ก้มหน้ามองจอนานจนคอตรงทื่อ: รู้จักและวิธีแก้ปัญหาภาวะสูญเสียความโค้งตามธรรมชาติ

ช่วงนี้เวลามีคนไข้เดินเข้ามาบ่นว่าปวดคอ บ่า ไหล่ ร้าวขึ้นไปถึงท้ายทอย หรือบางคนมีอาการมึนหัว เวียนหัวร่วมด้วย พอส่งไปเอ็กซเรย์ดูฟิล์มทีไร ก็มักจะเจอหน้าตาของกระดูกคอที่เปลี่ยนไป จากเดิมที่ควรจะมีความโค้งเว้าสวยงามเหมือนรูปตัวซี (C-curve) กลับกลายเป็นตรงทื่อเป็นไม้บรรทัด

เวลาที่หมอชี้ให้ดูฟิล์มแล้วบอกว่าเป็นภาวะสูญเสียความโค้งตามธรรมชาติ คนไข้หลายคนมักจะตกใจว่ามันคือโรคอะไร ร้ายแรงแค่ไหน และทำไมคอถึงตรงได้ขนาดนั้น วันนี้หมอเลยอยากชวนมาทำความเข้าใจเรื่องนี้กันแบบง่ายๆ เหมือนนั่งคุยกันที่ห้องตรวจครับ

คอของเราตรงขึ้นมาได้อย่างไร และทำไมถึงอันตราย?

ปกติด้านข้างของกระดูกสันหลังส่วนคอเราไม่ได้ตั้งตรงดิ่ง แต่จะมีความโค้งรับน้ำหนักศีรษะประมาณสิบถึงสิบสองปอนด์ หรือเปรียบเทียบง่ายๆ ก็คือหนักเท่ากับลูกโบว์ลิ่งหนึ่งลูก ความโค้งนี้ทำหน้าที่เหมือนสปริงคอยซับแรงกระแทก และช่วยกระจายน้ำหนักของหัวไม่ให้กดทับลงที่ข้อต่อและหมอนรองกระดูกจุดใดจุดหนึ่งมากเกินไป

แต่พฤติกรรมในชีวิตประจำวันของเรานี่แหละตัวการสำคัญ ลองนึกภาพเวลาที่เราก้มหน้าดูมือถือ นั่งทำงานหน้าคอมพิวเตอร์ต่อเนื่องหลายชั่วโมงโดยไม่พัก กล้ามเนื้อคอชั้นลึกจะต้องทำงานหนักมากเพื่อรั้งศีรษะไม่ให้ตกลงมา พอนานวันเข้ากล้ามเนื้อเหล่านี้จะเกร็งตัวค้าง เกิดเป็นพังผืด และดึงรั้งให้กระดูกคอที่เคยโค้งค่อยๆ แบนราบลงจนสูญเสียความโค้งธรรมชาติไปในที่สุด

สัญญาณเตือนภัยที่บอกว่าคอเริ่มตรงและสูญเสียความโค้ง

อาการไม่ได้เกิดขึ้นชั่วข้ามคืน แต่ค่อยๆ สะสมจนร่างกายส่งสัญญาณเตือนผ่านอาการเหล่านี้

• ปวดตึงเรื้อรังบริเวณต้นคอ บ่า และสะบัก แบบนวดแล้วไม่ยอมหายขาด
• รู้สึกเหมือนคอแข็ง ขยับหันซ้ายขวาได้ไม่สุด หรือมีเสียงกรอบแกรบเวลาขยับคอ
• ปวดร้าวขึ้นไปที่ท้ายทอย ขมับ หรือเบ้าตา จนบางคนคิดว่าเป็นไมเกร็ง
• มีอาการมึนศีรษะ โคลงเคลง หรือทรงตัวไม่ค่อยดีในบางจังหวะ
• รู้สึกว่าหลังค่อมลง ไหล่ห่อ และยื่นคไปข้างหน้าโดยไม่รู้ตัว

วิธีปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิตเพื่อทวงคืนความโค้งให้กระดูกคอ

ข่าวดีคือ ภาวะนี้สามารถฟื้นฟูและบรรเทาอาการให้ดีขึ้นได้ด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างจริงจัง เริ่มต้นจากการจัดท่าทางในชีวิตประจำวันให้ถูกต้อง

• ปรับระดับหน้าจอคอมพิวเตอร์: ขอบบนของจอต้องอยู่ระดับสายตาพอดี เพื่อให้เวลาทำงานเรามองตรง ไม่ต้องก้มหน้า
• เปลี่ยนท่านั่งเล่นมือถือ: ยกมือถือขึ้นมาให้อยู่ในระดับสายตาแทนการก้มคอลงไปหาหน้าจอ และควรพักเบรกทุกๆ สามสิบนาทีเพื่อยืดเหยียดกล้ามเนื้อคอ
• เลือกหมอนหนุนนอนที่เหมาะสม: หมอนไม่ควรสูงหรือต่ำจนเกินไป ควรเป็นหมอนที่รองรับส่วนเว้าของคอได้พอดี ช่วยให้กล้ามเนื้อคอได้พักผ่อนอย่างเต็มที่ในเวลานอน

ท่าบริหารยืดเหยียดกล้ามเนื้อคอเพื่อลดอาการตึงเกร็ง

การบริหารกล้ามเนื้อรอบคอเบาๆ จะช่วยคลายความตึงเครียดของพังผืดและช่วยพยุงแนวกระดูกให้กลับมาทำงานได้ดีขึ้น

• ท่ายืดกล้ามเนื้อด้านข้าง: เอียงศีรษะไปด้านข้างให้ใบหูเข้าใกล้ไหล่จนรู้สึกตึงที่คออีกด้าน ค้างไว้สิบถึงสิบห้าวินาที ทำสลับซ้ายขวา ข้างละสามครั้ง
• ท่าเก็บคาง (Chin Tuck): นั่งหลังตรง มองตรงไปข้างหน้า แล้วดึงคางถอยหลังเข้าหาลำคอโดยไม่ก้มหน้าลง เพื่อกระตุ้นกล้ามเนื้อคอชั้นลึก ทำค้างไว้ห้าวินาที ทำซ้ำสิบครั้งต่อรอบ

สุดท้ายนี้ หากใครเริ่มมีอาการปวดตึงคอเรื้อรัง หรือมีอาการชาลามลงแขนร่วมด้วย แนะนำให้มาพบแพทย์หรือนักกายภาพบำบัดเพื่อตรวจประเมินอย่างละเอียด เพราะการปล่อยทิ้งไว้นานจนโครงสร้างกระดูกเปลี่ยนไปถาวร อาจนำไปสู่ปัญหาหมอนรองกระดูกเสื่อมทับเส้นประสาทตามมาได้ครับ