ทำไมคนไข้หอบหืดต้องใช้กระบอกพ่นยาชนิดเว้นระยะ ช่วยให้ยาเข้าปอดได้ดีขึ้นจริงหรือ

ทำไมพ่นยาเข้าปากโดยตรงถึงได้ผลไม่เต็มที่

บ่อยครั้งที่ผมตรวจคนไข้โรคหอบหืดหรือโรคถุงลมโป่งพอง มักพบว่าคนไข้หลายคนพ่นยาโดยใช้เพียงตัวกระบอกสูบยา (MDI) เปล่าๆ เข้าปากโดยตรง ซึ่งในทางปฏิบัติวิธีนี้ทำได้ยากมาก เพราะต้องอาศัยจังหวะที่แม่นยำสูงมากระหว่างการกดพ่นยาและการหายใจเข้าพร้อมกัน หากกดพ่นยาช้าไปหรือเร็วไป ตัวยาจะพุ่งไปกระแทกที่ผนังคอหอยแทนที่จะลงไปลึกถึงหลอดลม ทำให้ยาเสียเปล่าและอาจเกิดผลข้างเคียง เช่น อาการเสียงแหบ หรือเชื้อราในช่องปากได้

กระบอกพ่นยาชนิดเว้นระยะคือตัวช่วยสำคัญอย่างไร

กระบอกพ่นยาชนิดเว้นระยะ หรือที่เรียกกันว่า Spacer มีหน้าที่หลักคือเป็นห้องพักยารูปทรงกระบอกที่ช่วยชะลอความเร็วของละอองยาที่พุ่งออกมาจากกระบอกสูบ ยาจะถูกกักไว้ภายในกระบอกชั่วคราว ทำให้คนไข้ไม่ต้องรีบร้อนกดพ่นและสูดหายใจให้ทันในจังหวะเดียว ประโยชน์ที่สำคัญที่สุดของการใช้กระบอกพ่นยาชนิดเว้นระยะ ได้แก่

• ช่วยให้ละอองยาแตกตัวเป็นอนุภาคขนาดเล็กที่เหมาะแก่การลงสู่ปอดมากขึ้น
• ลดปริมาณยาที่ไปเกาะค้างอยู่ในลำคอ ช่วยลดอาการระคายเคืองและผลข้างเคียงจากตัวยา
• แก้ปัญหาคนไข้ที่ไม่สามารถประสานจังหวะการกดพ่นยาและการสูดหายใจได้พร้อมกัน

ขั้นตอนการใช้กระบอกพ่นยาให้ได้ผลดีที่สุด

เพื่อให้ยาสามารถไปออกฤทธิ์ที่ปอดได้อย่างเต็มที่ หมอแนะนำให้ปฏิบัติขั้นตอนดังนี้:

• ตรวจสอบว่ามีสิ่งแปลกปลอมในกระบอกพ่นยาหรือไม่ จากนั้นเขย่ากระบอกพ่นยาแล้วต่อเข้ากับ Spacer
• อมปากกระบอกให้สนิท ไม่ให้มีช่องว่างที่อากาศภายนอกจะเล็ดลอดเข้ามาได้
• กดพ่นยาหนึ่งครั้งเข้าไปในกระบอกพ่นยา
• หายใจเข้าช้าๆ และลึกๆ ทางปากอย่างน้อยสามถึงห้าครั้ง หรือจนกว่ายาในกระบอกจะหมดไป
• หากต้องพ่นยาซ้ำ ควรเว้นระยะประมาณหนึ่งนาที เพื่อให้ยาอนุภาคถัดไปทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การดูแลรักษาความสะอาดเพื่อสุขอนามัยที่ดี

หลายคนลืมไปว่ากระบอกพ่นยาเองก็สะสมเชื้อโรคได้หากไม่ดูแล หมอแนะนำให้ล้างกระบอกพ่นยาด้วยน้ำยาล้างจานอ่อนๆ สัปดาห์ละหนึ่งครั้ง แล้วใช้น้ำสะอาดล้างออก ที่สำคัญคือต้องวางผึ่งลมให้แห้งสนิทเองตามธรรมชาติ ห้ามใช้ผ้าเช็ดภายในกระบอก เพราะจะทำให้เกิดไฟฟ้าสถิต ซึ่งจะไปดึงดูดตัวยาให้เกาะติดกับผนังกระบอกแทนที่จะลอยเข้าสู่ปอดของคนไข้ หากทำความสะอาดเป็นประจำจะช่วยยืดอายุการใช้งานและลดความเสี่ยงของการติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจได้เป็นอย่างดี