ทำไมการตรวจคัดกรองโรคแทรกซ้อนประจำปี ถึงเป็นเรื่องที่มองข้ามไม่ได้เลย

หลายคนมักสงสัยว่า ในเมื่อร่างกายยังดูแข็งแรงดี ทำไมต้องเสียเวลามาตรวจคัดกรองโรคแทรกซ้อนประจำปี

บ่อยครั้งที่ผมตรวจคนไข้ในคลินิก แล้วได้รับคำถามทำนองว่า ถ้าไม่ได้รู้สึกเจ็บป่วยตรงไหน จะมาตรวจไปทำไมให้เสียเวลา ต้องบอกเลยครับว่า โรคเรื้อรังหลายชนิด เช่น เบาหวาน ความดัน หรือไขมันในเลือดสูง เปรียบเสมือนโจรเงียบที่ค่อยๆ เข้ามาขโมยสุขภาพของเราไปทีละน้อยโดยไม่แสดงอาการ กว่าจะรู้ตัวอีกที โรคเหล่านั้นก็สร้างความเสียหายให้กับอวัยวะสำคัญไปเสียแล้ว

ตรวจไปเพื่ออะไร ในเมื่อทุกวันนี้ก็ยังรู้สึกปกติ

เป้าหมายหลักของการตรวจคัดกรองโรคแทรกซ้อนประจำ ไม่ใช่แค่การหาว่าเราเป็นโรคอะไรหรือเปล่า แต่เป็นการเช็กสภาพระบบต่างๆ ของร่างกายว่ายังทำงานได้ปกติไหม โดยเฉพาะการประเมินความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต เช่น การตรวจจอประสาทตา การตรวจการทำงานของไต หรือการตรวจปลายประสาทเสื่อม เพื่อที่เราจะได้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมหรือรับการรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ ก่อนที่ทุกอย่างจะสายเกินแก้

สิ่งสำคัญที่ต้องเช็กให้ครบในแต่ละปี

ในการตรวจประจำปี แต่ละคนจะมีรายการที่ต้องทำแตกต่างกันไปตามปัจจัยเสี่ยง แต่โดยพื้นฐานแล้ว ควรครอบคลุมหัวข้อหลักดังนี้

• ระดับน้ำตาลในเลือดและน้ำตาลสะสม เพื่อดูการควบคุมเบาหวาน
• ค่าความดันโลหิต เพราะความดันที่สูงเกินไปคือศัตรูตัวร้ายของหลอดเลือด
• ระดับไขมันในเลือด ทั้งไขมันดีและไขมันเลว เพื่อประเมินความเสี่ยงโรคหัวใจ
• การทำงานของไต ผ่านค่าปัสสาวะและค่าเลือด เพื่อดูว่าไตยังกรองของเสียได้ดีแค่ไหน
• การตรวจสุขภาพเท้าและจอประสาทตา สำหรับคนที่มีภาวะเบาหวานเป็นประจำ

สัญญาณเตือนจากร่างกายที่ห้ามละเลยเด็ดขาด

หากวันไหนเริ่มมีอาการเหล่านี้ อย่ารอให้ถึงรอบตรวจปีหน้า ควรเข้ามาพบแพทย์เพื่อประเมินอาการก่อนกำหนด

• เหนื่อยง่ายผิดปกติ ทั้งที่ไม่ได้ออกแรงมาก
• ปัสสาวะบ่อยผิดปกติ โดยเฉพาะในตอนกลางคืน
• มือเท้าชา หรือมีความรู้สึกเหมือนมีเข็มทิ่ม
• สายตาพร่ามัวมองไม่ชัดขึ้นอย่างรวดเร็ว
• แผลที่เท้าหรือตามร่างกายหายช้ากว่าปกติ

วิธีเตรียมตัวให้พร้อมก่อนวันนัดตรวจ

การเตรียมตัวที่ดีจะช่วยให้ผลตรวจแม่นยำที่สุด ก่อนวันตรวจควรพักผ่อนให้เพียงพอ งดอาหารและเครื่องดื่มอย่างน้อย 8-12 ชั่วโมงเพื่อให้ค่าเลือดและไขมันมีความเที่ยงตรงที่สุด และที่สำคัญคือนำประวัติการใช้ยาเดิมหรือสมุดบันทึกสุขภาพติดตัวมาด้วย เพื่อให้แพทย์ประเมินแนวโน้มของสุขภาพได้อย่างถูกต้องแม่นยำ

สุขภาพที่ดีไม่ได้สร้างขึ้นในวันเดียว แต่เกิดจากการใส่ใจดูแลและหมั่นตรวจเช็กสม่ำเสมอ การตรวจคัดกรองโรคแทรกซ้อนประจำปี คือการลงทุนที่คุ้มค่าที่สุด เพื่อให้เรามีร่างกายที่พร้อมใช้ชีวิตในแบบที่ต้องการไปได้อีกนาน