คู่มือดูแลแผลเจาะคอและแผลผ่าตัดพิเศษที่บ้านอย่างมั่นใจ ไม่ให้ติดเชื้อ

เวลาที่คนในครอบครัวต้องกลับมารักษาตัวต่อที่บ้านหลังผ่านการผ่าตัดใหญ่ โดยเฉพาะแผลพิเศษอย่างการเจาะคอหรือแผลผ่าตัดเฉพาะจุด หลายคนมักจะมีความกังวลใจไม่น้อย เพราะกลัวว่าจะทำแผลไม่ถูกวิธี กลัวแผลอักเสบ หรือกลัวว่าจะไปโดนจุดสำคัญ หมอเข้าใจความรู้สึกนี้ดีครับ วันนี้เรามาคุยกันแบบสบายๆ เหมือนหมอมานั่งเล่าให้ฟังถึงวิธีดูแลแผลเหล่านี้ด้วยความเข้าใจง่ายและปลอดภัยที่สุดกันดีกว่า

ช่วงวันแรกๆ หลังออกจากโรงพยาบาล: ทำไมต้องระวังเป็นพิเศษ?

ช่วงสัปดาห์แรกหลังผ่าตัดถือเป็นช่วงเวลาที่แผลกำลังเริ่มประสานตัว เนื้อเยื่อบริเวณนั้นยังเปราะบางและเสี่ยงต่อการติดเชื้อได้ง่ายที่สุด หน้าที่หลักของเราในช่วงนี้คือการรักษาความสะอาดให้มากที่สุด หลีกเลี่ยงไม่ให้แผลโดนน้ำ และสังเกตความผิดปกติอย่างใกล้ชิด หากเป็นแผลเจาะคอ เสมหะหรือสิ่งคัดหลั่งมักจะออกมาค่อนข้างมาก การดูดเสมหะอย่างถูกวิธีและการทำความสะอาดรอบท่อเจาะคอจึงเป็นเรื่องที่ต้องทำด้วยความนุ่มนวลและระมัดระวังสูงสุด

อุปกรณ์ทำความสะอาดแผลที่จำเป็นและวิธีเตรียมตัวก่อนลงมือ

ก่อนที่เราจะเริ่มทำแผลทุกครั้ง สิ่งที่ต้องเตรียมให้พร้อมคือความสะอาดของมือและอุปกรณ์ ล้างมือด้วยสบู่และน้ำให้สะอาดหมดจด หรือใช้แอลกอฮอล์เจลล้างมือก่อนทุกครั้ง อุปกรณ์หลักๆ ได้แก่ น้ำเกลือปราศจากเชื้อ (Normal Saline) ผ้าก๊อซสะอาด ปลอดเชื้อ ไม้พันสำลี และพลาสเตอร์ทางการแพทย์ที่ระบายอากาศได้ดี หลีกเลี่ยงการใช้แอลกอฮอล์หรือเบตาดีนเทราดลงบนแผลโดยตรง เว้นแต่แพทย์จะแนะนำเป็นพิเศษ เพราะสารเคมีเข้มข้นเหล่านี้อาจไปทำลายเซลล์ผิวหนังที่กำลังสร้างขึ้นใหม่ ทำให้แผลหายช้าลงได้

ขั้นตอนการทำความสะอาดแผลเจาะคอและแผลผ่าตัดแบบทีละสเต็ป

การทำความสะอาดแผลให้เริ่มจากการเช็ดรอบแผลด้วยผ้าก๊อซชุบน้ำเกลือหมาดๆ โดยเช็ดจากบริเวณที่สะอาดที่สุดออกไปยังด้านนอก เพื่อไม่ให้เชื้อโรคจากภายนอกกลับเข้ามาสู่ตัวแผล สำหรับแผลเจาะคอ จะต้องมีการเปลี่ยนผ้าก๊อซรองใต้ปีกท่อเจาะคออย่างน้อยวันละครั้ง หรือเปลี่ยนทันทีหากเริ่มเปียกชื้นจากเหงื่อหรือเสมหะ เพื่อป้องกันไม่ให้ผิวหนังรอบรูเจาะเกิดการอักเสบหรือเปื่อยยุ่ยจากการอับชื้น

สัญญาณเตือนแบบไหนที่ฟ้องว่าแผลเริ่มมีปัญหาและต้องรีบมาพบแพทย์?

แม้ว่าเราจะดูแลแผลอย่างระมัดระวังแค่ไหน แต่บางครั้งภาวะแทรกซ้อนก็อาจเกิดขึ้นได้ หากสังเกตเห็นอาการเหล่านี้ ให้รีบพาผู้ป่วยมาพบแพทย์โดยด่วน ไม่ควรรอให้ถึงวันนัดเดิม

• แผลบวมแดงร้อน: บริเวณรอบแผลมีสีแดงเข้มขึ้นอย่างเห็นได้ชัดและรู้สึกร้อนเมื่อสัมผัส
• มีหนองหรือน้ำเหลืองขุ่น: มีของเหลวสีเหลือง เขียว หรือมีกลิ่นเหม็นผิดปกติซึมออกมาจากแผล
• มีไข้สูงร่วมด้วย: ผู้ป่วยมีอาการหนาวสั่นหรือไข้ขึ้นสูงอย่างไรสาเหตุ
• หายใจลำบากหรือมีเสียงดัง: สำหรับแผลเจาะคอ หากมีอาการแน่นหน้าอก หายใจไม่อิ่ม หรือท่อเจาะคอหลุดออกโดยไม่ตั้งใจ ต้องมาโรงพยาบาลทันที

การใช้ชีวิตประจำวันและการรับประทานอาหารช่วงพักฟื้นแผล

การทานอาหารที่มีประโยชน์ โดยเฉพาะโปรตีนจากเนื้อปลา ไข่ขาว และวิตามินซี จะช่วยซ่อมแซมเนื้อเยื่อและทำให้แผลหายเร็วขึ้น นอกจากนี้ควรหลีกเลี่ยงอาหารรสจัดหรืออาหารหมักดองที่อาจกระตุ้นให้อาการระคายเคืองกำเริบ ในส่วนของการอาบน้ำ ให้ใช้วิธีเช็ดตัวไปก่อนจนกว่าแพทย์จะอนุญาตให้แผลโดนน้ำได้ และสำหรับผู้ป่วยเจาะคอ ต้องระวังไม่ให้มีน้ำกระเด็นเข้าไปในท่อลมขณะอาบน้ำเด็ดขาด การมีความใส่ใจในรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ แบบนี้ จะช่วยให้แผลหายไวและลดความเสี่ยงในการเกิดภาวะแทรกซ้อนได้อย่าง,มากครับ