ลูกอึมีเลือดปน! ภาวะเลือดออกทางเดินอาหารส่วนปลายในทารก ที่ทำพ่อแม่ใจหายวาบ

เปิดผ้าอ้อมมาเจอเลือดติด ลูกจะเป็นอะไรไหม?

เวลาเปลี่ยนผ้าอ้อมให้ลูกน้อย แล้วจู่ๆ ไปสะดุดตากับรอยเลือดสีแดงติดอยู่บนผ้าอ้อมหรือทิชชูเปียก เชื่อว่าหัวใจของคุณพ่อคุณแม่คงหล่นไปอยู่ที่ตาตุ่ม ความตกใจและกังวลใจพุ่งขึ้นมาถึงขีดสุดทันทีว่าเกิดอะไรขึ้นกับร่างกายเล็กๆ ของลูกกันแน่

ในฐานะหมอเด็ก สิ่งแรกที่อยากบอกให้คุณพ่อคุณแม่สูดหายใจลึกๆ ตั้งสติก่อนครับ ภาวะเลือดออกทางเดินอาหารส่วนปลายในทารก แม้จะดูน่ากลัวและชวนตกใจมากจากปริมาณเลือดที่เห็น แต่ในทางการแพทย์ อาการนี้ไม่ได้แปลว่าต้องเป็นโรคร้ายแรงเสมอไปครับ บ่อยครั้งสาเหตุมาจากเรื่องเล็กน้อยที่รักษาให้หายได้ไม่ยาก แต่การสังเกตรายละเอียดให้ดีคือหัวใจสำคัญที่สุดในการช่วยคุณหมอวินิจฉัย

สัญญาณเตือนแบบไหนที่เรียกว่าเลือดออกทางเดินอาหารส่วนปลาย?

คำว่า ส่วนปลาย ในทางการแพทย์หมายถึงลำไส้ใหญ่ส่วนล่างและทวารหนัก ดังนั้น ลักษณะของเลือดที่ออกมามักจะเป็นเลือดสดๆ สีแดงฉาน หรือเลือดสีคล้ำที่ไม่เก่าจนเกินไป ต่างจากเลือดออกส่วนต้นที่จะกลายสภาพเป็นสีดำปี๋เหมือนยางมะตอย

ลักษณะที่มักพบได้บ่อยในทารก ได้แก่:

• เห็นหยดเลือดสดๆ ติดอยู่ที่ปลายอุจจาระเวลาลูกเบ่งถ่าย
• มีมูกเลือดปนออกมากับอุจจาระของลูกน้อย
• ผ้าอ้อมเลอะคราบเลือดสีแดงสดโดยที่ลูกไม่มีไข้หรือซึม

สาเหตุยอดฮิตที่ทำให้เจ้าตัวเล็กมีเลือดปนในอุจจาระ

เวลาตรวจน้องๆ ที่คลินิกที่มีอาการนี้ สาเหตุที่เราพบบ่อยและไม่อันตราย มักมาจากไม่กี่ประการนี้ครับ:

1. แพ้นมวัว

ถือเป็นจำเลยสังคมอันดับหนึ่งในทารกอายุน้อย โปรตีนในนมวัวไม่ว่าจะเป็นนมสูตรทั่วไปที่ผสมให้ลูกกิน หรือโปรตีนนมวัวที่ผ่านทางแม่ที่ให้นมบุตร แล้วส่งต่อไปยังลูกน้อย สามารถไปกระตุ้นให้เยื่อบุลำไส้ส่วนปลายของทารกเกิดการอักเสบและมีเลือดซึมออกมาได้ ลูกมักจะมีอาการแหวะนมบ่อย ท้องอืด งอแงร่วมด้วย

2. รอยปริขอบทวารจากอาการท้องผูก

ถึงแม้ทารกจะกินแต่นม แต่บางครั้งก็มีอาการท้องผูกได้ เวลาอุจจาระก้อนแข็งผ่านออกมา จึงไปครูดกับผิวหนังบอบบางบริเวณทวารหนัก ทำให้เกิดแผลปริเล็กๆ มีเลือดสดติดปลายอุจจาระ

3. โรคลำไส้กลืนกัน

อันนี้เป็นภาวะที่ต้องระวังเป็นพิเศษ ถึงแม้จะจัดอยู่ในทางเดินอาหารส่วนต้น-กลาง แต่ผลลัพธ์คือมีเลือดปนเมือกออกมาทางทวารหนัก ลักษณะเด่นคือลูกจะร้องกวน ปวดท้องรุนแรงเป็นพักๆ งอขาเข้าหาตัว และอาจอาเจียนร่วมด้วย

4. การติดเชื้อในลำไส้

เชื้อแบคทีเรียหรือไวรัสบางตัวทำให้ลำไส้อักเสบอย่างรุนแรง จนมีเลือดและมูกปนออกมากับอุจจาระ มักมีไข้และท้องเสียร่วมด้วย

คุณพ่อคุณแม่ควรสังเกตอะไรบ้างก่อนพามาหาหมอ?

เวลาพาเจ้าตัวเล็กมาพบแพทย์ ข้อมูลเหล่านี้มีประโยชน์มากๆ ในการช่วยหาสสาเหตุ:

• ลักษณะของเลือด: เป็นเลือดสดหยดต่างหาก หรือผสมปนเปไปกับเนื้ออุจจาระ
• พฤติกรรมของลูก: ลูกยังร่าเริง กินนมได้ตามปกติ หรือซึมลง งอแงผิดปกติ
• อาหารการกิน: น้องกินนมแม่ล้วน นมผง หรือเริ่มอาหารเสริมแล้ว และคุณแม่ทานผลิตภัณฑ์จากนมวัวมากน้อยแค่ไหน
• ลักษณะอุจจาระ: เหลว เป็นน้ำ มีมูก หรือแข็งเป็นก้อน

อาการแบบไหนที่ต้องรีบพาไปโรงพยาบาลทันที?

แม้บางเคสจะรอพบแพทย์ตามนัดได้ แต่ถ้ามีสัญญาณเหล่านี้ร่วมด้วย ห้ามรอดูอาการเด็ดขาด ต้องพาไปห้องฉุกเฉินทันที:

• ลูกมีไข้สูงร่วมกับถ่ายเป็นเลือด
• อาเจียนพุ่งออกมาเป็นสีเขียวหรือมีเลือดปน
• ลูกซึมลง ปลุกตื่นยาก ตัวลาย หรือตัวเย็น
• ร้องกวนโยเยไม่หยุด ปวดท้องรุนแรงจนตัวงอ
• มีเลือดออกจำนวนมากต่อเนื่อง

วิธีดูแลรักษาจากคุณหมอ

การรักษาจะขึ้นอยู่กับสาเหตุที่ตรวจพบเป็นหลักครับ หากเกิดจากการแพ้นมวัว คุณหมอจะแนะนำให้ปรับเปลี่ยนนมเป็นสูตรไฮโดรไลซ์ หรือให้คุณดึงงดผลิตภัณฑ์จากนมวัวในคุณแม่ที่ให้นมบุตร หากเกิดจากรอยปริที่ทวารหนัก ก็เน้นการปรับเรื่องการขับถ่ายให้นิ่มลง และหากเป็นการติดเชื้อหรือโรคร้ายแรง ทางแพทย์จะให้การรักษาตามขั้นตอนทางการแพทย์อย่างใกล้ชิด

ไม่อยากให้คุณพ่อคุณแม่เครียดจนเกินไปเมื่อเจอเหตุการณ์นี้ครับ ตั้งสติ เก็บตัวอย่างผ้าอ้อมหรือถ่ายรูปไว้ให้หมอดู แล้วพาลูกน้อยมาตรวจเช็กสาเหตุที่แท้จริง เพื่อให้เจ้าตัวเล็กกลับมายิ้มและขับถ่ายได้ตามปกติโดยเร็วครับ