ท้องเสียเฉียบพลัน อาหารเป็นพิษ และวิธีดูแลตัวเองฉบับหมอเล่าให้ฟัง

ตื่นมาแล้ววิ่งเข้าห้องน้ำไม่หยุด เกิดอะไรขึ้นกับท้องของเรา?

ช่วงนี้มีคนไข้เดินเข้าห้องตรวจที่คลินิกด้วยอาการปวดท้องมวนๆ แล้วตามด้วยวิ่งเข้าห้องน้ำทั้งวันหลายคนเลยครับ อาการแบบนี้แหละที่หมอเรียกว่าโรคอุจจาระร่วงเฉียบพลัน ซึ่งส่วนใหญ่ไม่ได้มาจากเรื่องไกลตัวเลย แต่มักจะมาจากสิ่งที่เรากินเข้าไป หรือมือของเราเองนี่แหละที่เผลอนำเชื้อโรคเข้าปากโดยไม่รู้ตัว

เวลาที่ลำไส้ของเราได้รับเชื้อโรค ไม่ว่าจะเป็นไวรัสหรือแบคทีเรียผ่านทางอาหารและน้ำดื่ม ร่างกายจะมีกลไกป้องกันตัวทันทีด้วยการขับของเสียเหล่านั้นออกให้เร็วที่สุด ผลลัพธ์ก็คืออาการถ่ายเหลวเป็นน้ำ อาเจียน และปวดเกร็งท้องอย่างรุนแรง ซึ่งสร้างความอ่อนเพลียให้กับร่างกายเราได้ในเวลาอันรวดเร็ว

สัญญาณเตือนแบบไหนที่บอกว่านี่คือโรคอุจจาระร่วงเฉียบพลัน

อาการหลักๆ ที่สังเกตได้ง่ายคือการถ่ายอุจจาระเหลวมากกว่า 3 ครั้งขึ้นไป หรือถ่ายเป็นน้ำปริมาณมากๆ ภายในเวลา 24 ชั่วโมง บางคนอาจมีไข้ร่วมด้วย คลื่นไส้ อาเจียน และรู้สึกไม่มีแรงเลย ถ้าใครมีอาการเหล่านี้อยู่ ขอให้รู้ไว้เลยว่าระบบทางเดินอาหารกำลังประท้วงและต้องการการดูแลอย่างเร่งด่วน

วิธีรับมือเบื้องต้นเมื่อท้องเสีย จิบน้ำยังไงให้ไม่ช็อก

สิ่งที่น่ากลัวที่สุดเวลาท้องเสียไม่ใช่ตัวโรคครับ แต่คือภาวะขาดน้ำและเกลือแร่ เพราะเวลาที่เราถ่ายหรืออาเจียน ร่างกายจะสูญเสียน้ำและแร่ธาตุสำคัญไปจำนวนมาก วิธีแก้ที่ดีที่สุดไม่ใช่การกลั้นน้ำ แต่เป็นการจิบเกลือแร่ ORS ทีละน้อยแต่บ่อยครั้ง เพื่อให้ร่างกายค่อยๆ ดูดซึมกลับเข้าไป

เลือกกินอาหารอ่อนๆ ให้ลำไส้ได้พักผ่อน

ช่วงที่ท้องกำลังป่วน อย่าเพิ่งไปฝืนกินอาหารรสจัดหรืออาหารย่อยยากครับ ให้เน้นกินอาหารอ่อนๆ ย่อยง่าย เช่น ข้าวต้มปลา โจ๊กหมูสับ หรือซุปอุ่นๆ เลี่ยงอาหารที่มีไขมันสูง นมวัว และผลไม้รสจัดชั่วคราว เพื่อไม่ให้ลำไส้ต้องทำงานหนักเกินไปในช่วงที่กำลังอักเสบ

สุขศาสตร์ส่วนบุคคล ป้อมปราการด่านแรกที่ป้องกันได้

ไม่ว่าเชื้อโรคจะมาจากไหน การป้องกันที่ดีที่สุดเริ่มต้นที่มือของเราเองครับ โรคอุจจาระร่วงเฉียบพลันและสุขศาสตร์ส่วนบุคคลเป็นของคู่กัน การล้างมือให้สะอาดด้วยสบู่ทุกครั้งก่อนกินอาหารและหลังเข้าห้องน้ำ สามารถลดความเสี่ยงในการรับเชื้อเข้าสู่ร่างกายได้มากกว่าครึ่งหนึ่งเลยทีเดียว

ใส่ใจความสะอาดของกินของใช้รอบตัว

นอกจากเรื่องล้างมือแล้ว การเลือกกินอาหารที่ปรุงสุกใหม่ๆ ใช้ช้อนกลางส่วนตัว และหลีกเลี่ยงอาหารค้างคืนที่ตั้งทิ้งไว้โดยไม่มีการอุ่นร้อน คือหัวใจสำคัญที่จะช่วยตัดวงจรของโรคนี้ได้อย่างชะงัก

อาการแบบไหนที่ปล่อยไว้ไม่ได้ ต้องรีบไปหาหมอทันที

โดยทั่วไปอาการท้องเสียเฉียบพลันมักจะดีขึ้นได้เองภายใน 2 ถึง 3 วัน หากเราพักผ่อนและดื่มเกลือแร่เพียงพอ แต่ถ้ามีอาการเหล่านี้เมื่อไหร่ ห้ามรอดูอาการที่บ้านเด็ดขาดครับ ต้องมาพบแพทย์ทันที

• ถ่ายเป็นมูกเลือด หรือมีสีดำเหมือนกากกาแฟ
• มีไข้สูงร่วมกับอาการปวดท้องรุนแรง
• อาเจียนตลอดเวลาจนกินน้ำหรือเกลือแร่ไม่ได้เลย
• มีอาการขาดน้ำรุนแรง เช่น ปากแห้ง ตาโหล ปัสสาวะออกน้อยมากหรือเป็นสีเข้มจัด และรู้สึกวิงเวียนคล้ายจะเป็นลม

การดูแลความสะอาดสุขศาสตร์ส่วนบุคคลเป็นเรื่องที่เราทำได้ทุกวันเพื่อปกป้องตัวเองและคนที่เรารักจากโรคอุจจาระร่วงเฉียบพลันครับ