ท้องเสียกะทันหันไม่ใช่เรื่องเล็ก: รู้ทันโรคอุจจาระร่วงเฉียบพลันและวิธีดูแลตัวเองแบบเข้าใจง่าย

ตื่นมาเข้าห้องน้ำทั้งคืน: สัญญาณเตือนของท้องเสียเฉียบพลัน

เวลาที่ตื่นมากลางดึกแล้วต้องวิ่งเข้าห้องน้ำติดต่อกันหลายรอบ ถ่ายเป็นน้ำปนเนื้อ หรือบางทีมีแค่น้ำพุ่งออกมาจนหมดแรง คงไม่มีใครอยากเจอเหตุการณ์แบบนี้แน่ๆ ในทางการแพทย์ เราเรียกอาการแบบนี้ว่าโรคอุจจาระร่วงเฉียบพลัน ซึ่งส่วนใหญ่เกิดจากการที่ลำไส้ของเราติดเชื้อไวรัสหรือแบคทีเรียจากอาหารและน้ำดื่มที่ไม่สะอาด

คนไข้ที่มาหาที่คลินืกรมจะชอบถามว่า มันเกิดจากอะไรทำไมจู่ๆ ถึงเป็นได้ขนาดนี้ ความจริงแล้วเจ้าเชื้อโรคพวกนี้แอบแฝงมากับของโปรดที่เรากินเข้าไป ไม่ว่าจะเป็นส้มตำปูปลาร้าแซ่บๆ อาหารค้างคืนที่อุ่นซ้ำ หรือแม้แต่การล้างมือไม่สะอาดก่อนหยิบจับอาหารเข้าปาก ทำให้เชื้อโรคเดินทางเข้าสู่ระบบทางเดินอาหารได้อย่างสบายๆ

เกลือแร่ ORS: ยา 30 บาทที่ช่วยชีวิตคนท้องเสียมานักต่อนัก

เวลาท้องเสีย สิ่งที่น่ากลัวที่สุดไม่ใช่ตัวขี้ แต่คืออาการขาดน้ำและเกลือแร่ครับ หลายคนพยายามหายาหยุดถ่ายมากินเอง ซึ่งหมอมักจะไม่ค่อยแนะนำในทันที เพราะร่างกายเรากำลังพยายามขับสารพิษหรือเชื้อโรคออก การไปกินยาหยุดถ่ายจะทำให้เชื้อโรคค้างอยู่ในลำไส้และอาจทำให้อาการแย่ลงไปอีก

สิ่งแรกที่ควรทำคือการจิบผงน้ำเกลือแร่ หรือ ORS ทีละน้อยแต่บ่อยครั้ง เพื่อชดเชยน้ำและเกลือแร่ที่สูญเสียไปกับการขับถ่าย ไม่ควรผสมเกลือแร่เข้มข้นเกินไปหรือดื่มรวดเดียวหมดแก้ว เพราะอาจทำให้คลื่นไส้และอาเจียนหนักกว่าเดิม

กินอะไรดีตอนท้องเสีย และอาหารแบบไหนที่ควรเลี่ยงเด็ดขาด

ช่วงที่ลำไส้อักเสบ ระบบย่อยอาหารของเราจะอ่อนแอมากๆ การเลือกกินอาหารจึงสำคัญสุดๆ

• อาหารที่ควรกิน: เน้นอาหารอ่อนๆ ย่อยง่าย รสจืด เช่น ข้าวต้มปลาเนื้อแน่น โจ๊กหมูสับสุกๆ ซุปใส หรือกล้วยน้ำว้าสุกที่ช่วยให้อุจจาระเป็นก้อน
• อาหารที่ควรหลีกเลี่ยง: นมและผลิตภัณฑ์จากนมทุกชนิดในช่วงนี้ เพราะเอนไซม์ย่อยน้ำตาลแลคโตสจะทำงานลดลง ทำให้ท้องอืดและถ่ายหนักขึ้น รวมถึงอาหารรสจัด ของหมักดอง และเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน

ล้างมืออย่างไรให้ห่างไกลโรคอุจจาระร่วงเฉียบพลันและสุขศาสตร์ส่วนบุคคล

ป้องกันย่อมดีกว่าแก้เสมอ การดูแลสุขศาสตร์ส่วนบุคคลคือหัวใจสำคัญที่จะตัดวงจรการแพร่ระบาดของเชื้อโรคได้ดีที่สุด หลายคนคิดว่าแค่เอาน้ำล้างมือก็สะอาดแล้ว แต่ความจริงไม่ใช่อย่างนั้น

เราควรล้างมือด้วยสบู่และน้ำสะอาดอย่างน้อย 20 วินาที โดยเน้นถูซอกนิ้ว ปลายเล็บ และข้อมือ ทุกครั้งก่อนปรุงอาหาร ก่อนรับประทานอาหาร และหลังเข้าห้องน้ำทุกครั้ง นอกจากนี้ การกินร้อน ใช้ช้อนกลางส่วนตัว และดื่มน้ำสะอาดที่ผ่านการต้มสุก จะช่วยลดความเสี่ยงในการรับเชื้อโรคเข้าสู่ร่างกายได้อย่างชะงัดนัก

อาการแบบไหนที่ปล่อยไว้ไม่ได้ ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที

โดยทั่วไป อาการท้องเสียเฉียบพลันมักจะดีขึ้นได้เองภายใน 2 ถึง 3 วัน หากเราพักผ่อนเพียงพอและดื่มน้ำเกลือแร่อย่างเหมาะสม แต่ถ้ามีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย อย่ารอช้าเด็ดขาดครับ ให้รีบไปพบแพทย์โดยด่วน

• มีไข้สูงเกิน 38.5 องศาเซลเซียส
• ถ่ายอุจจาระมีมูกเลือดปน
• อาเจียนตลอดเวลาจนดื่มน้ำเกลือแร่ไม่ไหว
• รู้สึกอ่อนเพลียมาก ตาโหล ปัสสาวะออกน้อยหรือเป็นสีเข้มจัด ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนว่าภาวะขาดน้ำรุนแรง