ตื่นมาตาแฉะ เคืองตา เหมือนมีทรายอยู่ในตา ระวังโรคตาแดงจากเชื้อไวรัสและแบคทีเรีย

ตื่นมาแล้วลืมตาไม่ขึ้น อาการเตือนภัยใกล้ตัวที่มองข้ามไม่ได้

ช่วงนี้อากาศเปลี่ยนแปลงบ่อย เดี๋ยวฝนตกแดดออก เดี๋ยวฝนตก คนไข้ที่เดินเข้ามาปรึกษาที่คลินิกด้วยอาการตาแดง เคืองตา น้ำตาไหล และมีขี้ตา โรคตาแดงจากการติดเชื้อไวรัสหรือแบคทีเรีย กลายเป็นปัญหาอันดับต้นๆ ที่หมอพบเจอได้บ่อยมากในทุกช่วงวัย ตั้งแต่เด็กเล็กไปจนถึงผู้สูงอายุ

หลายคนมักคิดว่าเป็นแค่ฝุ่นเข้าตาแล้วปล่อยทิ้งไว้ แต่จริงๆ แล้วอาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณเตือนของการติดเชื้อที่แพร่กระจายไปยังคนในครอบครัวได้อย่างรวดเร็ว หากเราไม่รีบทำความเข้าใจและดูแลตัวเองให้ถูกวิธีตั้งแต่เนิ่นๆ

แยกให้ออก ตาแดงจากไวรัส หรือ ตาแดงจากแบคทีเรีย ต่างกันอย่างไร

เวลาตรวจคนไข้ หมอจะต้องแยกแยะให้ได้ก่อนว่าต้นตอของอาการตาแดงมาจากไหน เพราะการรักษาต่างกันโดยสิ้นเชิง โดยเราสามารถสังเกตความแตกต่างเบื้องต้นได้ดังนี้

ตาแดงจากไวรัส แสบตา น้ำตาไหลใสๆ แต่ไม่มีขี้ตาข้นเขียว

ถ้าตื่นมาแล้วรู้สึกว่าตาแดงก่ำ น้ำตาไหลพราก แสบตา สู้แสงไม่ค่อยได้ และรู้สึกเหมือนมีเม็ดทรายอยู่ในตา อาศัยอยู่ร่วมกับคนที่เป็นไข้หวัดหรือเจ็บคอ อาการเหล่านี้มักเกิดจากเชื้อไวรัส ซึ่งเป็นกลุ่มที่พบได้บ่อยที่สุด ตัวไวรัสเองมักจะมาพร้อมกับระบบทางเดินหายใจ และติดต่อง่ายมากเพียงแค่การสัมผัสสิ่งของร่วมกัน

ตาแดงจากแบคทีเรีย ขี้ตาเยอะจนลืมตาไม่ขึ้น ตื่นมาตาติดกันเป็นก้อน

แต่ถ้าลักษณะอาการต่างออกไปอย่างสิ้นเชิง คือตื่นเช้ามาแล้วพบว่ามีขี้ตาเหลืองหรือเขียวข้นจนเกรอะกรัง ขอบตาและขนตาดติดกันจนลืมตาแทบไม่ขึ้น แบบนี้มักเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย ซึ่งเกิดจากการที่เชื้อโรคเข้าสู่ดวงตาโดยตรง เช่น มือสกปรกขยี้ตา หรือใช้เครื่องสำอางร่วมกับผู้อื่น

เชื้อโรคพวกนี้ติดต่อกันง่ายแค่ไหน และแพร่กระจายทางไหนบ้าง

ความน่ากลัวของโรคตาแดงทั้งสองชนิดนี้คือความสามารถในการแพร่กระจายตัวอย่างรวดเร็ว ลองนึกภาพตามง่ายๆ ว่า เวลาคนไข้ใช้มือขยี้ตาที่มีเชื้อโรค จากนั้นไปจับลูกบิดประตู ราวบันไดบนรถไฟฟ้า หรือกดลิฟต์ เชื้อโรคจะติดอยู่บริเวณนั้นทันที

เมื่อคนอื่นมาสัมผัสโดนแล้วเผลอขยี้ตาตัวเองต่อ เชื้อโรคก็ย้ายเข้าสู่บ้านใหม่ในดวงตาเรียบร้อย นี่คือเหตุผลว่าทำไมเวลาคนในบ้านเป็นตาแดง คนอื่นถึงทยอยติดเชื้อตามกันมาทีละคนจนครบทุกคนในครอบครัว

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นเมื่อเริ่มมีอาการตาแดง

เมื่อรู้ตัวว่าเริ่มมีอาการตาแดง สิ่งแรกที่ต้องทำคือการแยกของใช้ส่วนตัวออกจากคนอื่นทันที ไม่ว่าจะเป็นผ้าเช็ดหน้า ผ้าเช็ดตัว หมอน และงดการใส่คอนแทคเลนส์เด็ดขาดจนกว่าตาจะหายเป็นปกติ

• หมั่นล้างมือด้วยสบู่หรือเจลแอลกอฮอล์บ่อยๆ เพื่อป้องกันการแพร่เชื้อ
• ใช้สำลีชุบน้ำสะอาดต้มสุกที่เย็นแล้ว เช็ดทำความสะอาดรอบดวงตาจากหัวตาไปหางตาเบาๆ
• งดการแต่งหน้าและหลีกเลี่ยงการอยู่ในที่ฝุ่นเยอะหรือควันบุหรี่
• งดการไปสถานที่แออัดเพื่อลดการแพร่กระจายเชื้อสู่ผู้อื่น

การรักษาทางการแพทย์ที่ถูกต้องตามสาเหตุ

ในกรณีที่เป็นการติดเชื้อไวรัส ดวงตาของเรามีความสามารถในการต่อสู้และหายได้เองตามธรรมชาติภายในหนึ่งถึงสองสัปดาห์ การรักษาจึงเป็นการประคับประคองตามอาการ เช่น การหยอดน้ำตาเทียมเพื่อลดความระคายเคือง หรือใช้ยาแก้ปวดลดไข้ร่วมด้วยหากมีไข้หวัดร่วมด้วย

แต่หากเป็นการติดเชื้อแบคทีเรีย คุณหมอจะพิจารณาให้ยาปฏิชีวนะชนิดหยอดตาหรือป้ายตา ซึ่งผู้ป่วยต้องหยอดตาให้ครบตามกำหนดอย่างเคร่งครัด แม้ว่าอาการตาแดงจะดีขึ้นแล้วก็ตาม เพื่อป้องกันไม่ให้เชื้อดื้อยาและกลับมาเป็นซ้ำ

อาการแบบไหนที่เตือนว่าควรไปพบแพทย์ทันที

โดยทั่วไปอาการตาแดงมักจะดีขึ้นเรื่อยๆ ภายในไม่กี่วัน แต่ถ้าหากมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ห้ามรอดูอาการที่บ้านเด็ดขาด ต้องรีบมาพบจักษุแพทย์โดยด่วน

ตามัวลง มองเห็นภาพไม่ชัดเจน หรือมีอาการปวดตาอย่างรุนแรง

สู้แสงจ้าไม่ได้เลยแม้จะอยู่ในที่ร่ม

มีตุ่มใสขึ้นที่กระจกตา หรือรู้สึกเหมือนมีแผลที่ผิวตา

อาการตาแดงไม่ดีขึ้นเลย หรือแย่ลงหลังจากผ่านไปสามถึงสี่วัน

ดวงตาเป็นอวัยวะที่บอบบางและสำคัญมาก หากมีอาการตาแดงและไม่แน่ใจว่าเป็นเพราะอะไร การปล่อยไว้ให้หายเองอาจเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงได้ แวะมาให้คุณหมอตรวจดูสักนิดเพื่อให้ได้รับยาที่ตรงจุด จะช่วยให้ดวงตากลับมาสดใสและปลอดภัยได้อย่างรวดเร็วครับ