ช่วงนี้เวลาตรวจคนไข้ที่มาด้วยอาการปวดคอ บ่า ไหล่ หรือปวดหัวเรื้อรัง มักจะได้ยินคำถามเดิมๆ ว่า ทำไมช่วงหลังมานี้รู้สึกเหมือนคอแข็ง หันไปทางไหนก็ติดขัด หรือบางคนพยายามยืดคอกลับรู้สึกเจ็บแปล๊บ พอส่งตัวไปเอกซเรย์ดูก็มักจะเจอภาพพิมพ์เขียวของกระดูกคอที่แปลกตาไปจากเดิม แทนที่จะโค้งเว้าสวยงามเหมือนรูปตัวซี (C-shape) กลับตรงดิ่งลงมาเหมือนไม้บรรทัด นี่แหละครับคือสิ่งที่แพทย์เรียกว่า ภาวะสูญเสียความโค้งตามธรรมชาติ ของกระดูกสันหลังส่วนคอ ซึ่งกำลังกลายเป็นโรคยอดฮิตของคนยุคดิจิทัลไปเสียแล้ว
กระดูกคอตรงดิ่งอันตรายอย่างไร ทำไมถึงทำให้ปวดเรื้อรัง?
หลายคนอาจสงสัยว่า การที่คอตรงขึ้นมาแล้วมันไม่ดียังไง ในเมื่อเวลาเดินเราก็ต้องตั้งตรงไม่ใช่หรือ? ความจริงคือกระดูกสันหลังส่วนคอของเราถูกออกแบบมาให้มีความโค้งตามธรรมชาติ เพื่อทำหน้าที่เหมือนสปริงหรือโช้คอัพคอยรองรับน้ำหนักของศีรษะที่มีน้ำหนักประมาณ 4 ถึง 5 กิโลกรัม
แต่เมื่อไหร่ที่เราก้มหน้ามองจอโทรศัพท์หรือคอมพิวเตอร์นานๆ กล้ามเนื้อคอและเอ็นยึดกระดูกจะต้องทำงานหนักขึ้นเพื่อต้านแรงโน้มถ่วง น้ำหนักที่กดลงบนกระดูกคอจะเพิ่มขึ้นทวีคูณตามองศาที่เราก้ม เมื่อทำพฤติกรรมนี้สะสมนานเข้า กล้ามเนื้อคอฟากหลังจะยืดตึงเรื้อรัง ส่วนกล้ามเนื้อและข้อต่อด้านหน้าจะหดสั้น สุดท้ายโครงสร้างกระดูกจึงค่อยๆ ปรับรูปทรงแบนราบและสูญเสียความโค้งไป ส่งผลให้แรงกระแทกทั้งหมดพุ่งตรงไปที่หมอนรองกระดูกสันหลังโดยไม่มีตัวสปริงคอยช่วยซับแรง กระดูกจึงเสื่อมเร็วขึ้นและเกิดอาการปวดเรื้อรังตามมา
เช็กด่วน อาการแบบไหนเตือนว่ากระดูกคอเริ่มสูญเสียความโค้ง
อาการของคนที่มีปัญหานี้ไม่ได้มีแค่เรื่องปวดคอบ่าธรรมดา แต่ยังมีสัญญาณเตือนอื่นๆ ที่ร่างกายพยายามบอกเรา ดังนี้ครับ
- อาการปวดตึงเรื้อรังบริเวณต้นคอและสะบัก: รู้สึกเหมือนมีก้อนหินถ่วงอยู่ที่บ่าตลอดเวลา นวดแล้วหายแค่ชั่วคราวก็กลับมาเป็นอีก
- หันคอไม่สุดหรือมีเสียงดังกรอบแกรบ: เวลาขยับคอซ้ายขวาจะรู้สึกติดขัด ฝืดเคือง หรือได้ยินเสียงข้อต่อเสียดสีกัน
- ปวดหัวตื้อๆ บริเวณท้ายทอย: มักลามขึ้นมาขมับหรือกระบอกตา คล้ายอาการไมเกรนแต่เกิดจากกล้ามเนื้อคอเกร็งตัวไปกดทับเส้นประสาท
- ชาลามลงแขนหรือปลายนิ้ว: ในรายที่เป็นมาก กระดูกสันหลังที่ผิดรูปหรือหมอนรองกระดูกอาจไปเบียดรบกวนรากประสาท ทำให้มีอาการชาหรืออ่อนแรงร่วมด้วย
ปรับพฤติกรรมและวิธีดูแลตัวเองเพื่อคืนความโค้งให้กระดูกคอ
ข่าวดีคือ ภาวะนี้สามารถบรรเทาและฟื้นฟูให้ดีขึ้นได้หากเริ่มต้นปรับเปลี่ยนพฤติกรรมตั้งแต่วันนี้ โดยมีแนวทางปฏิบัติง่ายๆ ดังนี้ครับ
ปรับท่านั่งทำงานและระดับหน้าจอให้พอดีสายตา
จัดโต๊ะทำงานใหม่ให้หน้าจอคอมพิวเตอร์อยู่ในระดับสายตาพอดี ไม่ต้องก้มหรือเงยหน้าจนเกินไป เวลาใช้โทรศัพท์มือถือให้ยกขึ้นมาในระดับสายตาแทนการก้มคอลงไปมอง และควรลุกขึ้นเปลี่ยนอิริยาบถทุกๆ 30 ถึง 45 นาที เพื่อให้กล้ามเนื้อคอได้พักผ่อนบ้าง
ท่าบริหารยืดเหยียดกล้ามเนื้อคอเพื่อลดแรงกดทับ
ฝึกบริหารกล้ามเนื้อคือง่ายๆ ด้วยการนั่งหลังตรง แล้วใช้มือประสานไว้ที่ท้ายทอยค่อยๆ ดึงศีรษะก้มลงเบาๆ จนรู้สึกตึงที่ต้นคอค้างไว้ 15 ถึง 20 sekunden หรือใช้วิธีเก็บคางเข้าหาลำคอ (Chin Tuck) เพื่อดึงแนวกระดูกให้กลับมาตั้งตรงในแนวสมดุล ทำวันละหลายๆ รอบจะช่วยคลายความตึงเครียดของกล้ามเนื้อได้ดีมาก
เมื่อไหร่ควรไปพบแพทย์เพื่อรับการรักษาอย่างจริงจัง
หากลองปรับพฤติกรรมและบริหารร่างกายด้วยตัวเองแล้ว อาการปวดคอยังไม่ดีขึ้น หรือมีอาการรุนแรงขึ้น เช่น มีอาการชาลามลงแขนอย่างต่อเนื่อง กล้ามเนื้อแขนเริ่มมีแรงน้อยลงหยิบจับสิ่งของลำบาก หรือมีอาการวิงเวียนศีรษะบ้านหมุนร่วมด้วย แนะนำให้มาพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียดด้วยภาพถ่ายเอกซเรย์ แพทย์อาจพิจารณาให้ทำกายภาพบำบัด ดึงคอ หรือใช้วิธีการรักษาอื่นๆ ที่เหมาะสม เพื่อช่วยลดการอักเสบและฟื้นฟูโครงสร้างกระดูกสันหลังส่วนคอให้กลับมาใช้งานได้อย่างปลอดภัยอีกครั้ง
