ลูกน้อยเป็นผื่นแพ้หรือแค่ผิวแห้ง? พาคุณแม่มาทำความเข้าใจแนวทางการวินิจฉัยโรคภูมิแพ้ผิวหนังอักเสบในทารก

ลูกน้อยผิวแห้ง แดง คันแบบนี้ เป็นผื่นแพ้ผิวหนังอักเสบหรือเปล่า?

เวลาอุ้มลูกน้อยแล้วมือไปสัมผัสโดนผิวแห้งกร้าน มีผื่นแดงขึ้นตามแก้ม ข้อพับ หรือตามตัว แถมลูกยังดูหงุดหงิด งอแง และนอนไม่ค่อยหลับเพราะอาการคัน เล่นเอาคนเป็นพ่อเป็นแม่อกเสียตามไปด้วยทุกที หลายครั้งคุณพ่อคุณแม่มักจะสงสัยว่าอาการเหล่านี้คือผิวแห้งธรรมดา แพ้อากาศ หรือเป็นโรคภูมิแพ้ผิวหนังอักเสบกันแน่ วันนี้หมอจะมาเล่าให้ฟังถึงขั้นตอนและแนวทางการวินิจฉัยโรคภูมิแพ้ผิวหนังอักเสบในทารก ว่าคุณหมอเขาตรวจเช็กอะไรกันบ้าง ลูกถึงจะรู้ผลที่แน่นอน

ทำไมหมอถึงไม่ใช้แค่การเจาะเลือดตรวจเพื่อวินิจฉัยโรคนี้?

คุณพ่อคุณแม่หลายท่านอาจจะคิดว่า การพาเจ้าตัวเล็กไปเจาะเลือดหรือทำ Skin Prick Test น่าจะเป็นวิธีที่ดีที่สุดในการหาคำตอบ แต่ในความเป็นจริงสำหรับเด็กทารกแล้ว แนวทางการวินิจฉัยโรคภูมิแพ้ผิวไม่ได้เริ่มต้นที่ห้องแล็บเสมอไป หมอจะให้ความสำคัญกับการซักประวัติและการตรวจร่างกายมากที่สุด เพราะเด็กเล็กผิวหนังยังบอบบางมาก ผลตรวจเลือดอาจยังไม่จำเพาะเจาะจงพอ และอาจทำให้ลูกต้องเจ็บตัวโดยใช่เหตุ

คุณหมอตรวจดูอะไรบ้างเมื่อพาลูกน้อยไปพบแพทย์?

เมื่อพามาตรวจที่คลินิก กระบวนการแรกที่คุณหมอจะทำคือการพูดคุยและตรวจสภาพผิวอย่างละเอียด โดยมีจุดสำคัญดังนี้

ซักประวัติครอบครัวและพฤติกรรมเจ้าตัวเล็ก

หมอจะชวนคุณพ่อคุณแม่คุยเรื่องประวัติภูมิแพ้ในครอบครัว เช่น คุณพ่อหรือคุณแม่เป็นหอบหืด ภูมิแพ้อากาศ หรือแพ้ผิวหนังอยู่แล้วหรือไม่ เพราะโรคนี้ถ่ายทอดทางพันธุกรรมได้ดี นอกจากนี้ยังต้องดูว่าผื่นเริ่มขึ้นตอนอายุเท่าไหร่ ลูกมีอาการคันมากจนนอนไม่ได้หรือเปล่า และมีสิ่งกระตุ้นไหนที่ทำให้อาการแย่ลงไหม

ตรวจดูตำแหน่งและลักษณะของผื่นบนตัวลูก

ลักษณะของผื่นในทารกจะต่างจากเด็กโตหรือผู้ใหญ่ ในเด็กวัยแบเบาะ มักจะเจอผื่นแดงอักเสบตามแก้ม หน้าผาก ด้านนอกของแขนและขา ส่วนในเด็กที่เริ่มคลานหรือเดินได้ ผื่นมักจะย้ายไปอยู่ที่บริเวณข้อพับแขนและข้อพับขา หมอจะตรวจดูว่าผิวมีความแห้งกร้าน มีรอยเกา หรือมีตุ่มน้ำใสร่วมด้วยหรือไม่

เกณฑ์มาตรฐานที่ใช้ในการวินิจฉัยโรคภูมิแพ้ผิวหนังอักเสบ

เพื่อให้แน่ใจว่าลูกเป็นโรคนี้จริงๆ คุณหมอจะใช้เกณฑ์สากลในการวินิจฉัย ซึ่งหลักๆ จะดูจากอาการคันร่วมกับลักษณะผิวหนังอักเสบเรื้อรังที่เป็นๆ หายๆ ประกอบกับตำแหน่งของผื่นที่ตรงตามช่วงวัย และมีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคภูมิแพ้ร่วมด้วย โดยอาการเหล่านี้มักจะแสดงออกมานานเกินกว่าหกสัปดาห์ขึ้นไป ทำให้เราแยกแยะออกจากผื่นแพ้ชั่วคราวทั่วไปได้ชัดเจนขึ้น

ความจำเป็นในการตรวจเพิ่มเติมทางห้องปฏิบัติการ

แม้ว่าการวินิจฉัยหลักจะมาจากการตรวจร่างกาย แต่ในบางกรณีที่อาการรุนแรงมาก รักษาแล้วไม่ดีขึ้น หรือสงสัยว่าอาจจะแพ้อาหารร่วมด้วย หมออาจพิจารณาตรวจเลือดเพื่อดูระดับภูมิคุ้มกันจำเพาะ หรือทำ Patch Test ในเด็กบางราย เพื่อช่วยวางแผนการดูแลรักษาและหลีกเลี่ยงสิ่งที่กระตุ้นอาการแพ้ได้อย่างแม่นยำยิ่งขึ้น

แนวทางดูแลเบื้องต้นเมื่อลูกได้รับการวินิจฉัยแล้ว

เมื่อรู้แน่ชัดแล้วว่าลูกน้อยเป็นโรคภูมิแพ้ผิวหนังอักเสบ สิ่งสำคัญที่สุดคือการฟื้นฟูเกราะป้องกันผิวให้แข็งแรง คุณหมอแนะนำให้เน้นการทาครีมเพิ่มความชุ่มชื้นบ่อยๆ หลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่มีน้ำหอมหรือสารระคายเคือง อาบน้ำในอุณหภูมิที่พอเหมาะไม่ร้อนจนเกินไป และเลือกเสื้อผ้าเนื้อนุ่มระบายอากาศได้ดี เพื่อลดการเสียดสีและช่วยให้เจ้าตัวน้อยกลับมานอนหลับสบายผิวได้อีกครั้ง