ทำไมบางคนถึงดูเย็นชาหรือไม่เข้าใจความรู้สึกใคร: เรื่องของการขาดความฉลาดทางอารมณ์

คนรอบข้างบอกว่าเราไม่แคร์ใคร หรือจริงๆ แล้วเราแค่รับมือกับอารมณ์ไม่เป็น

เวลาที่เราคุยกับใครสักคน แล้วเขามักจะพูดสวนกลับมาด้วยเหตุผลทื่อๆ หรือดูไม่เข้าใจว่าเรากำลังเสียใจหรือโกรธอยู่ นั่นอาจไม่ใช่ความตั้งใจที่จะทำร้ายจิตใจเสมอไปครับ แต่อาจเป็นสัญญาณของการขาดความฉลาดทางอารมณ์ หรือที่เรียกกันว่า EQ (Emotional Quotient) ต่ำ ซึ่งเป็นทักษะที่ติดตัวมาและพัฒนาได้ยากหากไม่รู้ตัว

ความฉลาดทางอารมณ์คืออะไรกันแน่ ทำไมถึงสำคัญต่อชีวิต

ความฉลาดทางอารมณ์ไม่ได้หมายถึงการเป็นคนใจดีอ่อนโยนตลอดเวลา แต่คือความสามารถในการอ่านใจตัวเองและอ่านใจคนอื่นได้ออก เราสามารถรับรู้ว่าตอนนี้อารมณ์เราเป็นอย่างไร และอารมณ์ของคนตรงหน้าคืออะไร เพื่อที่จะเลือกตอบโต้ได้เหมาะสม ไม่ใช่อาศัยเพียงแค่ตรรกะหรือเหตุผลเพียงอย่างเดียว

สัญญาณเตือนที่บอกว่าเรากำลังมีการขาดความฉลาดทางอารมณ์

หลายคนอาจไม่เคยสังเกตตัวเอง ลองดูว่าพฤติกรรมเหล่านี้เกิดขึ้นกับเราบ่อยแค่ไหน

• ชอบเถียงเอาชนะด้วยเหตุผล โดยไม่สนว่าคนฟังจะรู้สึกอย่างไร
• ไม่เข้าใจว่าทำไมคนอื่นถึงโกรธ ทั้งที่เราคิดว่าเราพูดความจริง
• เมื่อเกิดปัญหา มักจะโทษปัจจัยภายนอกหรือคนอื่น แทนที่จะกลับมาดูความรู้สึกตัวเอง
• อึดอัดเวลาต้องพูดคุยเรื่องความสัมพันธ์ หรือเรื่องความรู้สึกลึกซึ้ง
• มักจะหลุดปากพูดอะไรที่ทำให้บรรยากาศเสียอยู่บ่อยครั้ง

ต้นเหตุของปัญหานี้มาจากไหน

เรื่องนี้ไม่ได้มีสาเหตุมาจากความผิดปกติของสมองเพียงอย่างเดียว แต่มักเกิดจากสภาพแวดล้อมตอนเด็ก การเลี้ยงดูที่ไม่ได้สอนให้จัดการกับอารมณ์ตัวเอง หรือการถูกกดทับความรู้สึกจนเคยชิน จนสมองเลือกที่จะปิดกั้นตัวเองจากความรู้สึกเหล่านั้นเพื่อความปลอดภัยของจิตใจ จนกลายเป็นความเคยชินเมื่อโตขึ้น

ฝึกฝนตัวเองให้เป็นคนเข้าใจโลกและเข้าใจคนอื่น

ข่าวดีคือความฉลาดทางอารมณ์เป็นสิ่งที่ฝึกฝนกันได้ครับ เริ่มต้นง่ายๆ ดังนี้

• ลองหยุดถามตัวเองวันละนิดว่า ตอนนี้เรารู้สึกอย่างไร แทนที่จะถามแค่ว่าตอนนี้เกิดอะไรขึ้น
• เวลาฟังคนอื่นพูด ให้ลองตั้งใจฟังโดยไม่ต้องคิดคำเถียงในใจ ให้ฟังเพื่อความเข้าใจไม่ใช่ฟังเพื่อตอบโต้
• ฝึกเรียกชื่ออารมณ์ของตัวเอง เช่น ดีใจ เสียใจ กังวล หรือน้อยใจ การระบุชื่ออารมณ์ได้จะช่วยให้เราจัดการกับมันได้ดีขึ้น
• ยอมรับความผิดพลาดของตัวเอง โดยไม่ต้องคอยหาข้ออ้างมาปกป้องอัตตา

หากรู้สึกว่าความสัมพันธ์รอบตัวเริ่มพังทลายหรือมีปัญหาบ่อยครั้ง การเปิดใจคุยกับผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตไม่ใช่เรื่องน่าอาย แต่คือการเรียนรู้ที่จะกลับมาเชื่อมต่อกับความรู้สึกของตัวเองและคนรอบข้างอีกครั้ง