แบกน้ำหนักเกินส่งผลอย่างไรต่อข้อเข่า? ทำไมถึงปวดเข่าไม่หายสักที

แบกน้ำหนักเกินส่งผลอย่างไรต่อข้อเข่า? ทำไมถึงปวดเข่าไม่หายสักที

หลายครั้งที่หมอตรวจคนไข้ที่มีอาการปวดเข่า สิ่งแรกที่มักจะคุยกันไม่ใช่แค่เรื่องอายุหรือการใช้งาน แต่เป็นเรื่องของน้ำหนักตัวที่เพิ่มขึ้น หลายคนอาจไม่ทันสังเกตว่าทุกก้าวที่เราเดินหรือทำกิจกรรมต่างๆ ข้อเข่ากำลังแบกรับภาระที่มากกว่าน้ำหนักตัวจริงหลายเท่าตัว หากเราปล่อยให้ตัวเลขบนตาชั่งพุ่งสูงขึ้นโดยไม่ระวัง ผลกระทบจากภาวะน้ำหนักตัวเกินและโรคอ้วนต่อข้อเข่า ก็จะกลายเป็นปัญหาเรื้อรังที่บั่นทอนคุณภาพชีวิตในระยะยาว

น้ำหนักที่เพิ่มขึ้นนิดเดียว ทำไมข้อเข่าถึงแบกรับหนักกว่านั้น?

เวลาที่เราเดิน แรงกดที่กระทำต่อข้อเข่าจะอยู่ที่ประมาณ 3 ถึง 5 เท่าของน้ำหนักตัว ยิ่งถ้านั่งยองๆ หรือขึ้นลงบันได แรงกดนี้จะเพิ่มขึ้นไปถึง 7 หรือ 8 เท่าของน้ำหนักตัวเลยทีเดียว ลองนึกภาพตามนะครับว่าถ้าเรามีน้ำหนักตัวเกินเกณฑ์ไปเพียง 5 กิโลกรัม ข้อเข่าของเราจะต้องรับภาระเพิ่มขึ้นอีกหลายสิบกิโลกรัมในทุกย่างก้าว นี่คือเหตุผลที่ว่าทำไมน้ำหนักตัวที่ดูเหมือนไม่มาก แต่กลับสร้างความเสียหายให้กับกระดูกอ่อนผิวข้อได้มหาศาล

กระดูกอ่อนผิวข้อพังเพราะน้ำหนักตัวอย่างไร?

ภายในข้อเข่าของเราจะมีกระดูกอ่อนทำหน้าที่เหมือนเบาะรองรับแรงกระแทก เมื่อเรามีน้ำหนักตัวมากเกินไป แรงกดที่สะสมต่อเนื่องจะค่อยๆ ทำให้กระดูกอ่อนที่เคยเรียบเนียนเริ่มสึกหรอและบางลงเรื่อยๆ เมื่อผิวสัมผัสของกระดูกเข่าเริ่มไม่ราบเรียบ กระดูกก็จะเสียดสีกันจนเกิดอาการอักเสบ ปวด บวม และฝืดขัด ซึ่งนี่คือสัญญาณเตือนเริ่มต้นของภาวะข้อเข่าเสื่อมก่อนวัยอันควร

ภาวะอักเสบในร่างกายที่แฝงมากับความอ้วน

นอกจากแรงกดทางกายภาพแล้ว ภาวะน้ำหนักตัวเกินยังส่งผลต่อระบบภายในร่างกายด้วย เนื้อเยื่อไขมันส่วนเกิน โดยเฉพาะไขมันในช่องท้อง ไม่ได้อยู่นิ่งๆ แต่มันคอยปล่อยสารอักเสบออกมาในกระแสเลือด สารเหล่านี้เปรียบเสมือนตัวกระตุ้นที่ทำให้ข้อต่อทั่วร่างกายอักเสบได้ง่ายขึ้นและหายช้าลง การลดน้ำหนักจึงไม่ใช่แค่การลดแรงกดที่เข่า แต่คือการลดสารอักเสบที่คอยซ้ำเติมสุขภาพข้อเข่าของเราจากภายใน

สัญญาณเตือนที่บอกว่าข้อเข่าเริ่มส่งสัญญาณขอความช่วยเหลือ

• มีอาการปวดตื้อๆ บริเวณรอบหัวเข่าโดยเฉพาะหลังจากยืนหรือเดินนานๆ
• เริ่มมีเสียงดังก๊อบแก๊บในเข่าเวลาเคลื่อนไหว
• รู้สึกข้อเข่าฝืดขัดในช่วงเช้าหลังจากตื่นนอน
• เข่าเริ่มบวมหรือรู้สึกร้อนบริเวณข้อเข่าหลังจากใช้งาน

เริ่มต้นดูแลเข่าตั้งแต่วันนี้ด้วยวิธีที่ยั่งยืน

ข่าวดีก็คือหากเราเริ่มลดน้ำหนักตั้งแต่วันนี้ แม้จะลดได้เพียงเล็กน้อย ก็สามารถช่วยลดภาระที่เข่าต้องแบกรับได้อย่างชัดเจน หมอแนะนำว่าแทนการออกกำลังกายหนักๆ ที่อาจทำให้เข่าอักเสบมากขึ้น ให้เริ่มจากการออกกำลังกายที่มีแรงกระแทกต่ำ เช่น การว่ายน้ำ การปั่นจักรยาน หรือการเดินในน้ำ ควบคู่ไปกับการปรับพฤติกรรมการกินเพื่อลดไขมันส่วนเกิน การทำเช่นนี้ไม่เพียงแต่ช่วยรักษาข้อเข่า แต่ยังเป็นการลงทุนเพื่อสุขภาพในระยะยาวให้เราเคลื่อนไหวได้อย่างคล่องแคล่วไปอีกนาน