ทำไมการใช้กระบอกพ่นยาชนิดเว้นระยะ ถึงเป็นหัวใจสำคัญของการรักษาโรคหืด

พ่นยาแบบเดิมอาจไม่ได้ยาเข้าปอดอย่างที่คิด

หลายครั้งที่คนไข้โรคหืดหรือโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังเดินเข้ามาปรึกษาหมอด้วยความสงสัยว่า ทำไมพ่นยาแล้วอาการหอบเหนื่อยไม่ค่อยดีขึ้น ทั้งที่ใช้ยาตามสั่งตลอด คำตอบที่หมอมักพบได้บ่อยคือ การใช้ยาพ่นผ่านเครื่องพ่นสูดละอองฝอยแบบธรรมดาโดยตรงเข้าปาก ทำให้ตัวยาไปเกาะอยู่ที่ลิ้น คอ หรือเพดานปากมากกว่าที่จะลงลึกไปถึงหลอดลมส่วนปลาย ซึ่งนี่คือที่มาของ ความสำคัญของการใช้กระบอกพ่นยาชนิดเว้นระยะ หรือที่คนทั่วไปมักเรียกว่า Spacer นั่นเอง

กระบอกพ่นยาชนิดเว้นระยะคืออะไรและทำงานอย่างไร

ลองจินตนาการถึงละอองยาที่พุ่งออกมาจากกระบอกพ่นด้วยความเร็วสูง หากเราฉีดพ่นเข้าปากโดยตรง ยานั้นจะพุ่งชนผนังคอหอยด้วยแรงกระแทกมหาศาล ทำให้ตัวยาจับตัวเป็นก้อนและสูญเสียประสิทธิภาพไป กระบอกพ่นยาชนิดเว้นระยะทำหน้าที่เป็นพื้นที่พักละอองยา ช่วยลดความเร็วของอนุภาคยาลงและเปลี่ยนให้กลายเป็นละอองขนาดจิ๋วที่เบาและฟุ้งกระจาย ซึ่งจะค่อยๆ ลอยเข้าไปในปอดตามจังหวะการหายใจเข้าปกติของเรา ทำให้ยาออกฤทธิ์ได้ตรงจุดและแม่นยำขึ้นมาก

ข้อดีที่คนไข้สัมผัสได้จริงเมื่อเปลี่ยนมาใช้กระบอกพ่นยา

• เพิ่มปริมาณยาเข้าสู่ปอด: ปริมาณยาที่ลงไปถึงปอดเพิ่มขึ้นจากหลักไม่กี่เปอร์เซ็นต์ กลายเป็นจำนวนที่เพียงพอต่อการรักษา
• ลดผลข้างเคียงจากยา: ยาจะไม่ไปตกค้างที่คอหรือปาก ช่วยลดปัญหาเสียงแหบ ปากแห้ง หรือเชื้อราในช่องปากที่เป็นผลข้างเคียงจากยาพ่นสเตียรอยด์
• ลดความยากในการประสานมือและลมหายใจ: คนไข้หลายคนมีปัญหาเรื่องกดยาไม่สัมพันธ์กับจังหวะหายใจ กระบอกพ่นยาช่วยแก้ปัญหานี้ได้ เพราะตัวยาจะค้างอยู่ในกระบอกให้เราค่อยๆ หายใจรับเข้าไปได้ช้าๆ

เทคนิคการใช้กระบอกพ่นยาให้ได้ผลดีที่สุด

การใช้เครื่องมือนี้ไม่ได้ยากอย่างที่คิด แต่ต้องอาศัยจังหวะที่ถูกต้องเพื่อให้ยาทำงานเต็มประสิทธิภาพ หมอแนะนำขั้นตอนง่ายๆ ดังนี้

• เขย่าขวดยาพ่นก่อนต่อเข้ากับท้ายกระบอกพ่นยาให้สนิท
• อมปากกระบอกให้สนิทโดยไม่ให้มีช่องว่างที่อากาศภายนอกจะเล็ดลอดเข้าไปได้
• กดพ่นยาหนึ่งครั้งลงไปในกระบอก
• หายใจเข้าช้าๆ และลึกๆ 1 ครั้ง หรืออาจหายใจเข้าออกปกติประมาณ 3-5 ครั้งเพื่อให้ยาเข้าไปเต็มที่
• รอประมาณ 30 วินาทีก่อนจะพ่นยาในครั้งถัดไป

ดูแลรักษาความสะอาดกระบอกพ่นยาอย่างไรไม่ให้เป็นแหล่งสะสมเชื้อ

ความชื้นภายในกระบอกพ่นยาอาจทำให้เกิดคราบหรือเชื้อราได้ง่าย หมอแนะนำให้ล้างทำความสะอาดกระบอกพ่นยาด้วยน้ำยาล้างจานอ่อนๆ ผสมน้ำสะอาด สัปดาห์ละ 1-2 ครั้ง โดยไม่ต้องเช็ดให้แห้งด้วยผ้า แต่ควรใช้วิธีวางผึ่งลมให้แห้งสนิทเองตามธรรมชาติ เพื่อป้องกันการเกิดไฟฟ้าสถิตภายในกระบอกซึ่งจะทำให้ละอองยาไปเกาะที่ผนังพลาสติกแทนที่จะเข้าสู่ปอดของเรา