กระจายของเชื้อไวรัสตับอักเสบสู่ผู้อื่น: เข้าใจวิธีป้องกันเพื่อคนรอบข้าง

ตับอักเสบติดต่อกันผ่านช่องทางไหนได้บ้าง

หลายคนมักกังวลใจเมื่อรู้ว่าคนใกล้ชิดป่วยเป็นโรคตับอักเสบ แต่ในความเป็นจริงแล้ว ไวรัสตับอักเสบแต่ละชนิดมีวิธีการแพร่กระจายที่ไม่เหมือนกัน การทำความเข้าใจช่องทางการส่งต่อเชื้อจะช่วยลดความตื่นตระหนกและรู้วิธีป้องกันตัวเองได้อย่างถูกต้อง โดยทั่วไปไวรัสจะแบ่งการติดต่อหลักๆ ออกเป็น 3 ทาง คือ ทางเลือด ทางเพศสัมพันธ์ และทางอาหารหรือน้ำดื่มที่ปนเปื้อนเชื้อ

ไวรัสตับอักเสบชนิดไหนติดต่อทางอาหารและน้ำ

สำหรับไวรัสตับอักเสบชนิด A และ E นั้น เชื้อจะถูกขับออกมาทางอุจจาระของผู้ติดเชื้อ หากสุขอนามัยไม่ดีพอ เช่น การล้างมือไม่สะอาดก่อนหยิบจับอาหาร หรืออาหารปรุงสุกๆ ดิบๆ ที่ปนเปื้อนเชื้อ ก็สามารถทำให้คนในครอบครัวหรือคนรอบข้างติดเชื้อได้ง่ายๆ โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีการจัดการสุขาภิบาลไม่ดีนัก

เมื่อไหร่ที่ต้องระวังการติดต่อผ่านเลือดและสารคัดหลั่ง

สำหรับไวรัสตับอักเสบชนิด B และ C ช่องทางการแพร่เชื้อที่น่ากังวลที่สุดคือการสัมผัสกับเลือดหรือสารคัดหลั่งของผู้ติดเชื้อ เชื้อกลุ่มนี้ไม่ได้ติดต่อผ่านการกินข้าวหม้อเดียวกันหรือการใช้ช้อนส้อมร่วมกันแบบปกติ แต่จะติดต่อผ่านช่องทางที่ทำให้เลือดสัมผัสกัน เช่น การใช้เข็มฉีดยาร่วมกัน การสักตามร่างกายด้วยอุปกรณ์ที่ไม่สะอาด หรือการมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน

ใช้ของร่วมกันอย่างไรให้ปลอดภัยและสบายใจ

ความเชื่อที่ว่าห้ามใช้ช้อนกลางหรือห้ามอยู่ร่วมบ้านเดียวกันเป็นความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนหากเป็นไวรัสตับอักเสบชนิด B หรือ C การใช้ชีวิตประจำวันร่วมกันไม่ว่าจะเป็นการกอด การหอมแก้ม หรือการทานอาหารร่วมกัน ไม่ได้ทำให้เกิดการกระจายของเชื้อไวรัสตับอักเสบสู่ผู้อื่นตราบใดที่ไม่มีบาดแผลที่สัมผัสกับเลือดของกันและกัน อย่างไรก็ตาม ของใช้ส่วนตัวที่มีโอกาสปนเปื้อนเลือด เช่น มีดโกนหนวด แปรงสีฟัน หรือกรรไกรตัดเล็บ ควรแยกใช้ส่วนตัวอย่างเด็ดขาดเพื่อความปลอดภัยสูงสุด

วิธีป้องกันตัวเองและคนใกล้ชิดให้ห่างไกลจากเชื้อ

• ฉีดวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบชนิด A และ B ซึ่งเป็นวิธีป้องกันที่ได้ผลดีที่สุดในปัจจุบัน
• หมั่นล้างมือด้วยสบู่ให้สะอาดก่อนทานอาหารและหลังเข้าห้องน้ำเสมอ
• หลีกเลี่ยงการใช้ของมีคมหรืออุปกรณ์ที่อาจสัมผัสเลือดร่วมกับผู้อื่น
• หากมีการร่วมเพศ ควรป้องกันด้วยถุงยางอนามัยทุกครั้ง
• ทานอาหารที่ปรุงสุกใหม่ สะอาด และดื่มน้ำที่ผ่านการต้มสุกหรือบรรจุขวดที่ได้มาตรฐาน

เมื่อไหร่ที่ควรปรึกษาแพทย์

หากคุณทราบว่าคนใกล้ชิดมีเชื้อไวรัสตับอักเสบและกังวลว่าตัวเองได้รับเชื้อหรือไม่ แนะนำให้เข้ามาตรวจเลือดเพื่อเช็คสถานะภูมิคุ้มกัน การทราบผลที่แน่ชัดจะช่วยให้หมอวางแผนการดูแลหรือให้วัคซีนป้องกันได้ทันท่วงที อย่าปล่อยทิ้งไว้จนเกิดความกังวลใจ การตรวจคัดกรองคือทางออกที่ดีที่สุดในการรักษาสุขภาพของตัวคุณเองและคนที่คุณรัก