เข้าใจหัวอกคนใกล้ชิด เมื่อต้องรับมือกับปัญหาพฤติกรรมก้าวร้าวและการควบคุมอารมณ์

ทำไมจู่ๆ ถึงระเบิดอารมณ์ออกมาแบบคุมไม่อยู่

หลายครั้งที่ผมตรวจคนไข้ในคลินิก มักมีญาติพ่วงมาด้วยพร้อมคำถามว่า ทำไมคนในครอบครัวถึงกลายเป็นคนอารมณ์ร้อน ปากไว หรือใช้กำลังตัดสินปัญหา ทั้งที่เมื่อก่อนไม่เคยเป็นแบบนี้ ความจริงแล้ว ปัญหาพฤติกรรมก้าวร้าวและการควบคุมอารมณ์ ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะนิสัยเสียเพียงอย่างเดียว แต่มันมักเป็นสัญญาณเตือนจากสมองหรือสภาวะทางจิตใจที่กำลังแบกรับอะไรบางอย่างอยู่

สัญญาณที่บอกว่าเรากำลังสูญเสียการควบคุม

ก่อนที่ความก้าวร้าวจะแสดงออกมา มันมักมีจุดเริ่มต้นเล็กๆ ที่เราอาจมองข้ามไป หากเริ่มสังเกตเห็นอาการเหล่านี้ ควรหันมาดูแลตัวเองหรือคนใกล้ชิดให้เร็วที่สุด

• หงุดหงิดง่ายกับเรื่องเล็กน้อยที่ปกติรับได้
• มีการตอบโต้ด้วยถ้อยคำรุนแรงเกินกว่าเหตุ
• มีอาการใจสั่น มือสั่น หรือหายใจเร็วเมื่อรู้สึกไม่พอใจ
• รู้สึกเสียใจภายหลังหลังจากได้ระเบิดอารมณ์ออกไปแล้ว

สาเหตุที่ซ่อนอยู่ใต้พฤติกรรมร้ายๆ

เมื่อสารเคมีในสมองทำงานผิดปกติ

สมองส่วนหน้าของเรามีหน้าที่ควบคุมอารมณ์และเหตุผล แต่หากเกิดความเครียดสะสม พักผ่อนไม่พอ หรือได้รับผลกระทบจากโรคทางสมองบางชนิด ส่วนนี้จะทำงานได้ด้อยลง ทำให้เรากลายเป็นคนใช้อารมณ์นำทางโดยไม่รู้ตัว

ปมปัญหาจากความเครียดและสภาพแวดล้อม

บางครั้งปัญหาเรื่องงาน ปัญหาการเงิน หรือความกดดันในชีวิตประจำวัน หากไม่ได้รับการระบายออกอย่างถูกวิธี มันจะเปลี่ยนเป็นพลังงานลบที่รอวันปะทุออกมาในรูปแบบของพฤติกรรมก้าวร้าวต่อคนรอบข้าง

รับมืออย่างไรให้ความสัมพันธ์ไม่พังทลาย

หากรู้ตัวว่าเป็นฝ่ายอารมณ์ร้อน สิ่งแรกที่ต้องทำคือการเว้นระยะห่างเมื่อเริ่มรู้สึกว่าคุมตัวเองไม่อยู่ การนับหนึ่งถึงสิบหรือเดินออกจากสถานการณ์นั้นสักพักจะช่วยให้สมองได้พักและกลับมาประมวลผลด้วยเหตุผลอีกครั้ง ส่วนคนรอบข้าง การรับฟังโดยไม่โต้ตอบในจังหวะที่เขากำลังโมโห จะช่วยลดการปะทะได้ดีที่สุด

เมื่อไหร่ที่ควรปรึกษาคุณหมอ

พฤติกรรมก้าวร้าวไม่ใช่เรื่องน่าอาย แต่เป็นเรื่องที่แก้ไขได้ด้วยการปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ หากพบว่าการอารมณ์รุนแรงเริ่มกระทบต่อหน้าที่การงาน กระทบต่อความสัมพันธ์ในครอบครัว หรือถึงขั้นทำร้ายร่างกายผู้อื่น การให้คุณหมอประเมินสภาวะทางจิตใจหรือระบบประสาทถือเป็นทางออกที่ถูกต้องและปลอดภัยที่สุด เพราะบางครั้งสาเหตุอาจมาจากโรคซึมเศร้า โรควิตกกังวล หรือความผิดปกติของระบบประสาทที่ต้องใช้ยาและการปรับพฤติกรรมควบคู่กันไป