ทำไมยิ่งนอนยิ่งเพลีย? ไขปมอาการอ่อนเพลียเรื้อรังและระดับพลังงานในร่างกายที่ลดลง

ทำไมตื่นมาแล้วไม่สดชื่นเหมือนเมื่อก่อน

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาด้วยปัญหาคล้ายๆ กัน คือรู้สึกเพลียตลอดเวลา นอนเท่าไรก็ไม่พอ เหมือนแบตเตอรี่ในร่างกายเสื่อมสภาพลงเรื่อยๆ ทั้งที่ในความเป็นจริงเราอาจไม่ได้ทำงานหนักขึ้นกว่าเดิม แต่ทำไมอาการอ่อนเพลียเรื้อรังและระดับพลังงานในร่างกายกลับลดลงอย่างเห็นได้ชัด หมออยากบอกว่านี่ไม่ใช่เรื่องของการขี้เกียจ แต่มันคือสัญญาณเตือนที่ร่างกายกำลังพยายามบอกว่ามีบางอย่างผิดปกติเกิดขึ้นข้างใน

พลังงานหายไปไหนในวันที่เราใช้ชีวิตปกติ

ร่างกายคนเราเปรียบเสมือนโรงงานผลิตพลังงานที่มีชื่อว่า ไมโทคอนเดรีย (Mitochondria) ทำหน้าที่เปลี่ยนสารอาหารให้เป็นพลังงานในรูปแบบที่เซลล์นำไปใช้ได้ หากโรงงานนี้ทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ ไม่ว่าจะด้วยความเครียดสะสม พักผ่อนไม่เพียงพอ หรือการขาดสารอาหารบางชนิด จะส่งผลให้ระบบภายในรวนไปหมด นอกจากนี้ยังมีปัจจัยเรื่องฮอร์โมนที่แปรปรวน โดยเฉพาะต่อมหมวกไตที่ทำหน้าที่ตอบสนองต่อความเครียด หากต้องทำงานหนักเกินไปเป็นเวลานาน จะทำให้เราเกิดภาวะหมดไฟทางร่างกายอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

สังเกตตัวเองหน่อยไหม ว่านี่คืออาการอ่อนเพลียทั่วไป หรือเป็นสัญญาณเตือนภัย

ความเหนื่อยล้าปกติมักจะหายไปได้หลังจากเราได้หยุดพักหรือนอนหลับอย่างเพียงพอ แต่หากคุณมีอาการเหล่านี้ติดต่อกันเกิน 6 เดือน ให้เริ่มสงสัยได้เลยว่าอาจไม่ใช่แค่ความเหนื่อยล้าธรรมดา

• สมองตื้อคิดอะไรไม่ออก เหมือนมีหมอกลงในหัวตลอดเวลา
• ปวดเมื่อยตามกล้ามเนื้อหรือข้อต่อโดยหาสาเหตุไม่ได้
• นอนหลับพักผ่อนนานแค่ไหน ตื่นมาก็ยังรู้สึกไม่สดชื่น
• มีปัญหาเรื่องความจำและการจดจ่อกับสิ่งที่ทำตรงหน้า
• อาการแย่ลงหลังจากพยายามออกกำลังกายหรือทำกิจกรรมเพียงเล็กน้อย

จัดการอย่างไรให้พลังงานกลับมาเต็มถังอีกครั้ง

การแก้ไขปัญหานี้ต้องเริ่มจากการปรับพฤติกรรมอย่างค่อยเป็นค่อยไป ไม่ใช่การอัดคาเฟอีนหรือเครื่องดื่มชูกำลังเข้าไปเพื่อฝืนร่างกาย สิ่งที่หมอแนะนำเสมอคือ

ฟื้นฟูระบบการนอนให้มีคุณภาพ

ไม่ได้หมายถึงแค่จำนวนชั่วโมง แต่หมายถึงคุณภาพของการหลับลึก ลองจัดห้องนอนให้มืดและเย็น ปิดอุปกรณ์สื่อสารทุกชนิดก่อนนอน 1 ชั่วโมง เพื่อให้สมองหลั่งฮอร์โมนเมลาโทนินออกมาตามธรรมชาติ

ปรับสมดุลอาหารการกิน

ลดการทานแป้งขัดขาวและน้ำตาล เพราะสิ่งเหล่านี้ทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดเหวี่ยงไปมา ส่งผลให้พลังงานในตัวเราพุ่งขึ้นแล้วตกลงอย่างรวดเร็ว หันมาเน้นโปรตีนคุณภาพดี ผักใบเขียว และไขมันดีเพื่อบำรุงเซลล์

เช็คระดับวิตามินและแร่ธาตุในร่างกาย

บางครั้งภาวะอ่อนเพลียมาจากปัญหาเล็กๆ ที่เรามองข้าม เช่น การขาดวิตามินดี ธาตุเหล็ก หรือวิตามินบีรวม ซึ่งจำเป็นต่อการสร้างพลังงานในระดับเซลล์ การตรวจเลือดเพื่อหาค่าเหล่านี้จะช่วยให้เราแก้ปัญหาได้ตรงจุดมากกว่าการกินอาหารเสริมแบบสุ่ม

เมื่อไหร่ที่ควรพาตัวเองมาตรวจให้ละเอียด

หากลองปรับพฤติกรรมแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น หรือรู้สึกว่าอาการอ่อนเพลียนี้ส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันอย่างมาก อย่าปล่อยทิ้งไว้จนเป็นนิสัย เพราะอาการอ่อนเพลียเรื้อรังอาจเป็นเงาสะท้อนของโรคอื่น เช่น ภาวะไทรอยด์ทำงานผิดปกติ ภาวะโลหิตจาง หรือปัญหาเกี่ยวกับระบบภูมิคุ้มกัน การมาพบแพทย์เพื่อตรวจร่างกายอย่างละเอียด จะช่วยตัดความกังวลและหาแนวทางการรักษาที่เหมาะสมกับคุณที่สุดครับ