อกหักกับไข้เลือดออกในลูกน้อย: วิธีผ่านช่วงวิกฤตที่พ่อแม่ต้องรู้

ช่วงเวลาที่ลูกน้อยนอนซึม ตัวร้อนจัด และผลตรวจเลือดออกมาว่าเป็นไข้เลือดออก เชื่อว่าหัวใจของคนเป็นพ่อแม่แทบสลาย ความกังวลและความกลัวถาโถมเข้ามาโดยเฉพาะเมื่อเข้าสู่ช่วงวิกฤตของโรค ในฐานะหมอที่เคยดูแลเด็กๆ มามาก ย่อมเข้าใจความรู้สึกนี้ดีครับ ช่วงเวลานี้ไม่ใช่เวลาที่จะมานั่งเครียด แต่เป็นช่วงเวลาทองที่เราต้องมีสติและรู้เท่าทันโรค เพื่อช่วยประคับประคองลูกรักให้ผ่านพ้นช่วงอันตรายนี้ไปให้ได้

ช่วงวิกฤตคืออะไร และทำไมเจ้าตัวเล็กถึงเสี่ยงอันตรายมากกว่าผู้ใหญ่

หลายคนอาจสงสัยว่าทำไมไข้เลือดออกถึงน่ากลัวนัก ความจริงคือตัวโรคไม่ได้อันตรายที่สุดตอนที่ไข้ขึ้นสูงปรี๊ด แต่ช่วงที่อันตรายที่สุดจริงๆ มักจะเป็นจังหวะที่ ไข้เริ่มลดลง ต่างหากครับ ช่วงนี้กินเวลาประมาณ 24 ถึง 48 ชั่วโมง ซึ่งเราเรียกว่าระยะวิกฤตหรือระยะช็อก

ในทารกตัวเล็กๆ ร่างกายของเขายังบอบบาง ระบบการไหลเวียนโลหิตยังปรับตัวได้ไม่ดีเท่าผู้ใหญ่ เมื่อเชื้อไวรัสทำให้ผนังหลอดเลือดฝอยเกิดการรั่ว พลาสมาหรือน้ำเหลืองจึงซึมออกนอกหลอดเลือดได้ง่าย ทำให้ความดันโลหิตตก เลือดไปเลี้ยงอวัยวะสำคัญไม่พอ และอาจเกิดภาวะช็อกที่เป็นอันตรายถึงชีวิตได้หากดูแลไม่ทันท่วงที

สัญญาณเตือนภัยสีแดง: อาการแบบนี้แปลว่าลูกกำลังเข้าสู่ภาวะวิกฤต

การสังเกตอาการลูกในช่วงนี้ต้องละเอียดถี่ถ้วนเป็นพิเศษครับ หากพบอาการเหล่านี้แม้แต่น้อย ต้องรีบพาไปโรงพยาบาลทันทีโดยไม่ต้องรอให้ถึงนัด

• ซึมลงอย่างเห็นได้ชัด: ปลุกยาก ไม่ค่อยเล่น เรียกไม่ค่อยหัน หรือซบเซาผิดจากปกติ
• ปวดท้องรุนแรง: ลูกอาจจะร้องกวนไม่อหยุด หรือถ้าโตพอจะบอกได้ว่าแน่นท้อง จุก หรือปวดบริเวณลิ้นปี่
• อาเจียนบ่อยและทานอะไรไม่ได้เลย: อาเจียนทุกครั้งที่ดื่มน้ำหรือกินนม
• มือเท้าเย็นชืด ชีพจรเบาเร็ว: ผิวหนังลาย หรือมีจุดเลือดออกตามตัวเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว
• ปัสสาวะน้อยลงมากหรือสีเข้มจัด: ไม่ยอมฉี่เลยติดต่อกันหลายชั่วโมง ซึ่งบ่งบอกว่าน้ำในร่างกายเริ่มไม่พอ

วิธีดูแลลูกรักช่วงวิกฤตที่บ้านและการเตรียมตัวเมื่อต้องไปโรงพยาบาล

ถ้าวินิจฉัยว่าเป็นไข้เลือดออกและแพทย์ให้กลับมาดูอาการที่บ้าน พ่อแม่ต้องทำการบ้านอย่างหนักในการเฝ้าระวัง แต่ถ้าแพทย์รับตัวไว้ดูอาการในโรงพยาบาล นั่นคือความปลอดภัยสูงสุดเพราะทีมแพทย์จะคอยให้น้ำเกลือและเจาะเลือดเช็กความเข้มข้นของเลือดอย่างใกล้ชิด

การให้น้ำเกลือแร่และการดื่มน้ำทดแทน

หัวใจสำคัญที่สุดในการประคับประคองทารกช่วงไข้เลือดออกคือเรื่องของน้ำครับ พยายามป้อนนมแม่ นมผสม หรือเกลือแร่สำหรับเด็กทีละน้อยแต่บ่อยครั้ง เพื่อป้องกันไม่ให้ร่างกายขาดน้ำและช่วยพยุงความดันโลหิต หลีกเลี่ยงน้ำหวานสีแดงหรือดำเพราะจะทำให้สังเกตยากเวลาอาเจียนออกมาว่ามีเลือดปนหรือไม่

การเช็ดตัวลดไข้และการใช้ยาอย่างเคร่งครัด

ห้ามเด็ดขาดที่จะซื้อยาแก้ปวดลดไข้พวกแอสไพรินหรือไอบูโพรเฟนมาให้ลูกกินเอง เพราะยาเหล่านี้จะไปกัดกระเพาะและทำให้เลือดออกง่ายขึ้น ให้ใช้เฉพาะยาพาราเซตามอลตามขนาดที่แพทย์คำนวณตามน้ำหนักตัวเท่านั้น ร่วมกับการเช็ดตัวด้วยน้ำอุ่นเพื่อระบายความร้อน

ผ่านพ้นช่วงวิกฤตแล้ว ลูกจะปลอดภัยจริงหรือ?

ข่าวดีคือ หากผ่านพ้นช่วง 24 ถึง 48 ชั่วโมงวิกฤตนี้ไปได้โดยที่ลูกไม่มีภาวะช็อก น้ำที่เคยรั่วออกนอกหลอดเลือดจะค่อยๆ ไหลกลับเข้าสู่ระบบเลือดตามเดิม สังเกตได้จากลูกจะเริ่มกลับมาสดใส อยากเล่น อยากกินนม และปัสสาวะเริ่มเยอะขึ้น เป็นสัญญาณว่าเจ้าตัวเล็กกำลังฟื้นตัวและสอบผ่านบททดสอบที่ยากที่สุดไปได้แล้วครับ ความรักและความเอาใจใส่ของพ่อแม่ในช่วงเวลานี้คือยาวิเศษที่ดีที่สุดของลูกอย่างแท้จริง