เจาะลึกเรื่องการฉีดสารทดแทนน้ำเลี้ยงข้อเข่า ทางเลือกของคนปวดเข่าที่ไม่อยากผ่าตัด

ทำไมคนไข้หลายคนถึงรู้สึกเหมือนเข่าฝืดและมีเสียงดังกรอบแกรบ

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาหมอด้วยอาการเข่าฝืด ขยับตัวทีไรก็มีเสียงดังเหมือนมีอะไรมาขัดกันข้างใน หรือรู้สึกปวดหน่วงๆ เวลาเดินขึ้นลงบันได อาการเหล่านี้มักเป็นสัญญาณเริ่มต้นของภาวะข้อเข่าเสื่อม ซึ่งเกิดจากน้ำในข้อเข่าที่ทำหน้าที่เหมือนจาระบีหล่อลื่นเริ่มลดน้อยลง ทำให้กระดูกอ่อนเสียดสีกันจนเกิดการอักเสบและเจ็บปวด

การฉีดสารทดแทนน้ำเลี้ยงข้อเข่า คืออะไรกันแน่

การฉีดสารทดแทนน้ำเลี้ยงข้อเข่า หรือที่ทางการแพทย์เรียกว่าการฉีดกรดไฮยาลูโรนิก (Hyaluronic Acid) เป็นวิธีการเติมน้ำหล่อลื่นเข้าไปในโพรงข้อเข่าโดยตรง สารตัวนี้มีลักษณะเป็นของเหลวหนืดใส คล้ายกับน้ำเลี้ยงข้อเข่าตามธรรมชาติที่ร่างกายสร้างขึ้นเพื่อช่วยลดแรงกระแทกและหล่อลื่นข้อต่อให้เคลื่อนไหวได้อย่างราบรื่น

ใครบ้างที่เหมาะกับการฉีดสารตัวนี้

วิธีนี้ไม่ใช่การรักษาสำหรับทุกคน แต่เหมาะกับคนไข้กลุ่มที่มีข้อเข่าเสื่อมในระยะเริ่มต้นถึงปานกลาง โดยเฉพาะคนที่มีอาการดังนี้:

• ทานยาแก้ปวดหรือทำกายภาพบำบัดแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น
• มีอาการปวดเข่าจนรบกวนการใช้ชีวิตประจำวันแต่ยังไม่ถึงขั้นต้องผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า
• ไม่สามารถทานยาแก้ปวดกลุ่มต้านการอักเสบ (NSAIDs) ต่อเนื่องได้เนื่องจากมีโรคประจำตัว เช่น โรคกระเพาะหรือโรคไต

กระบวนการฉีดเป็นอย่างไรและเจ็บมากไหม

ขั้นตอนการฉีดใช้เวลาเพียงไม่กี่นาที หมอจะทำความสะอาดผิวหนังบริเวณรอบเข่า จากนั้นจะฉีดสารไฮยาลูโรนิกเข้าไปในช่องว่างระหว่างข้อเข่าโดยตรง ซึ่งความเจ็บนั้นน้อยมากพอๆ กับการฉีดยาทั่วไป คนไข้ส่วนใหญ่สามารถเดินกลับบ้านได้ทันทีหลังทำเสร็จ

คาดหวังผลลัพธ์อะไรได้บ้างหลังฉีด

ผลจากการฉีดจะไม่ได้เกิดขึ้นทันทีเหมือนการกินยาแก้ปวด แต่สารตัวนี้จะค่อยๆ เข้าไปเพิ่มความหนืดและลดแรงเสียดสีภายในข้อ ทำให้คนไข้รู้สึกว่าเข่าขยับได้คล่องตัวขึ้น ปวดน้อยลง โดยทั่วไปผลของการฉีดหนึ่งรอบมักจะอยู่ได้นานประมาณ 6 เดือนถึง 1 ปี ขึ้นอยู่กับสภาพร่างกายและระดับความรุนแรงของข้อเข่าเสื่อมของแต่ละบุคคล

หลังฉีดแล้วควรดูแลตัวเองอย่างไร

แม้จะทำกิจวัตรประจำวันได้ตามปกติ แต่ในช่วง 24-48 ชั่วโมงแรกหลังฉีด หมอแนะนำให้หลีกเลี่ยงการออกกำลังกายหนักๆ การวิ่ง หรือการยกของหนักเพื่อให้สารที่ฉีดเข้าไปได้เซตตัวและทำหน้าที่ได้เต็มที่ หากมีอาการบวมหรือตึงที่เข่า สามารถใช้การประคบเย็นเบาๆ เพื่อช่วยลดอาการได้

ข้อควรระวังที่ต้องรู้ก่อนตัดสินใจ

แม้การฉีดสารทดแทนน้ำเลี้ยงข้อเข่าจะเป็นวิธีที่ค่อนข้างปลอดภัย แต่ก็มีข้อควรระวังคืออาจเกิดอาการแพ้หรือการอักเสบเฉพาะจุดได้ในผู้ป่วยบางราย นอกจากนี้การฉีดไม่ได้เป็นการรักษาที่ต้นเหตุของความเสื่อม ดังนั้นคนไข้ยังคงต้องดูแลกล้ามเนื้อรอบเข่าด้วยการออกกำลังกายที่เหมาะสมและควบคุมน้ำหนักควบคู่กันไป เพื่อยืดอายุการใช้งานของข้อเข่าให้ยาวนานที่สุด