ข้อควรระวังในการใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดและยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเซด

ทำไมยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเซดถึงเป็นของต้องห้ามสำหรับคนที่กินยาละลายลิ่มเลือด

บ่อยครั้งที่ผมเจอคนไข้เดินเข้ามาปรึกษาด้วยอาการปวดหลัง ปวดเข่า หรือปวดกล้ามเนื้อ แล้วเผลอไปซื้อยาแก้ปวดที่ร้านขายยามาทานเอง โดยลืมไปว่ายาที่ตนเองใช้อยู่ประจำคือกลุ่มยาต้านการแข็งตัวของเลือด ความเข้าใจผิดเล็กน้อยนี้อาจนำไปสู่ภาวะเลือดออกผิดปกติในร่างกายที่อันตรายถึงชีวิตได้ เพราะยาในกลุ่มเอ็นเซด (NSAIDs) ไม่ได้แค่ระคายเคืองกระเพาะอาหารเท่านั้น แต่ยังมีผลต่อเกล็ดเลือดโดยตรง

ยาต้านการแข็งตัวของเลือดคืออะไรและทำหน้าที่อย่างไร

ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือที่คนทั่วไปมักเรียกว่ายาละลายลิ่มเลือด มีหน้าที่หลักในการป้องกันไม่ให้เลือดจับตัวเป็นก้อนในหลอดเลือด เพื่อลดความเสี่ยงของโรคหัวใจขาดเลือด โรคหลอดเลือดสมอง หรือลิ่มเลือดอุดตันในปอด เมื่อยาเหล่านี้ออกฤทธิ์ เลือดของเราจะมีความหนืดน้อยลงและไหลเวียนได้ง่ายขึ้น แต่ในขณะเดียวกัน หากเกิดบาดแผลหรือการฉีกขาดภายใน ร่างกายจะซ่อมแซมจุดนั้นได้ยากขึ้นและใช้เวลานานกว่าปกติ

กลไกการปะทะกันของยาทั้งสองกลุ่ม

ปัญหาจะเกิดขึ้นเมื่อเรานำยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเซด เช่น ไอบูโพรเฟน (Ibuprofen), นาพรอกเซน (Naproxen) หรือไดโคลฟีแนค (Diclofenac) เข้าไปในร่างกาย ยาเหล่านี้มีคุณสมบัติยับยั้งการทำงานของเกล็ดเลือดและกัดกระเพาะอาหาร เมื่อใช้ร่วมกับยาต้านการแข็งตัวของเลือด จึงเกิดผลลัพธ์สองเด้งคือ เลือดหยุดยากขึ้นและเสี่ยงต่อการเกิดแผลในกระเพาะอาหารที่มีเลือดออกโดยไม่รู้ตัว

สัญญาณเตือนที่ร่างกายกำลังบอกว่ามีเลือดออกภายใน

คนไข้หลายรายไม่ทราบว่าการกินยาคู่กันแบบนี้ส่งผลอย่างไร จนกระทั่งเริ่มมีอาการผิดปกติที่ต้องรีบสังเกต:

• ถ่ายอุจจาระเป็นสีดำเหมือนยางมะตอยหรือมีเลือดสดปน
• อาเจียนเป็นเลือดหรือมีเศษอาหารสีเหมือนกากกาแฟ
• มีรอยช้ำจ้ำเลือดตามร่างกายโดยไม่ทราบสาเหตุ
• เลือดกำเดาไหลบ่อยหรือเลือดออกตามไรฟันมากกว่าปกติ
• มีอาการหน้ามืด ใจสั่น หรืออ่อนเพลียอย่างรุนแรง

เลือกใช้ยาแก้ปวดอย่างไรให้ปลอดภัยถ้าต้องทานยาละลายลิ่มเลือด

หากมีอาการปวด การเลือกยาแก้ปวดที่ปลอดภัยที่สุดคือพาราเซตามอล (Paracetamol) แต่ต้องอยู่ในปริมาณที่เหมาะสมและไม่ใช้ติดต่อกันนานเกินไปจนเกินโดสที่ร่างกายรับได้ หากอาการปวดรุนแรงจนพาราเซตามอลเอาไม่อยู่ ห้ามซื้อยาแก้ปวดชนิดอื่นมาทานเองโดยเด็ดขาด สิ่งที่ต้องทำคือการปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร เพื่อให้ประเมินว่ายาชนิดใดที่ไม่ตีกับยาที่ใช้อยู่ หรือพิจารณาใช้วิธีอื่น เช่น การทำกายภาพบำบัด หรือการใช้ยาทาภายนอกแทนการกินยาเพื่อลดความเสี่ยง

บทสรุปสำหรับผู้ป่วยที่ต้องดูแลตนเอง

การใช้ยาในผู้ป่วยกลุ่มโรคหลอดเลือดจำเป็นต้องมีความรอบคอบสูงมาก ไม่ว่าจะเป็นยาจากโรงพยาบาลหรือยาสมุนไพรอาหารเสริมก็ตาม ก่อนที่จะหยิบยาใดๆ เข้าปาก ขอให้ตรวจสอบให้แน่ใจเสมอว่ายาตัวนั้นจะไม่ไปขัดขวางหรือเสริมฤทธิ์ยาเดิมจนเกินไป ความปลอดภัยในการรักษาไม่ได้ขึ้นอยู่กับยาที่หมอสั่งเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับความระมัดระวังในการใช้ยาเสริมอื่นๆ ของตัวคนไข้เองด้วย