ภาวะหมดสติจากอะไรบ้าง? เรื่องใกล้ตัวที่ควรรู้ก่อนเกิดเหตุไม่คาดฝัน

เหตุการณ์วูบหมดสติเกิดขึ้นได้อย่างไร

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาด้วยความกังวลว่า อยู่ดีๆ ก็รู้สึกหน้ามืดเหมือนโลกหมุนแล้วภาพก็ตัดไป หรือที่เรียกกันว่า ภาวะหมดสติจาก อาการนี้มักสร้างความตกใจให้กับทั้งตัวคนไข้เองและคนรอบข้าง การที่สมองขาดเลือดไปเลี้ยงชั่วขณะไม่ว่าจากสาเหตุใดก็ตาม มักแสดงออกมาในรูปแบบของการวูบหรือเป็นลม ซึ่งเราต้องมาทำความเข้าใจว่าจริงๆ แล้วร่างกายพยายามบอกอะไรเรากันแน่

ภาวะหมดสติจากหัวใจและหลอดเลือดที่ต้องระวัง

สาเหตุอันดับต้นๆ ที่หมอต้องตรวจเช็กเสมอคือเรื่องของระบบหัวใจ หากหัวใจเต้นผิดจังหวะหรือสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงสมองได้ไม่ดีพอ แม้เพียงไม่กี่วินาที ก็ส่งผลให้เกิดการหมดสติได้ โดยเฉพาะในกลุ่มผู้สูงอายุหรือผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น ความดันโลหิตสูงหรือไขมันในเลือดสูง เพราะอาจมีเส้นเลือดตีบหรือกล้ามเนื้อหัวใจทำงานผิดปกติ ซึ่งภาวะนี้ถือเป็นสัญญาณเตือนที่อันตรายและห้ามมองข้ามเด็ดขาด

เมื่อระบบประสาทสั่งการทำงานพลาดชั่วคราว

บางครั้งภาวะหมดสติไม่ได้มาจากโรคหัวใจที่ร้ายแรง แต่เกิดจากภาวะที่ร่างกายตอบสนองต่อสิ่งเร้าผิดปกติ หรือที่เรียกว่าภาวะวูบจากระบบประสาทอัตโนมัติ เช่น การยืนนานๆ ในที่ร้อนจัด การเสียเลือด หรือแม้แต่การลุกขึ้นยืนเร็วเกินไปจนเลือดไปเลี้ยงสมองไม่ทัน สิ่งเหล่านี้ทำให้ความดันโลหิตตกลงอย่างรวดเร็ว สมองที่ขาดออกซิเจนชั่วคราวจึงสั่งให้ร่างกายตัดระบบตัวเองเพื่อให้นอนราบลง ซึ่งเป็นกลไกธรรมชาติในการพยายามดึงเลือดกลับไปเลี้ยงสมองให้เร็วที่สุด

ภาวะหมดสติจากระดับน้ำตาลในเลือดที่ผิดปกติ

สำหรับผู้ป่วยเบาหวาน นี่คือเรื่องที่ต้องเฝ้าระวังเป็นพิเศษ เพราะภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำเกินไปสามารถทำให้เกิดอาการมึนงง เหงื่อแตก ใจสั่น และนำไปสู่การหมดสติได้ หากพบว่าคนใกล้ตัวมีอาการเหล่านี้ การรู้เท่าทันและให้สารอาหารที่มีน้ำตาลเร็วๆ อาจช่วยป้องกันการหมดสติได้ แต่ถ้าอาการรุนแรงจนหมดสติไปแล้ว การนำส่งโรงพยาบาลเพื่อรับกลูโคสทางเส้นเลือดคือสิ่งจำเป็นที่สุด

ทำอย่างไรเมื่อเห็นคนหมดสติอยู่ตรงหน้า

• ตั้งสติและประเมินสถานการณ์ว่าบริเวณนั้นปลอดภัยหรือไม่
• ตรวจสอบว่าคนไข้ยังหายใจอยู่ไหม หรือมีสัญญาณชีพจรหรือไม่
• หากคนไข้ฟื้นคืนสติได้เอง ให้จัดท่านอนราบและคลายเสื้อผ้าให้หายใจสะดวก
• อย่าพยายามป้อนน้ำหรือยาในขณะที่คนไข้ยังไม่รู้สึกตัวดี เพราะอาจสำลักลงปอดได้
• หากหมดสตินานเกินกว่า 1 นาที หรือมีอาการเกร็งกระตุกร่วมด้วย ให้โทรขอความช่วยเหลือฉุกเฉินทันที

เมื่อไหร่ที่อาการวูบไม่ใช่เรื่องธรรมดา

อาการวูบที่ควรมาพบหมอเพื่อตรวจละเอียด ได้แก่ การวูบขณะออกกำลังกาย การวูบที่มีอาการเจ็บหน้าอกหรือใจสั่นร่วมด้วย การวูบแล้วล้มกระแทกจนได้รับบาดเจ็บรุนแรง หรือมีประวัติคนในครอบครัวเสียชีวิตกะทันหัน เพราะอาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณของโรคหัวใจซ่อนเร้นที่รอการวินิจฉัย การตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจหรือการตรวจพิเศษอื่นๆ จะช่วยให้เราวางแผนการรักษาได้อย่างถูกต้องและปลอดภัยที่สุด