ทำไมช่วงนี้ถึงไม่มีสมาธิ: ไขคำตอบเรื่องการสูญเสียสมาธิและประสิทธิภาพในการเรียนรู้

ทำไมจู่ๆ ถึงรู้สึกเหมือนสมองล้าจนโฟกัสอะไรไม่ได้

หลายคนมักเดินเข้ามาปรึกษาหมอด้วยความกังวลว่า ทำไมช่วงนี้ถึงรู้สึกว่าตัวเองสติหลุดบ่อย อ่านหนังสือหรือทำงานตรงหน้าได้ไม่นานก็ต้องหันไปไถหน้าจอโทรศัพท์ ทั้งที่เมื่อก่อนเคยทำได้ดีกว่านี้ การสูญเสียสมาธิและประสิทธิภาพในการเรียนรู้ไม่ใช่เรื่องที่เกิดขึ้นโดยไม่มีสาเหตุ แต่มันคือสัญญาณที่สมองกำลังบอกเราว่าระบบการทำงานภายในกำลังทำงานหนักเกินไปหรือเสียสมดุลบางอย่าง

สาเหตุที่ทำให้สมองของเราหลุดโฟกัสได้ง่ายกว่าที่คิด

สมองเปรียบเสมือนคอมพิวเตอร์ที่รันโปรแกรมหลายอย่างพร้อมกันในเวลาเดียว ถ้าเราเปิดแท็บมากเกินไปหรือพลังงานไม่พอ เครื่องก็ต้องค้างหรือทำงานช้าลง สาเหตุที่พบบ่อยในยุคนี้มีดังนี้

• ภาวะสมองล้าจากข้อมูลที่มากเกินไป: การรับข้อมูลข่าวสารรวดเร็วและต่อเนื่องทำให้สมองไม่มีเวลาพักในการประมวลผลข้อมูลเก่า
• คุณภาพการนอนหลับที่ไม่ถึงระดับลึก: แม้จะนอนครบ 7-8 ชั่วโมง แต่ถ้าคุณภาพการนอนไม่ดี สมองจะไม่มีโอกาสเคลียร์สารพิษตกค้างจากการทำงานของเซลล์ประสาทตลอดทั้งวัน
• ความเครียดเรื้อรังที่ส่งผลต่อเคมีในสมอง: เมื่อร่างกายหลั่งฮอร์โมนความเครียดออกมามากเกินไป มันจะไปรบกวนการทำงานของสมองส่วนหน้า ซึ่งทำหน้าที่ควบคุมสมาธิและความจำ

สัญญาณเตือนว่าสมองของคุณกำลังเริ่มประท้วง

หมออยากให้ลองสังเกตตัวเองดูว่า อาการที่เป็นอยู่เข้าข่ายลักษณะเหล่านี้หรือไม่

อาการใจลอยและโฟกัสงานระยะสั้นไม่ได้

คุณเริ่มสังเกตว่าตัวเองอ่านหนังสือจบหนึ่งหน้าแต่จำไม่ได้เลยว่าอ่านอะไรไป หรือเริ่มงานอย่างหนึ่งแต่ต้องเผลอเปลี่ยนไปทำอย่างอื่นกลางคันบ่อยครั้ง สิ่งนี้คืออาการแสดงของสมองที่สูญเสียความสามารถในการจัดลำดับความสำคัญของข้อมูล

ความรู้สึกเหนื่อยล้าทางความคิดแม้ไม่ได้ออกแรงกาย

หลายคนคิดว่าต้องทำงานหนักถึงจะเหนื่อย แต่จริงๆ แล้วการคิดฟุ้งซ่านหรือการพยายามควบคุมอารมณ์ท่ามกลางความเครียดใช้พลังงานสมองมหาศาล จนทำให้เกิดความรู้สึกล้าอย่างรุนแรงเมื่อถึงช่วงเย็น

ปรับจูนสมองใหม่เพื่อดึงสมาธิกลับคืนมาอย่างไรดี

ข่าวดีคือสมองของเรามีความสามารถในการปรับตัว หรือที่เรียกว่า Neuroplasticity หากเราเริ่มจัดการกิจวัตรให้ถูกต้อง เราจะสามารถฟื้นฟูประสิทธิภาพในการเรียนรู้ได้ไม่ยาก

• การทำ Digital Detox แบบกำหนดเวลา: ลองเว้นระยะจากการใช้หน้าจอทุกหนึ่งชั่วโมง เพื่อให้สมองได้พักสายตาและลดการรับข้อมูลที่ไม่จำเป็น
• กฎการพักสมองด้วยเทคนิคสั้นๆ: อย่าบังคับให้ตัวเองจดจ่อต่อเนื่องเป็นเวลานานเกินไป ลองใช้สูตรทำงาน 25 นาที พัก 5 นาที เพื่อให้สมองได้รีเซ็ตระบบเคมีภายใน
• การเติมพลังให้สมองด้วยสารอาหารที่เหมาะสม: พยายามเน้นอาหารที่มีโอเมก้า 3 และลดน้ำตาลที่ทำให้ระดับพลังงานในเลือดเหวี่ยง ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อระดับสมาธิ

เมื่อไหร่ที่การสูญเสียสมาธิควรได้รับการปรึกษาแพทย์

หากคุณได้ลองปรับเปลี่ยนพฤติกรรมแล้ว แต่อาการสูญเสียสมาธิและประสิทธิภาพในการเรียนรู้ยังคงส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวันอย่างรุนแรง เช่น ลืมเรื่องสำคัญบ่อยครั้งจนทำงานไม่ได้ หรือมีอาการซึมเศร้าร่วมด้วย การมาพบแพทย์เพื่อตรวจเช็กว่ามีภาวะของโรคทางจิตเวชหรือภาวะขาดสารอาหารแฝงอยู่หรือไม่ ถือเป็นขั้นตอนที่ควรทำเพื่อดูแลสุขภาพตัวเองอย่างถูกจุด