร่างกายต้องการสารอาหารเฉพาะเจาะจงเพื่อรักษาความสมดุลทางอารมณ์และการตัดสินใจ นี่คือกลุ่มสารอาหารหลักที่หมออยากแนะนำ:

• กรดไขมันโอเมก้า 3: พบมากในปลาทะเล เมล็ดแฟลกซ์ และถั่ววอลนัท ช่วยเรื่องการทำงานของเยื่อหุ้มเซลล์สมองและการสื่อสารระหว่างเซลล์ประสาท หากขาดไปอาจนำไปสู่ภาวะซึมเศร้าหรือสมาธิสั้นได้
• วิตามินบีรวม: โดยเฉพาะบี 6 บี 9 และบี 12 มีบทบาทสำคัญในการผลิตสารสื่อประสาท หากร่างกายขาดวิตามินกลุ่มนี้ เราอาจรู้สึกเหนื่อยล้าทางสมองและจัดการกับความเครียดได้แย่ลง
• แมกนีเซียม: ถือเป็นแร่ธาตุคลายเครียดจากธรรมชาติ ช่วยปรับสมดุลการตอบสนองของร่างกายต่อความวิตกกังวล พบมากในผักใบเขียวและธัญพืชไม่ขัดสี
• โปรตีนคุณภาพดี: เป็นแหล่งของกรดอะมิโนที่ใช้สร้างสารสื่อประสาท การได้รับโปรตีนไม่เพียงพอจะส่งผลให้การทำงานของสมองช้าลงและอารมณ์ไม่คงที่

ปรับพฤติกรรมผ่านการกิน เริ่มต้นง่ายๆ ได้ที่จานอาหารของคุณ

การปรับโภชนาการไม่ได้หมายถึงการอดอาหาร แต่คือการเลือกสิ่งที่ให้ประโยชน์สูงสุดต่อสมอง การหันมาทานอาหารแบบสมดุล (Balanced Diet) โดยเน้นพืชผัก ธัญพืชไม่ขัดสี และไขมันดี ช่วยให้ระดับน้ำตาลในเลือดคงที่ ส่งผลให้สมาธิดีขึ้นและอารมณ์นิ่งขึ้นอย่างเห็นได้ชัด การหมั่นสังเกตว่าอาหารแต่ละประเภทส่งผลต่ออารมณ์ของเราอย่างไร จะช่วยให้เราก้าวข้ามปัญหาเรื่องพฤติกรรมที่เกิดจากสารอาหารไม่เพียงพอไปได้ในระยะยาว

เมื่อไหร่ที่ควรปรึกษาหมอเรื่องโภชนาการ

หากคุณพบว่าตนเองมีพฤติกรรมแปรปรวนรุนแรง มีอาการทางอารมณ์ที่กระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน หรือมีความต้องการทานอาหารประเภทเดิมซ้ำๆ จนควบคุมไม่ได้ การปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจเช็กภาวะขาดสารอาหารหรือภาวะโภชนาการผิดปกติเป็นสิ่งที่ควรทำ เพราะบางครั้งปัญหาพฤติกรรมอาจซ่อนอยู่ภายใต้ภาวะทางกายที่ต้องการการรักษาด้วยวิตามินหรือการปรับโภชนาการภายใต้การดูแลของผู้เชี่ยวชาญอย่างใกล้ชิด