ลูกตัวร้อนนิดเดียว ทำไมถึงห้ามกะเกณฑ์ยาเอง? ความสำคัญของการปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนให้ยาเด็ก

เวลาลูกน้อยเริ่มมีอาการตัวร้อน น้ำมูกไหล หรือไอแคกๆ หัวใจของคนเป็นพ่อแม่ย่อมหล่นไปอยู่ที่ตาตุ่ม ความรีบร้อนอยากให้ลูกหายจากอาการป่วยทำให้หลายบ้านหยิบยาติดบ้านมาป้อนให้ลูกกินทันที บางบ้านกะปริมาณยาจากสายตาหรือเทียบกับน้ำหนักตัวเมื่อเดือนก่อนโดยไม่ได้เช็คให้ดี แต่รู้ไหมว่าตู้ยาในบ้านกับร่างกายของเด็กเล็กนั้น มีรายละเอียดซ่อนอยู่มากกว่าที่คิด และนี่คือเหตุผลว่าทำไมการเดินไปคุยกับคุณหมอหรือพี่ๆ เภสัชกรก่อนทุกครั้ง ถึงเป็นเรื่องที่ช่วยชีวิตเด็กมานักต่อนักแล้ว

เด็กไม่ใช่ผู้ใหญ่ย่อส่วน กลไกการขับยาไม่เหมือนกันเลย

สิ่งแรกที่หมอมักจะอธิบายให้คุณพ่อคุณแม่ฟังเสมอเมื่อมาที่คลินิกคือ เด็กไม่ได้มีระบบในร่างกายเหมือนผู้ใหญ่ที่แค่ย่อส่วนลงมา ตับและไตของเด็กยังเติบโตไม่เต็มที่ เอนไซม์บางตัวที่ใช้ในการเผาผลาญและขับยาออกจากร่างกายยังทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ ยาชนิดเดียวกัน ปริมาณเท่ากัน ผู้ใหญ่อาจจะแค่รู้สึกง่วง แต่สำหรับเด็กอาจเกิดการสะสมจนเป็นพิษต่อตับและไตได้ง่ายมาก การคำนวณโดสยาจึงต้องใช้ตัวเลขน้ำหนักตัวปัจจุบันแบบเป๊ะๆ ไม่ใช่กะเอาจากอายุหรือขนาดตัวคร่าวๆ

อันตรายจากยาเกินขนาดและผลข้างเคียงที่คาดไม่ถึง

หลายคนคิดว่ายาแก้ปวดลดไข้หรือยาแก้แพ้ทั่วไปเป็นยาปลอดภัย หาซื้อได้ง่ายตามร้านขายยาทั่วไป เลยชะล่าใจใช้ติดต่อกันหลายวันโดยไม่ดูฉลากให้ดี ปัญหาที่หมอเจอ บ่อยครั้งคือการให้ยาซ้ำซ้อน เช่น ให้ยาลดไข้ชนิดน้ำที่มีส่วนผสมของพาราเซตามอล แล้วไปเสริมด้วยยาหวัดสูตรผสมที่มีพาราเซตามอลซ้ำเข้าไปอีก ทำให้เด็กได้รับยาเกินขนาดโดยไม่รู้ตัว นอกจากนี้ ยาบางตัวยังมีผลข้างเคียงทำให้เด็กซึมมากเกินไป หายใจช้าลง หรือเกิดอาการแพ้อยรุนแรงที่คาดไม่ถึง

น้ำหนักลูกเปลี่ยน ยาต้องเปลี่ยนตาม: กับดักตัวเลขที่พ่อแม่มักพลาด

เด็กๆ ในช่วงขวบปีแรก น้ำหนักตัวขึ้นเร็วมาก ยาที่เคยใช้ตอนลูกอายุหเดือน พอตอนนี้ลูกอายุเก้าเดือน โดสยาตัวเดิมจะใช้ไม่ได้แล้ว การจำสูตรยาเก่าๆ ไว้ในหัวแล้วเอามาใช้ซ้ำโดยไม่เช็คกับปัจจุบัน คือความเสี่ยงที่อันตรายมาก การปรึกษาเภสัชกรประจำร้านยาใกล้บ้านทุกครั้งที่ซื้อยาใหม่ หรือการพามาพบแพทย์เพื่อประเมินอาการ จะช่วยให้มั่นใจได้ว่าลูกได้ยาในปริมาณที่ถูกต้องตามน้ำหนักตัวจริงๆ ในวันนี้

เมื่อไหร่ที่อาการของลูกเกินมือยาตู้เย็น และต้องหาหมอทันที

บางอาการของลูกไม่ใช่เรื่องที่จะมานั่งรอให้หายเองได้ด้วยการกินยาแก้แพ้หรือยาลดไข้ทั่วไป หากลูกมีไข้สูงร่วมกับอาการเหล่านี้ อย่าเพิ่งซื้อยามากินเองเด็ดขาด ควรรีบพามาพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุที่แท้จริง

• เด็กอายุต่ำกว่าสามเดือนมีไข้ แม้จะแค่นิดเดียวก็ต้องพบแพทย์ด่วน
• ซึมมาก ปลุกตื่นยาก ไม่ยอมดูดนมหรือกินน้ำเลย
• หายใจหอบเหนื่อย หายใจจนซี่โครงบุ๋ม หรือมีเสียงครืดคราดในอก
• อาเจียนพุ่งทุกครั้งหลังกินอาหารหรือดื่มน้ำ
• มีผื่นขึ้นตามตัวร่วมกับไข้สูง หรือมีอาการชักเกร็ง

ทางออกที่ดีที่สุดเพื่อความปลอดภัยของลูกน้อย

ความรักความห่วงใยของคนเป็นพ่อแม่บางครั้งอาจทำให้เราเผลอเร่งรีบตัดสินใจซื้อยาให้ลูกกินเองด้วยความหวังว่าอยากให้เขาหายไวๆ แต่ความปลอดภัยต้องมาเป็นอันดับหนึ่ง ทุกครั้งที่ลูกไม่สบาย จำไว้เสมอว่าการสละเวลาสักนิดเพื่อปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร ตรวจสอบน้ำหนักตัวล่าสุด และอ่านฉลากยาให้ละเอียดถี่ถ้วน คือเกราะป้องกันที่ดีที่สุดที่จะช่วยให้ลูกหายป่วยได้อย่างปลอดภัยและเติบโตอย่างแข็งแรง