ลูกไอเรื้อรังไม่หายสักที เช็คให้ดีอาจไม่ใช่แค่หวัด แต่มาจากภาวะกรดไหลย้อนในทารกและเด็กเล็ก

ลูกไอเรื้อรังกลางคืน เป็นเพราะอะไรกันแน่นะ?

หลายครอบครัวน่าจะเคยเจอเหตุการณ์ที่ลูกน้อยนอนหลับไปแล้ว แต่จู่ๆ ก็ตื่นขึ้นมาไอโขลกๆ โดยเฉพาะเวลานอนราบหรือหลังมื้อนม พ่อแม่ส่วนใหญ่มักคิดว่าเป็นเพราะไข้หวัด ภูมิแพ้ หรือเสมหะติดคอ แต่รักษาเท่าไหร่ก็ไม่หายขาดสักที พาไปหาหมอกี่รอบก็ได้ยาแก้ไอมาทานจนเบื่อ อาการก็ยังกลับมาเป็นซ้ำๆ

ในฐานะหมอเด็ก อยากชวนคุณพ่อคุณแม่ลองมองมุมใหม่ เพราะอาการไอเรื้อรังในเด็กเล็กที่หา ภาวะกรดไหลย้อนในทารกและเด็กเล็ก เป็นหนึ่งในตัวการเงียบที่พบบ่อยมาก แต่กลับถูกมองข้ามไปบ่อยที่สุด

ทำไมกรดในกระเพาะถึงทำให้เด็กเล็กไอได้?

หลายคนสงสัยว่ากรดมันอยู่แค่ในกระเพาะ ทำไมถึงขึ้นมาทำให้ลูกไอได้? เรื่องนี้อธิบายให้เข้าใจง่ายๆ แบบนี้ครับ ในเด็กเล็กโดยเฉพาะช่วงขวบปีแรก กล้ามเนื้อหูรูดส่วนต่อระหว่างหลอดอาหารและกระเพาะอาหารยังพัฒนาตัวได้ไม่เต็มที่ ยังมีความหลวมอยู่มาก

พอน้องกินนมเสร็จแล้วนอนราบ หรือมีแก๊สในท้องเยอะ น้ำย่อยและกรดในกระเพาะจึงไหลย้อนกลับขึ้นมาตามหลอดอาหารได้ง่าย พอกรดเหล่านี้ไหลขึ้นมาสูงจนถึงระดับลำคอ กล่องเสียง หรือหลอดลม มันจะไปกระตุ้นเยื่อบุทางเดินหายใจ ทำให้เกิดอาการระคายเคือง ร่างกายจึงพยายามขับสิ่งแปลกปลอมนั้นออกด้วยการไอนั่นเอง

สัญญาณเตือนแบบไหน ที่บอกว่าลูกไม่ได้แค่เป็นหวัดธรรมดา?

อาการไอจากกรดไหลย้อนจะมีคาแรคเตอร์ค่อนข้างเฉพาะตัวที่คุณพ่อคุณแม่สามารถสังเกตได้จากพฤติกรรมเหล่านี้

• ไอช่วงกลางคืนหรือหลังตื่นนอน: ลูกมักจะไอหนักเป็นชุดหลังนอนราบไปแล้วสักพัก หรือไอทันทีที่ตื่นนอนตอนเช้า
• แหวะนมบ่อยหรืออาเจียนพุ่ง: มีนมไหลย้อนขึ้นมาที่ปากบ่อยกว่าปกติ แม้จะผ่านมานานหลังกินนมแล้วก็ตาม
• งอแงเวลาป้อนนม: เด็กบางคนแสดงอาการเจ็บแสบกลางอกเวลานมผ่านหลอดอาหาร ทำให้กินนมได้น้อยลง หงุดหงิด หรือสะดุ้งตื่นร้องกวนตอนกลางคืน
• มีกลิ่นปากหรือฟันผุเร็ว: กลิ่นกรดและเศษอาหารที่ตีกลับขึ้นมาทำให้เกิดกลิ่นปากและทำลายเคลือบฟัน
• เสียงแหบหรือกระแอมบ่อย: มีเสมหะในคอ หรือเสียงแหบเรื้อรังโดยไม่มีไข้ร่วมด้วย

คุณพ่อคุณแม่ช่วยบรรเทาอาการไอจากกรดไหลย้อนได้อย่างไร?

ข่าวดีคือ ภาวะนี้ส่วนใหญ่จะค่อยๆ ดีขึ้นและหายไปเองเมื่อกล้ามเนื้อหูรูดของลูกแข็งแรงขึ้นตามวัย ระหว่างนี้เราสามารถปรับพฤติกรรมการเลี้ยงดูง่ายๆ เพื่อช่วยลดอาการไอได้

ปรับท่าอุ้มเรหลังมื้อนม

หลังให้นมทุกครั้ง อย่าเพิ่งรีบนอนราบเด็ดขาด ให้ใช้วิธีอุ้มพาดบ่าหรืออุ้มกึ่งนั่งกึ่ง 20-30 นาที เพื่อให้ลมดันออกและนมไหลลงกระเพาะได้ดีขึ้น

แบ่งมื้ออาหารให้เล็กลงแต่บ่อยขึ้น

การให้ลูกกินนมหรืออาหารทีละมากๆ จะทำให้กระเพาะขยายตัวและดันกรดให้ไหลย้อนได้ง่าย การลดปริมาณลงแต่เพิ่มความถี่จะช่วยลดปัญหานี้ได้

ปรับเตียงนอนให้สูงขึ้น

สำหรับเด็กโตขึ้นมาหน่อย การหนุนหัวเตียงให้สูงขึ้นประมาณ 10-15องศา จะช่วยใช้แรงโน้มถ่วงช่วยกักเก็บกรดให้อยู่ในกระเพาะได้ดีขึ้นเวลาingนอนตอนกลางคืน (หลีกเลี่ยงการใช้หมอนหนุนสูงเพราะอาจทำให้คอพับและหายใจลำบาก)

เมื่อไหร่ควรพาลูกไปพบแพทย์เพื่อตรวจอย่างละเอียด?

แม้ส่วนใหญ่จะไม่เป็นอันตรายร้ายแรงและดีขึ้นได้เอง แต่มีบางกรณีที่คุณหมอต้องตรวจวินิจฉัยเพิ่มเติมและพิจารณาให้ยาลดกรดเพื่อรักษาความเสียหายที่เกิดขึ้นกับเยื่อบุหลอดอาหาร

• ลูกมีอาการไอเรื้อรังรบกวนการนอนและการใช้ชีวิตประจำวันอย่างมาก
• น้ำหนักไม่ขึ้นตามเกณฑ์ หรือน้ำหนักลดลง
• มีอาการสำลักรุนแรงจนเขียวคล้ายหายใจไม่ออก
• อาเจียนพุ่งบ่อยครั้ง หรือมีเลือดปนออกมากับอาเจียน

อาการไอเรื้อรังในเด็กเล็กอาจไม่ใช่แค่เรื่องธรรมดา หากดูแลเบื้องต้นแล้วไม่ดีขึ้น แนะนำให้ปรึกษากุมารแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุที่แท้จริงและรับการรักษาที่ตรงจุด ลูกน้อยจะได้กลับมานอนหลับสบายและมีสุขภาพแข็งแรงสมวัยอีกครั้ง