กินปลาแซลมอนดิบอย่างไรให้ปลอดภัย ไม่กระทบระบบภูมิคุ้มกัน

คนชอบทานแซลมอนดิบต้องรู้ ความเสี่ยงที่แฝงมากับความอร่อย

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาหมอด้วยอาการปวดท้อง คลื่นไส้ หรือท้องเสียรุนแรงหลังจากไปทานอาหารญี่ปุ่นมา โดยเฉพาะเมนูโปรดอย่างซาชิมิหรือแซลมอนดิบ หลายคนสงสัยว่าทำไมบางคนทานแล้วไม่เป็นอะไร แต่บางคนกลับมีอาการรุนแรง จริงๆ แล้วเรื่องนี้มีความเกี่ยวข้องกับความเสี่ยงต่อระบบภูมิคุ้มกันบกพร่องอยู่ไม่น้อย โดยเฉพาะในคนที่ร่างกายอ่อนแออยู่ก่อนแล้ว หรือได้รับเชื้อปรสิตในปริมาณมาก

ทำไมปลาแซลมอนดิบถึงอาจเป็นอันตรายต่อร่างกาย

ในเนื้อปลาแซลมอนดิบที่ไม่ได้ผ่านกระบวนการจัดการที่สะอาดพอ หรือไม่ได้ผ่านการแช่แข็งที่อุณหภูมิต่ำเพียงพอเพื่อฆ่าเชื้อ มักจะมีพยาธิและแบคทีเรียแฝงตัวอยู่ ซึ่งตัวการสำคัญคือพยาธิตัวกลมประเภท Anisakis เมื่อเราทานเข้าไป พยาธิเหล่านี้อาจจะไชเข้าสู่ผนังกระเพาะอาหารหรือลำไส้ ส่งผลให้เกิดอาการอักเสบเฉียบพลัน และกระตุ้นให้ระบบภูมิคุ้มกันต้องทำงานหนักขึ้นเพื่อกำจัดสิ่งแปลกปลอมเหล่านี้

ความเสี่ยงต่อระบบภูมิคุ้มกันบกพร่องที่ต้องระวัง

เมื่อร่างกายได้รับเชื้อหรือปรสิตจากอาหารดิบ ระบบภูมิคุ้มกันจะถูกกระตุ้นอย่างต่อเนื่องเพื่อต่อสู้กับการติดเชื้อ หากร่างกายได้รับเชื้อซ้ำๆ หรือมีภาวะภูมิคุ้มกันที่ไม่แข็งแรงอยู่เดิม จะเกิดผลกระทบดังนี้:

• การอักเสบเรื้อรัง: การที่ภูมิคุ้มกันต้องทำงานหนักตลอดเวลาเพื่อจัดการกับเชื้อโรคที่ได้รับจากการกินอาหารดิบ อาจทำให้ระบบภูมิคุ้มกันเกิดความล้า
• ภาวะภูมิไวเกิน: ในบางรายอาจเกิดอาการแพ้โปรตีนจากพยาธิหรือแบคทีเรีย ทำให้ร่างกายตอบสนองรุนแรงกว่าปกติ
• ภาวะแทรกซ้อนในกลุ่มเสี่ยง: ผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน หรือได้รับยากดภูมิอยู่แล้ว หากได้รับเชื้อจากอาหารดิบอาจนำไปสู่การติดเชื้อในกระแสเลือดหรือภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงกว่าคนทั่วไป

วิธีสังเกตอาการผิดปกติหลังมื้ออาหาร

หากทานปลาแซลมอนดิบแล้วเริ่มมีอาการเหล่านี้ ให้รีบสังเกตตัวเองและหากอาการไม่ดีขึ้นต้องพบแพทย์โดยเร็ว:

• มีอาการปวดท้องรุนแรงแบบเฉียบพลันหลังทานอาหารไปไม่กี่ชั่วโมง
• คลื่นไส้ อาเจียน หรือถ่ายเป็นเลือด
• มีไข้สูงร่วมกับอาการอ่อนเพลียผิดปกติ
• มีผื่นคันขึ้นตามตัว ซึ่งอาจเป็นสัญญาณของการตอบสนองทางภูมิคุ้มกันที่ผิดปกติ

เลือกทานให้ปลอดภัยเพื่อรักษาสุขภาพในระยะยาว

หมอไม่ได้ห้ามไม่ให้ทานปลาแซลมอนดิบ แต่หัวใจสำคัญคือ ความสะอาดและแหล่งที่มาที่น่าเชื่อถือ ควรเลือกร้านที่ควบคุมอุณหภูมิการจัดเก็บปลาอย่างเข้มงวดเพื่อฆ่าพยาธิ และสำหรับผู้ที่มีโรคประจำตัวหรือมีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง หมอแนะนำว่าการทานปลาที่ผ่านการปรุงสุกด้วยความร้อนจะปลอดภัยที่สุด เพื่อป้องกันไม่ให้ร่างกายต้องรับภาระหนักจากเชื้อโรคที่มากับอาหาร