เจาะลึกการฉีดสารทดแทนน้ำเลี้ยงข้อเข่า ทางเลือกใหม่ช่วยลดปวดข้อเสื่อม

หลายคนที่กำลังเผชิญกับอาการปวดเข่าเวลาเดิน ลุกนั่งมีเสียงกรอบแกรบ หรือรู้สึกเหมือนข้อฝืดจนใช้ชีวิตประจำวันไม่ค่อยสะดวก คงเคยได้ยินชื่อการรักษาด้วยการฉีดยาเข้าข้อกันมาบ้าง โดยเฉพาะคนที่อายุเริ่มเยอะหรือผ่านการใช้งานข้อเข่ามาอย่างหนักหน่วง แล้วคุณหมอกมักจะแนะนำให้ลองใช้วิธีการฉีดสารทดแทนน้ำเลี้ยงข้อเข่าดู เพื่อช่วยให้กลับมาเดินได้คล่องตัวขึ้นโดยไม่ต้องรีบผ่าตัด

น้ำเลี้ยงข้อเข่าแห้งเกิดจากอะไร ทำไมเราต้องเติม?

ตามธรรมชาติแล้ว ข้อเข่าของเราจะมีของเหลวชนิดหนึ่งทำหน้าที่เหมือนน้ำมันเครื่อง คอยหล่อลื่นและลดแรงกระแทกเวลาที่เรางอหรือเหยียดขา แต่พออายุมากขึ้น หรือข้อเข่าเริ่มเสื่อมสภาพ น้ำเลี้ยงข้อเข่าตัวนี้จะค่อยๆ ลดปริมาณลงแถมยังมีความหนืดน้อยลงด้วย ผลลัพธ์คือกระดูกอ่อนผิวข้อจะเริ่มเสียสีกันโดยตรง เวลาเดินจึงเกิดอาการเจ็บปวด บวม แสบ หรือฝืดเคือง การเติมสารทดแทนลงไปจึงเปรียบเสมือนการเติมน้ำมันหล่อลื่นใหม่ให้ข้อเข่ากลับมาเคลื่อนไหวได้นิ่มนวลขึ้นนั่นเอง

สารทดแทนน้ำเลี้ยงข้อเข่าคืออะไร และทำงานอย่างไรในร่างกาย?

สารที่เราฉีดเข้าไปหลักๆ คือกรดไฮยาลูโรนิก (Hyaluronic Acid) ซึ่งเป็นสารที่มีความหนืดสูงและมีอยู่แล้วตามธรรมชาติในร่างกายของเรา เมื่อหมอฉีดเจ้าตัวนี้เข้าไปในโพรงข้อเข่า มันจะช่วยทำหน้าที่สองอย่างหลักๆ คือ เป็นเบาะรองรับแรงกระแทกเวลาเดิน และช่วยกระตุ้นเยื่อบุข้อให้ผลิตน้ำหล่อลื่นตามธรรมชาติออกมาได้ดีขึ้น รวมถึงช่วยลดการอักเสบภายในข้อ ทำให้คนที่เคยปวดแปลบเวลาขยับรู้สึกสบายเข่าขึ้นอย่างเห็นได้ชัด

ขั้นตอนการฉีดยาเข้าข้อเข่า เจ็บไหม ต้องเตรียมตัวอย่างไร?

หลายคนกลัวการฉีดยาเข้าข้อเพราะคิดว่าต้องเจ็บมากแน่ๆ แต่ในความเป็นจริงแล้ว ก่อนฉีดคุณหมอจะมีการฉีดยาชาเฉพาะที่ให้ก่อน เพื่อให้เจ็บน้อยที่สุดหรือแทบไม่รู้สึกเลย ขั้นตอนการฉีดใช้เวลาแค่ไม่กี่นาที โดยหมอจะใช้เข็มขนาดเล็กค่อยๆ สอดเข้าไปในข้อเข่าและฉีดตัวยาเข้าไป หลังจากฉีดเสร็จแล้ว คนไข้สามารถลุกขึ้นเดินกลับบ้านได้ทันที โดยไม่ต้องนอนพักฟื้นที่โรงพยาบาล

อาการแบบไหนที่เหมาะกับการฉีดยานี้ และใครบ้างที่ยังไม่ควรทำ?

วิธีนี้เหมาะมากกับคนที่เป็นข้อเข่าเสื่อมในระดับเริ่มต้นถึงปานกลาง ที่ลองกินยาทำกายภาพบำบัดแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น แต่ยังไม่อยากผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม ส่วนคนที่เป็นข้อเข่าเสื่อมรุนแรงมากจนกระดูกชนกันสนิทแล้ว วิธีนี้อาจจะไม่ค่อยช่วยเท่าไหร่ หรือถ้าใครที่มีอาการติดเชื้อบริเวณผิวหนังรอบเข่า มีภาวะเลือดออกง่าย หรือแพ้สารไฮยาลูโรนิก ก็ควรหลีกเลี่ยงและปรึกษาแพทย์เพื่อหาทางเลือกอื่นที่เหมาะสมกว่า

การดูแลตัวเองหลังฉีดยา เพื่อให้ผลลัพธ์อยู่ได้นานที่สุด

หลังจากฉีดยาเข้าข้อเข่าแล้ว ในช่วง 48 ชั่วโมงแรก หมอจะแนะนำให้พักการใช้งานข้อเข่าหนักๆ หลีกเลี่ยงการวิ่ง กระโดด หรือเดินขึ้นบันไดหลายๆ ชั้นติดต่อกัน เพื่อให้ตัวยาเซ็ตตัวอยู่ในตำแหน่งที่ดีที่สุด หลังจากนั้นสามารถกลับมาทำกิจวัตรประจำวันได้ตามปกติ โดยปกติแล้วฤทธิ์ของสารตัวนี้จะอยู่ได้นานประมาณ 6 เดือนถึง 1 ปี ขึ้นอยู่กับการใช้งานและสภาพข้อเข่าของแต่ละคน หากดูแลน้ำหนักตัวร่วมด้วยและออกกำลังกายกล้ามเนื้อรอบเข่าให้แข็งแรง ก็จะช่วยยืดระยะเวลาความสบายของข้อเข่าออกไปได้อีกนานเลยทีเดียว