กระจายของเชื้อไวรัสตับอักเสบสู่ผู้อื่น ป้องกันอย่างไรให้คนรอบข้างปลอดภัย

เข้าใจช่องทางการติดเชื้อตับอักเสบเพื่อการป้องกันที่ถูกต้อง

เวลาที่ตรวจพบว่าตัวเองหรือคนใกล้ชิดมีเชื้อไวรัสตับอักเสบ คำถามแรกๆ ที่มักจะได้ยินจากคนไข้ในห้องตรวจคือ เราจะทำให้คนในครอบครัวติดเชื้อไปด้วยไหม หมออยากให้ทำความเข้าใจก่อนว่า เชื้อไวรัสตับอักเสบแต่ละชนิดมีวิธีการกระจายของเชื้อไวรัสตับอักเสบสู่ผู้อื่นที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง การทราบถึงช่องทางเหล่านี้จะช่วยลดความกังวลและทำให้เราใช้ชีวิตร่วมกับผู้อื่นได้อย่างปกติและปลอดภัย

ตับอักเสบเอและอี ส่งต่อกันผ่านอาหารและน้ำดื่ม

สำหรับไวรัสตับอักเสบชนิดเอและอี เชื้อตัวนี้จะไม่อยู่ในกระแสเลือดเป็นหลัก แต่จะขับออกมากับอุจจาระของผู้ติดเชื้อ การกระจายของเชื้อไวรัสตับอักเสบสู่ผู้อื่นในกลุ่มนี้เกิดขึ้นจากการปนเปื้อนของเชื้อลงในอาหารหรือน้ำดื่ม หากเราทานอาหารที่ไม่สะอาด หรือใช้ช้อนส้อมร่วมกับผู้ที่ติดเชื้อโดยไม่ระมัดระวัง ก็มีโอกาสได้รับเชื้อเข้าสู่ร่างกายได้ง่าย

ตับอักเสบบีและซี ติดต่อผ่านเลือดและสารคัดหลั่ง

ในกลุ่มไวรัสตับอักเสบบีและซี กลไกการแพร่เชื้อจะมีความเฉพาะตัวมากขึ้น โดยเชื้อจะอยู่ในเลือดและสารคัดหลั่งของร่างกาย ดังนั้นโอกาสการกระจายของเชื้อไวรัสตับอักเสบสู่ผู้อื่นจึงมักเกิดจาก:

• การใช้เข็มฉีดยาร่วมกันหรืออุปกรณ์ที่เจาะทะลุผิวหนังที่ไม่ผ่านการฆ่าเชื้อ
• การมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน
• การถ่ายทอดจากแม่สู่ลูกในระหว่างการคลอด
• การใช้ของใช้ส่วนตัวร่วมกันที่มีโอกาสปนเปื้อนเลือด เช่น มีดโกนหนวด แปรงสีฟัน หรือกรรไกรตัดเล็บ

ใช้ชีวิตร่วมกับผู้ติดเชื้ออย่างไรให้ปลอดภัยและไร้กังวล

หลายคนกังวลว่าการกอด การจับมือ หรือการนั่งรับประทานอาหารร่วมกันจะทำให้คนรอบข้างติดเชื้อ หมอขอยืนยันว่า สำหรับไวรัสตับอักเสบทุกชนิด ไม่มีการติดต่อผ่านการสัมผัสทางผิวหนังทั่วไปหรือลมหายใจ ดังนั้นเราสามารถกอดหรือทำกิจกรรมปกติกับผู้ติดเชื้อได้โดยไม่มีความเสี่ยง หากเราเข้าใจหลักการป้องกันดังนี้

วิธีป้องกันการแพร่เชื้อในชีวิตประจำวัน

• แยกของใช้ส่วนตัวที่อาจมีเลือดปนเปื้อน เช่น มีดโกนหนวด แปรงสีฟัน โดยเด็ดขาด
• หากมีบาดแผล ต้องทำแผลและปิดด้วยพลาสเตอร์ให้มิดชิดเพื่อไม่ให้เลือดสัมผัสกับผู้อื่น
• ฉีดวัคซีนป้องกันตับอักเสบ โดยเฉพาะไวรัสตับอักเสบบี ซึ่งเป็นวิธีที่ป้องกันได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด
• รักษาสุขอนามัยในการทานอาหาร ล้างมือก่อนรับประทานอาหารและหลังเข้าห้องน้ำเสมอ

เมื่อไหร่ที่ควรพาคนใกล้ชิดมาตรวจสุขภาพตับ

หากทราบว่าตนเองมีเชื้อ ไวรัสตับอักเสบบีหรือซี สิ่งที่สำคัญที่สุดคือการแจ้งให้คนในครอบครัวหรือคู่รักทราบ เพื่อให้พวกเขาได้เข้ามาตรวจคัดกรอง เพราะหากตรวจพบเร็ว เราสามารถเริ่มกระบวนการรักษาหรือรับวัคซีนป้องกันได้ทันท่วงที ซึ่งเป็นการตัดวงจรการกระจายของเชื้อไวรัสตับอักเสบสู่ผู้อื่นในระยะยาวได้ดีที่สุด