เตือนภัยเงียบ: ภาวะขาดวิตามินดีและแคลเซียม ปัญหาใกล้ตัวที่กระดูกฟ้อง

ช่วงนี้เวลาตรวจสุขภาพให้คนไข้ หลายคนมักบ่นเรื่องอาการปวดเมื่อยตามเนื้อตัว ปวดหลัง หรือบางทีก็เป็นตะคริวกลางดึกบ่อยๆ จนแทบนอนไม่หลับ พอเจาะเลือดตรวจลึกลงไป ถึงได้รู้ว่าต้นตอไม่ได้มาจากกล้ามเนื้ออักเสบธรรมดา แต่มาจากปัญหาที่ซ่อนอยู่ภายใน นั่นคือภาวะขาดวิตามินดีและแคลเซียมที่หลายคนมองข้าม

วิตามินดีกับแคลเซียมทำงานร่วมกันอย่างไร ทำไมขาดแล้วถึงพังคู่

หลายคนเข้าใจว่าแค่นมกล่องเดียวหรือแคลเซียมเม็ดก็น่าจะเพียงพอแล้ว แต่ในความเป็นจริง ร่างกายของเราไม่สามารถดูดซึมแคลเซียมไปใช้ได้เลยถ้าขาดพระเอกอีกตัวอย่างวิตามินดี วิตามินดีทำหน้าที่เปรียบเสมือนกุญแจคอยเปิดประตูให้ลำไส้ดูดซึมแคลเซียมเข้าสู่กระแสเลือด ถ้าไม่มีวิตามินดี ต่อให้เรากินแคลเซียมเข้าไปเยอะแค่ไหน ร่างกายก็ขับทิ้งหมดแถมยังต้องไปดึงแคลเซียมสะสมจากกระดูกออกมาใช้ ทำให้กระดูกเปราะบางลงทีละน้อยโดยไม่รู้ตัว

สัญญาณเตือนจากร่างกาย เมื่อกระดูกเริ่มส่งเสียงร้องขอความช่วยเหลือ

ความน่ากลัวของภาวะขาดวิตามินดีและแคลเซียมคือ ระยะแรกจะไม่มีอาการชัดเจน กว่าคนไข้จะมาหาหมอก็ต่อเมื่อร่างกายเริ่มแสดงความผิดปกติออกมาแล้ว โดยอาการที่พบได้บ่อยมีดังนี้

• ปวดเมื่อยเรื้อรัง: มักมีอาการปวดตามกระดูกและข้อต่อ โดยเฉพาะบริเวณหลัง สะโพก และขา โดยหาสาเหตุที่แน่ชัดไม่ได้
• เป็นตะคริวบ่อย: โดยเฉพาะเวลากลางคืนหรือหลังตื่นนอน แสดงว่าระดับแคลเซียมในเลือดเริ่มต่ำเกินไป
• อ่อนเพลียไม่มีแรง: วิตามินดีมีผลต่อระบบภูมิคุ้มกันและความรู้สึกกระปรี้กระเปร่า การขาดสารตัวนี้ทำให้รู้สึกเหนื่อยง่ายตลอดวัน
• ฟันผุและเหงือกมีปัญหา: เพราะฟันก็คือกระดูกส่วนหนึ่งที่ต้องการแคลเซียมมาหล่อเลี้ยง

เช็กความเสี่ยง ใครบ้างที่เสี่ยงเจอภาวะขาดวิตามินดีและแคลเซียม

พฤติกรรมการใช้ชีวิตของคนยุคใหม่มีส่วนทำให้เกิดปัญหานี้ได้ง่ายขึ้น ลองสำรวจตัวเองดูว่าจัดอยู่ในกลุ่มเสี่ยงเหล่านี้หรือไม่

• มนุษย์คอนโดและคนทำงานออฟฟิศ: ทำงานในตึกสูง ออกจากบ้านแต่เช้า กลับบ้านมืด ไม่ค่อยโดนแสงแดดอ่อนๆ ยามเช้า ซึ่งเป็นแหล่งผลิตวิตามินดีชั้นดี
• ผู้สูงอายุ: ผิวหนังสร้างวิตามินดีได้น้อยลง และความสามารถในการดูดซึมสารอาหารก็ลดลงตามวัย
• ผู้ที่งดกินผลิตภัณฑ์จากนม: เช่น คนที่แพ้น้ำตาลแลคโตส หรือกลุ่มที่ทานเจหรือวีแกนเคร่งครัด ทำให้พลาดแหล่งแคลเซียมหลัก
• ผู้ที่มีโรคประจำตัวบาง 1 อย่าง: เช่น โรคตับ โรคไต ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อกระบวนการเปลี่ยนวิตามินดีให้อยู่ในรูปที่ร่างกายนำไปใช้ได้

วิธีปรับตัวและเติมสารอาหารให้กลับมาสมดุล

การแก้ปัญหานี้ไม่ได้ยากเกินความสามารถ แต่ต้องทำอย่างสม่ำเสมอ เริ่มต้นจากการปรับพฤติกรรมในชีวิตประจำวันและการเลือกรับประทานอาหาร

• รับแสงแดดอ่อนๆ ยามเช้า: ใช้เวลาประมาณ 10 ถึง 15 นาทีในช่วงก่อนเก้าโมงเช้าหรือหลังสี่โมงเย็น เพื่อกระตุ้นให้ผิวหนังสังเคราะห์วิตามินดี
• เลือกกินอาหารที่มีแคลเซียมสูง: นม ปลาเล็กปลานักษ์ที่กินได้ทั้งกระดูก เต้าหู้แข็ง ผักใบเขียวเข้มอย่างคะน้าและบร็อกโคลี
• เสริมวิตามินดีจากมื้ออาหาร: พบได้ในปลาที่มีไขมันสูง เช่น ปลาแซลมอน ปลาทูน่า ไข่แดง และเห็ดบางชนิดที่โดนแดด
• การใช้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร: หากตรวจเลือดแล้วพบว่าขาดรุนแรง อาจจำเป็นต้องได้รับวิตามินดีหรือแคลเซียมเสริมในปริมาณที่แพทย์ประเมินความเหมาะสมให้ เพื่อป้องกันการสะสมเกินขนาดจนเกิดผลเสียต่อไต

สุขภาพกระดูกที่ดีไม่ใช่เรื่องไกลตัว การป้องกันย่อมดีกว่าการรักษา เมื่อไหร่ก็ตามที่มีอาการปวดเรื้อรังหรือสงสัยว่าตัวเองมีความเสี่ยง การตรวจเลือดเช็กระดับวิตามินดีและแคลเซียมกับแพทย์ประจำตัว จะช่วยให้เราวางแผนดูแลตัวเองได้อย่างตรงจุดและปลอดภัยที่สุด