ทำไมเราถึงต้องแยกเขียงและมีดสำหรับอาหารสุกและดิบ

ภัยเงียบที่ปนเปื้อนมากับมื้ออาหารในครัว

หลายคนอาจเคยสงสัยว่าทำไมต้องยุ่งยากกับการหาเขียงและมีดหลายชุดมาใช้งานในครัว ทั้งที่ล้างทำความสะอาดทุกครั้งหลังใช้ หมออยากบอกว่าแม้การล้างจะช่วยกำจัดเศษอาหารออกไปได้ แต่เชื้อโรคบางชนิดที่มีอยู่ในเนื้อสัตว์ดิบ เช่น เชื้อซัลโมเนลลา หรือเชื้ออีโคไลนั้นมีความทนทานและมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า การใช้เขียงและมีดเพียงชุดเดียวในการเตรียมเนื้อสัตว์ดิบ แล้วนำไปหั่นผักหรือผลไม้ทานสดต่อโดยไม่แยกอุปกรณ์ คือสาเหตุหลักของการปนเปื้อนข้ามที่ทำให้หลายคนท้องเสียโดยไม่รู้ตัว

การปนเปื้อนข้ามคืออะไรและอันตรายแค่ไหน

การปนเปื้อนข้าม (Cross-contamination) คือกระบวนการที่เชื้อจุลินทรีย์จากอาหารดิบเคลื่อนย้ายไปสู่อาหารที่พร้อมรับประทาน เมื่อเราใช้มีดหั่นเนื้อหมูหรือไก่ดิบ แล้วนำมาหั่นแตงกวาหรือแครอทโดยไม่ล้างให้สะอาดหมดจด เชื้อโรคจะติดไปกับอาหารเหล่านั้นทันที เมื่อเราทานเข้าไปโดยไม่ผ่านความร้อนอีกรอบ เชื้อเหล่านี้จะเข้าสู่ระบบทางเดินอาหารและก่อให้เกิดอาการท้องร่วง อาเจียน หรือรุนแรงถึงขั้นติดเชื้อในกระแสเลือดได้ โดยเฉพาะในกลุ่มเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หรือผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง

วิธีเลือกอุปกรณ์ในครัวเพื่อป้องกันเชื้อโรค

การแยกอุปกรณ์ให้ชัดเจนเป็นวิธีที่ง่ายและได้ผลดีที่สุด หมอแนะนำให้จัดโซนหรือแยกประเภทเขียงให้ชัดเจน ดังนี้

• ใช้เขียงและมีดต่างสีกัน: เช่น สีแดงสำหรับเนื้อสัตว์ดิบ สีเขียวสำหรับผักผลไม้ และสีขาวสำหรับอาหารที่สุกแล้ว เพื่อป้องกันความสับสนในขณะทำอาหาร
• เลือกวัสดุที่ทำความสะอาดง่าย: เขียงพลาสติกเกรดอาหารหรือเขียงสแตนเลสจะสะสมเชื้อโรคน้อยกว่าเขียงไม้ที่มีร่องรอยขีดข่วน ซึ่งมักกลายเป็นที่สะสมของเชื้อแบคทีเรีย
• ดูแลรักษาความสะอาดอย่างสม่ำเสมอ: หลังจากใช้เขียงสำหรับเนื้อดิบ ควรใช้น้ำยาล้างจานขัดถูและล้างน้ำสะอาด จากนั้นควรทำให้แห้งสนิท เพราะความชื้นคือแหล่งเจริญเติบโตชั้นดีของเชื้อราและแบคทีเรีย

เมื่อไหร่ที่ต้องเปลี่ยนเขียงใหม่ทันที

เขียงไม่ใช่สิ่งของที่ใช้ได้ตลอดไป หากเริ่มสังเกตเห็นรอยมีดบาดเป็นร่องลึกบนเขียง โดยเฉพาะเขียงพลาสติกและเขียงไม้ นั่นหมายความว่าจุดนั้นกลายเป็นที่พักพิงของเชื้อโรคที่ล้างออกได้ยาก การขัดหรือใช้น้ำร้อนลวกก็อาจไม่เพียงพอ หากเขียงเริ่มมีสภาพเสื่อมโทรม มีกลิ่นอับ หรือมีรอยดำจากเชื้อรา การลงทุนเปลี่ยนเขียงใหม่ถือเป็นการดูแลสุขภาพที่ดีกว่าการเสี่ยงทานอาหารที่มีการปนเปื้อน