บอกลาเหล้าและบุหรี่: เปลี่ยนแปลงตัวเองวันนี้ เพื่อสุขภาพที่ดีในระยะยาว

เวลามีคนไข้มาปรึกษาที่ห้องตรวจเรื่องการดูแลสุขภาพ คำถามแรกๆ ที่ผมมักจะถามเสมอก็คือ เรื่องของการดื่มแอลกอฮอล์และการสูบบุหรี่ หลายคนมักจะถอนหายใจยาว เพราะรู้ดีว่าเป็นสิ่งที่อยากทำเพื่อสุขภาพ แต่การจะก้าวผ่านจุดเริ่มต้นไปได้นั้นไม่ใช่เรื่องง่ายเลย วันนี้ผมเลยอยากชวนมาคุยกันแบบสบายๆ เหมือนพี่น้องคุยกัน ถึงเรื่องของการงดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และการเลิกสูบบุหรี่ ว่าจริงๆ แล้วร่างกายของเราได้อะไรบ้างเมื่อตัดสินใจเด็ดขาด

ทำไมการดื่มเหล้าและสูบบุหรี่ถึงทำร้ายร่างกายมากกว่าที่คิด

เวลาที่ควันบุหรี่เข้าสู่ปอด หรือแอลกอฮอล์เดินทางเข้าสู่กระแสเลือด ร่างกายไม่ได้ทำงานหนักแค่ชั่วคราวตอนที่เราสังสรรค์เท่านั้น แต่สารเคมีนับร้อยชนิดในบุหรี่และฤทธิ์ของแอลกอฮอล์กำลังค่อยๆ กัดเซาะอวัยวะภายในทีละน้อย ตับต้องทำงานหนักเพื่อขับสารพิษ หลอดเลือดแข็งตัวขึ้น ความดันโลหิตสูงขึ้น และภูมิคุ้มกันในร่างกายก็ค่อยๆ ลดลงอย่างเงียบๆ โดยที่เราแทบไม่รู้ตัวจนกว่าจะแสดงอาการป่วยออกมา

ช่วงแรกของการเลิก: ร่างกายต้องเผชิญกับอะไรบ้าง

สำหรับคนที่ติดเป็นประจำ เมื่อเริ่มตัดสินใจงดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และหยุดบุหรี่ ร่างกายจะส่งสัญญาณประท้วงออกมาในช่วงสัปดาห์แรกๆ ไม่ว่าจะเป็นอาการหงุดหงิด นอนไม่หลับ กระวนกระวาย หรืออยากอาหารมากกว่าปกติ อาการเหล่านี้คือภาวะที่ร่างกายกำลังปรับตัวและขับสารเสพติดออกไป ช่วงนี้จึงเป็นช่วงที่ต้องอาศัยกำลังใจสูงมาก ทั้งจากคนรอบข้างและความตั้งใจจริงของตัวเราเอง

ความเปลี่ยนแปลงมหัศจรรย์ เมื่อเราชนะใจตัวเองได้

ข่าวดีก็คือ ทันทีที่คุณตัดสินใจหยุดพฤติกรรมเหล่านี้ ร่างกายจะเริ่มซ่อมแซมตัวเองอย่างรวดเร็วแบบน่าตกใจ:

• ภายใน 24 ชั่วโมงแรก: ระดับก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ในเลือดเริ่มลดลง ปริมาณออกซิเจนเริ่มกลับมาไหลเวียนได้ดีขึ้น
• ภายใน 2 สัปดาห์ถึง 3 เดือน: การทำงานของปอดดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด การไหลเวียนโลหิตดีขึ้น เดินขึ้นบันไดแล้วไม่เหนื่อยหอบเหมือนเก่า
• ในระยะยาว (1 ปีขึ้นไป): ความเสี่ยงในการเกิดโรคหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง และโรคมะเร็งลดลงไปอย่างมาก อายุขัยและคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นรออยู่ข้างหน้า

เทคนิคและวิธีปรับตัวเพื่อการเลิกบุหรี่และแอลกอฮอล์อย่างยั่งยืน

การหักดิบอาจใช้ได้ผลกับบางคน แต่สำหรับหลายคนการค่อยๆ ลดปริมาณลงร่วมกับการหากิจกรรมอื่นทดแทน เช่น การออกกำลังกาย การดื่มน้ำเปล่าให้มากขึ้น หรือการหากงานอดิเรกทำเพื่อเบี่ยงเบนความสนใจ จะช่วยลดความเครียดในช่วงที่อยากบุหรี่หรืออยากดื่มได้ดี นอกจากนี้ การหลีกเลี่ยงกลุ่มเพื่อนหรือสถานการณ์เดิมๆ ที่เคยกระตุ้นให้เราต้องดื่มหรือสูบ ก็เป็นอีกหนึ่งกุญแจสำคัญที่จะทำให้เราไม่กลับไปวงจเดิม

เมื่อไหร่ที่ควรปรึกษาแพทย์เพื่อขอความช่วยเหลือ

หากพยายามเลิกด้วยตัวเองแล้วพบว่ามีอาการถอนพิษสุราที่รุนแรง เช่น มือสั่น ใจสั่นอย่างหนัก เห็นภาพหลอน หรือมีอาการซึมเศร้า วิตกกังวลรุนแรงจนใช้ชีวิตไม่ได้ แนะนำให้มาพบแพทย์เพื่อรับคำปรึกษาและการรักษาที่ถูกต้อง เพราะในปัจจุบันมีทั้งยาช่วยเลิกบุหรี่และโปรแกรมบำบัดที่ช่วยให้ผ่านช่วงเวลาที่ยากลำบากนี้ไปได้ง่ายและปลอดภัยยิ่งขึ้น