บาดแผลที่มองไม่เห็น: ความสัมพันธ์ระหว่างการถูกบูลี่กับโรคเครียดหลังผ่านเหตุการณ์ร้ายแรง

การถูกแกล้งไม่ใช่แค่เรื่องล้อเล่น แต่มันคือบาดแผลทางใจ

หลายครั้งที่หมอได้ยินคนไข้เล่าถึงประสบการณ์ในวัยเรียนหรือที่ทำงานเกี่ยวกับการถูกกลั่นแกล้ง หรือที่เราเรียกกันว่าการบูลี่ หลายคนมักมองว่าเป็นเพียงเรื่องของคำพูดหรือการหยอกล้อที่เดี๋ยวก็ลืม แต่ในความเป็นจริงแล้ว ความสัมพันธ์ระหว่างการถูกบูลี่กับสุขภาพจิตนั้นลึกซึ้งกว่าที่คิด โดยเฉพาะเมื่อเหตุการณ์นั้นทิ้งรอยแผลไว้ในใจจนกลายเป็นอาการป่วยที่เรียกว่าโรคเครียดหลังผ่านเหตุการณ์ร้ายแรง หรือ PTSD

เหตุการณ์บูลี่แบบไหนที่ทำให้เกิดอาการ PTSD ได้

เรามักคุ้นเคยกับ PTSD ว่าเกิดจากอุบัติเหตุรุนแรง สงคราม หรือภัยพิบัติ แต่สำหรับการถูกบูลี่นั้น หากเป็นการกระทำที่ซ้ำซาก รุนแรง และทำให้เหยื่อรู้สึกสิ้นหวังหรือไร้ทางสู้ ร่างกายและจิตใจจะจดจำเหตุการณ์นั้นเหมือนกับเหตุการณ์อันตรายถึงชีวิต เช่น การถูกทำให้ขายหน้าต่อหน้าคนจำนวนมาก การถูกทำร้ายร่างกายอย่างต่อเนื่อง หรือการถูกกดดันจนรู้สึกว่าไม่มีที่ยืนในสังคม สิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นตัวกระตุ้นให้เกิดความเครียดสะสมจนระบบประสาทตอบสนองผิดปกติ

กลไกในสมองเมื่อความเจ็บปวดกลายเป็นบาดแผลเรื้อรัง

เมื่อคนเราถูกบูลี่อย่างต่อเนื่อง สมองส่วนที่รับผิดชอบเรื่องอารมณ์และการเอาตัวรอดจะทำงานหนักเกินไป ร่างกายจะหลั่งฮอร์โมนความเครียดออกมาตลอดเวลา ส่งผลให้เกิดอาการดังต่อไปนี้

• อาการภาพหลอนหรือความทรงจำที่ผุดขึ้นมาเองเหมือนเหตุการณ์นั้นกำลังเกิดขึ้นจริง
• การพยายามหลีกเลี่ยงสถานที่ ผู้คน หรือกิจกรรมที่ทำให้นึกถึงเหตุการณ์ที่เคยถูกบูลี่
• อาการตื่นตัวผิดปกติ เช่น สะดุ้งง่าย ใจสั่น หรือนอนไม่หลับ เพราะรู้สึกว่าภัยอันตรายยังคงอยู่รอบตัว
• ความรู้สึกด้านชาหรือสิ้นหวังกับชีวิต

สัญญาณเตือนว่าบาดแผลทางใจกำลังส่งผลกระทบต่อชีวิต

หากคุณพบว่าตนเองยังคงวนเวียนอยู่กับความรู้สึกแย่ๆ จากอดีต แม้เวลาจะผ่านไปนานแล้ว หรือเริ่มมีการตอบสนองที่รุนแรงเกินจริงเมื่อเจอสถานการณ์ที่คล้ายคลึงกัน นั่นคือสัญญาณสำคัญที่บอกว่าเราอาจกำลังเผชิญกับผลกระทบทางสุขภาพจิตที่ต้องได้รับการดูแล การปล่อยให้ความรู้สึกเหล่านี้นิ่งงันอยู่ในใจมักจะทำให้เกิดปัญหาสุขภาพจิตด้านอื่นๆ ตามมา เช่น โรคซึมเศร้า หรือโรควิตกกังวล

เราจะก้าวผ่านบาดแผลจากการถูกบูลี่ได้อย่างไร

สิ่งแรกที่สำคัญที่สุดคือการยอมรับว่าสิ่งที่เกิดขึ้นไม่ใช่ความผิดของคุณ การบูลี่คือพฤติกรรมที่บกพร่องของผู้กระทำ ไม่ใช่ความอ่อนแอของคุณ การปรึกษาจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาเพื่อทำกระบวนการบำบัดทางความคิดและพฤติกรรม จะช่วยให้เราค่อยๆ ปรับจูนระบบการทำงานของสมอง ให้กลับมาจดจำว่าเหตุการณ์ร้ายแรงนั้นจบลงไปแล้ว และเราสามารถสร้างความปลอดภัยให้แก่ตนเองในปัจจุบันได้อีกครั้ง

อย่าให้บาดแผลจากคนอื่นมาตัดสินคุณค่าในตัวคุณ หากรู้สึกว่าความเจ็บปวดจากอดีตกำลังฉุดรั้งชีวิตปัจจุบันไว้ การหาคนช่วยแบกรับความรู้สึกนี้คือทางเลือกที่กล้าหาญที่สุดที่คุณสามารถทำได้เพื่อตัวเอง