ดื่มน้ำน้อยไปหรือเปล่า? เคล็ดลับล้างแบคทีเรียในทางเดินปัสสาวะด้วยน้ำสะอาด

ช่วงนี้หลายคนมาปรึกษาที่คลินิกด้วยอาการแสบขัดเวลาเข้าห้องน้ำ หรือรู้สึกปวดหน่วงบริเวณท้องน้อยแบบแปลกๆ พอลองซักประวัติลึกๆ ดูก็พบสาเหตุคลาสสิกที่เจอบ่อยมากๆ นั่นคือ ดื่มน้ำน้อยเกินไปในแต่ละวันครับ หลายคนงานยุ่งจนลืมดื่มน้ำ หรือบางคนกลัวต้องเข้าห้องน้ำบ่อยระหว่างวัน เลยเลี่ยงการดื่มน้ำไปเสียอย่างนั้น

ในฐานะหมอ ผมมักจะบอกคนไข้เสมอว่า ร่างกายของเราไม่ได้ต้องการน้ำแค่เพื่อแก้กระหาย แต่การดื่มน้ำสะอาดเพื่อขับแบคทีเรีย ออกจากร่างกาย คือกลไกธรรมชาติที่ทรงพลังและปลอดภัยที่สุดในการป้องกันโรคติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะครับ วันนี้ผมเลยอยากชวนมาทำความเข้าใจกันแบบสบายๆ ว่าการดื่มน้ำเปล่าธรรมดาๆ เนี่ย ช่วยเคลียร์เจ้าแบคทีเรียตัวร้ายให้ออกไปจากตัวเราได้อย่างไรบ้าง

กลไกธรรมชาติของร่างกาย: ทำไมน้ำเปล่าถึงไล่เชื้อโรคได้?

เวลาที่เราดื่มน้ำเข้าไปในปริมาณที่เหมาะสม ไตของเราจะทำหน้าที่กรองของเสียและผลิตน้ำปัสสาวะออกมาอย่างสม่ำเสมอ ลองนึกภาพตามง่ายๆ นะครับว่า ทางเดินปัสสาวะของเราเหมือนท่อระบายน้ำ ถ้ามีน้ำไหลผ่านอยู่ตลอดเวลาและมีความแรงพอ เจ้าเชื้อโรคหรือแบคทีเรียที่หลุดรอดเข้ามาเกาะตามผนังทางเดินปัสสาวะ ก็จะถูกกระแสน้ำพัดพาหลุดออกไปก่อนที่มันจะทันได้ฝังตัวและแบ่งจำนวนจนเกิดการอักเสบ

แต่ถ้าวันไหนเราดื่มน้ำน้อย ปัสสาวะจะขุ่นข้นและมีสีเหลืองเข้มแถมยังออกน้อยมากๆ เจ้าแบคทีเรียพวกนี้ก็จะได้ใจ อยู่ในสภาพแวดล้อมที่นิ่งสงบและเติบโตได้ดี กลายเป็นที่มาของการติดเชื้อ กระเพาะปัสสาวะอักเสบ หรืออาการแสบขัดเวลาปัสสาวะที่ทรมานพิลึกนั่นเองครับ

สัญญาณเตือนแบบไหนที่บอกว่าร่างกายกำลังขาดน้ำและเสี่ยงติดเชื้อ?

ร่างกายมักจะมีวิธีส่งเสียงเตือนเราเสมอครับ ลองสังเกตตัวเองดูว่ามีอาการเหล่านี้อยู่หรือเปล่า:

• สีของปัสสาวะเข้มจัดคล้ายสีชาไทย หรือน้ำชาเข้มๆ แทนที่จะเป็นสีเหลืองอ่อนใสเหมือนน้ำฟางข้าว
• รู้สึกปวดอยากเข้าห้องน้ำกะทันหัน แต่พอไปถึงจริงๆ กลับออกมากระจิเดียวแถมแสบขัด
• มีอาการหน่วงๆ บริเวณท้องน้อย หรือรู้สึกว่าปัสสาวะไม่สุด
• รู้สึกเพลีย ปากแห้ง หรือผิวแห้งกร้านกว่าปกติร่วมด้วย

ดื่มน้ำสะอาดอย่างไรให้ได้ผลดีที่สุดในการขับแบคทีเรีย?

การดื่มน้ำไม่ได้หมายความว่าให้กระดกอวดแก้วใหญ่รวดเดียวหมดขวดตอนเย็นนะครับ แบบนั้นจะทำให้ไตทำงานหนักและเราก็ต้องวิ่งเข้าห้องน้ำทั้งคืนจนไม่ได้นอน วิธีที่ถูกต้องและหมอแนะนำมีดังนี้ครับ:

• จิบเรื่อยๆ ระหว่างวัน: ตั้งเป้าดื่มน้ำสะอาดให้อยู่ที่ประมาณ 1.5 ถึง 2 ลิตร หรือราวๆ 8 แก้วต่อวัน แต่ถ้าวันไหนเสียเหงื่อมากก็ต้องเพิ่มขึ้นอีก
• อย่าอั้นปัสสาวะ: ข้อนี้สำคัญมาก ต่อให้ดื่มน้ำเยอะแค่ไหน แต่ถ้าปวดแล้วอั้นไว้ แบคทีเรียก็มีเวลาแบ่งตัวในกระเพาะปัสสาวะอยู่ดี ปวดเมื่อไหร่ต้องรีบไปห้องน้ำทันที
• หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มกระตุ้นการอักเสบ: ช่วงที่มีอาการระคายเคืองทางเดินปัสสาวะ ควรงดแอลกอฮอล์ กาแฟเข้มๆ และเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลสูง เพราะสิ่งเหล่านี้อาจไปกระตุ้นให้เยื่อบุทางเดินปัสสาวะระคายเคืองมากขึ้นไปอีก

อาการแบบไหนที่เริ่มไม่ใช่แค่เรื่องขาดน้ำ และควรมาหาหมอทันที?

ถึงแม้การดื่มน้ำสะอาดจะเป็นวิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นที่ดีมากๆ แต่ถ้าทำแล้วอาการไม่ดีขึ้น หรือมีสัญญาณเตือนเหล่านี้ร่วมด้วย แปลว่าเชื้อโรคอาจลามไปถึงกรวยไตแล้วครับ:

• มีไข้สูงหนาวสั่น
• ปวดหลังส่วนล่างหรือปวดเอวอย่างรุนแรง
• มีเลือดปนมากับปัสสาวะ หรือปัสสาวะมีกลิ่นเหม็นผิดปกติและขุ่นข้นมาก
• คลื่นไส้ อาเจียน ร่วมกับอาการทางปัสสาวะ

หากพบอาการเหล่านี้ รีบมาพบแพทย์เพื่อตรวจปัสสาวะและรับยาปฏิชีวนะที่ตรงจุดจะปลอดภัยที่สุดครับ อย่าปล่อยทิ้งไว้จนเรื้อรัง เพราะการดูแลสุขภาพตั้งแต่ต้นทางด้วยการดื่มน้ำให้เพียงพอในแต่ละวัน คือเกราะป้องกันที่ดีที่สุดที่ทุกคนทำได้ด้วยตัวเองครับ