ส่องกล้องทางเดินอาหารส่วนต้น: เรื่องต้องรู้ก่อนและหลังตรวจให้มั่นใจ

ทำไมคุณหมอถึงแนะนำให้ตรวจด้วยการส่องกล้องทางเดินอาหารส่วนต้น

หลายคนที่มาปรึกษาหมอด้วยอาการจุกเสียดแน่นท้องเรื้อรัง กลืนอาหารลำบาก หรือแสบร้อนกลางอก มักจะกังวลเมื่อได้ยินคำว่าส่องกล้อง การตรวจวินิจฉัยด้วยการส่องกล้องทางเดินอาหารส่วนต้น หรือที่เรียกทับศัพท์ว่า Gastroscopy ไม่ใช่เรื่องน่ากลัวอย่างที่คิดครับ แต่มันคือวิธีที่ดีที่สุดที่จะช่วยให้คุณหมอเห็นภาพภายในหลอดอาหาร กระเพาะอาหาร และลำไส้เล็กส่วนต้นได้อย่างชัดเจนเหมือนตาเห็น แทนการคาดเดาจากอาการเพียงอย่างเดียว

เตรียมตัวอย่างไรให้พร้อมก่อนกล้องจะเข้าถึงกระเพาะ

หัวใจสำคัญของการตรวจคือความสะอาดของทางเดินอาหารครับ หากยังมีเศษอาหารค้างอยู่ คุณหมอก็จะตรวจหาความผิดปกติได้ยาก ดังนั้นการเตรียมตัวจึงสำคัญมาก

• งดน้ำและอาหารอย่างน้อย 6-8 ชั่วโมงก่อนตรวจ เพื่อป้องกันอาการสำลักระหว่างทำและช่วยให้คุณหมอเห็นผนังกระเพาะอาหารได้ชัดเจน
• แจ้งประวัติสุขภาพ โรคประจำตัว และยาที่กินอยู่เป็นประจำ โดยเฉพาะยาละลายลิ่มเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด เพราะอาจต้องหยุดยาก่อนตรวจ 3-5 วันตามคำแนะนำของแพทย์
• เตรียมคนใกล้ชิดมาด้วยในวันตรวจ เพราะหลังทำเสร็จฤทธิ์ของยานอนหลับอ่อนๆ อาจทำให้คุณยังมึนงง ไม่ควรขับรถเองเด็ดขาด

ขั้นตอนการส่องกล้องในห้องตรวจเป็นอย่างไร

เมื่อเข้าห้องตรวจ พยาบาลจะให้คุณนอนตะแคงซ้าย จากนั้นคุณหมอจะฉีดยานอนหลับให้ ซึ่งไม่ใช่การสลบแบบผ่าตัดใหญ่ แต่เป็นยาที่ทำให้เคลิ้มหลับไปและไม่รู้สึกตัวขณะที่กล้องขนาดเล็กเท่าก้านปากกาผ่านเข้าทางปาก คุณหมอจะใช้เวลาไม่นานครับ ส่วนใหญ่ใช้เวลาเพียง 5-15 นาทีเท่านั้น กล้องจะส่งภาพความละเอียดสูงขึ้นบนจอภาพ ทำให้เห็นแม้กระทั่งแผลขนาดเล็ก จุดอักเสบ หรือติ่งเนื้อที่ผิดปกติ

เจ็บไหม หรือรู้สึกทรมานหรือเปล่า

นี่คือคำถามยอดฮิตที่หมอเจอในห้องตรวจเสมอครับ คำตอบคือด้วยเทคโนโลยีปัจจุบันและการใช้ยานอนหลับที่เหมาะสม คนไข้ส่วนใหญ่แทบไม่รู้สึกตัวเลยตอนทำ บางคนตื่นมาถามหมอว่าเมื่อไหร่จะเริ่มตรวจทั้งที่ตรวจเสร็จแล้วด้วยซ้ำ อาการที่อาจพบได้บ้างหลังตื่นคือรู้สึกเจ็บคอเล็กน้อย หรือแน่นท้องเพราะลมที่หมอเป่าเข้าไปเพื่อขยายกระเพาะอาหารให้เห็นชัดขึ้น ซึ่งลมเหล่านี้จะค่อยๆ ระบายออกมาเองครับ

ถ้าหมอเจอความผิดปกติระหว่างส่องกล้องต้องทำอย่างไร

ระหว่างการส่องกล้อง ถ้าหมอเห็นก้อนเนื้อที่ดูน่าสงสัย หมอจะใช้อุปกรณ์พิเศษสอดผ่านช่องกลางกล้องเพื่อตัดชิ้นเนื้อเล็กๆ ออกมาส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการ ซึ่งการตัดชิ้นเนื้อนี้ไม่เจ็บเลยครับ เพราะผนังกระเพาะอาหารไม่มีเส้นประสาทรับความรู้สึกเจ็บปวดแบบผิวหนัง ผลชิ้นเนื้อนี้จะช่วยยืนยันการวินิจฉัยได้อย่างแม่นยำ ว่าเป็นเพียงอักเสบธรรมดา ติดเชื้อแบคทีเรีย หรือมีความเสี่ยงอื่นๆ ที่ต้องวางแผนการรักษาต่อ

ดูแลตัวเองอย่างไรหลังเสร็จภารกิจส่องกล้อง

หลังฟื้นตัวจากฤทธิ์ยา สิ่งที่ต้องระวังเป็นพิเศษคือการกลืนครับ หมอแนะนำให้งดน้ำและอาหารไปก่อนจนกว่าจะรู้สึกตัวเต็มที่และไม่มีอาการสำลัก จากนั้นค่อยเริ่มจิบน้ำ หากกลืนได้ปกติจึงเริ่มทานอาหารอ่อนๆ ในมื้อถัดไป และหากกลับบ้านไปแล้วมีอาการปวดท้องรุนแรง อาเจียนเป็นเลือด หรือถ่ายดำผิดปกติ ให้รีบติดต่อโรงพยาบาลทันทีครับ